Talmud Yerushalmi · Massechet Pessachim · Perek Guimel · Halachá 3
פְּסָחִים

A chalá da massa impura no Yom Tov de Pessach e a astúcia de Rabi Eliezer

Perek Guimel, VeElu Ovrin, Halachá 3, no Talmud Yerushalmi, Massechet Pessachim

Terceira halachá do Perek Guimel de Massechet Pessachim, VeElu Ovrin (e estes transgridem). A Mishná pergunta como se separa a chalá impura no Yom Tov de Pessach: Rabi Eliezer diz que não se lhe dá o nome até que seja assada; Ben Beteira, que se lança na água fria; e Rabi Yehoshua, que se separa e se deixa até a tarde, e, se fermentou, fermentou. A guemará limita a divergência à massa que se tornou impura depois de formada e amassada no Yom Tov; compara a separação com o aparar da verdura e com o escolher dos legumes; explica a astúcia de Rabi Eliezer, que assa todos os pães e deixa um no forno; traz o debate dos dois sobre queimar coisas consagradas e o não será visto, e o paralelo do sangue misturado; examina outras saídas, do monturo às migalhas no ar da casa; compara o caso do animal e da sua cria que caíram na cisterna; e termina com Rabi Berechiá, que decide como Ben Beteira.

A Mishná · מַתְנִיתִין

כֵּיצַד מַפְרִישִׁין חַלַּת טוּמְאָה בְּיוֹם טוֹב.

Mishná: Como se separa a chalá (a porção da massa dada ao kohen) de tumá (impureza) no Yom Tov?

רִבִּי אֱלִיעֶזֶר אוֹמֵר לֹא תִקְרָא לָהּ שֵׁם עַד שֶׁתֵּאָפֶה.

Rabi Eliezer diz: a mulher não lhe chamará o nome de chalá até que a massa seja assada.

בֶּן בְּתֵירָה אוֹמֵר תַּטִּיל לַצּוֹנֵין.

Ben Beteira diz: ela a lançará na água fria.

אָמַר רִבִּי יְהוֹשֻׁעַ לֹא זֶהוּ חָמֵץ שֶׁמּוּזְהָרִין עָלָיו בְּבַל יֵרָאֶה וּבְבַל יִמָּצֵא אֶלָּא מַפְרְשַׁתָּה וּמַנִּחַתָּה עַד הָעֶרֶב וְאִם הֶחֱמִיצָה הֶחֱמִיצָה:

Disse Rabi Yehoshua: não é este o chametz (o fermentado) sobre o qual se é advertido com o não será visto e com o não será achado; mas ela a separa e a deixa até a tarde, e, se fermentou, fermentou.

A Halachá · הֲלָכָה ג

01A chalá da massa impura, amassada no Yom Tov ou na véspera
Yerushalmi · Pessachim 3:3
מַתְנִיתַא בְּשֶׁנִּיטְמֵאת לְאַחַר גִּילְגּוּלָהּ.

A Mishná trata de quando a massa se tornou impura depois do seu gilgul (o enrolar da massa, quando ela se forma).

אֲבָל אִם נִיטְמֵאת קוֹדֶם לְגִילְגּוּלָהּ יַעֲשֶׂנָּהּ קַבִּין.

Mas, se se tornou impura antes do seu gilgul, ele a fará em kabin (porções de um kav, menores que a medida que obriga à chalá).

בְּלָשָׁהּ בְּיוֹם טוֹב. אֲבָל אִם לָשָׁהּ מֵעֶרֶב יוֹם טוֹב כְּהָדָא דְתַנֵּי.

E trata de quando a amassou no Yom Tov; mas, se a amassou na véspera do Yom Tov, é como esta que se ensinou:

הַלָּשׁ עִיסָּה בְיוֹם טוֹב מַפְרִישׁ חַלָּתָהּ בְּיוֹם טוֹב. לָשָׁהּ מֵעֶרֶב יוֹם טוֹב וְשָׁכַח לְהַפְרִישׁ חַלָּתָהּ. אָסוּר לְטַלְטְלָהּ. אֵין צוֹרֶךְ לוֹמַר. לִיטּוֹל מִמֶּנָּהּ.

O que amassa uma massa no Yom Tov separa a sua chalá no Yom Tov. Se a amassou na véspera do Yom Tov e esqueceu de separar a sua chalá, é proibido movê-la; não é preciso dizer que é proibido tirar dela a chalá.

עִירֵס. לֹא אַמַר אֶלָּא לָשׁ. הָא עִירֵס לֹא.

E se ires (misturou a farinha com a água)? Não disse senão “amassou”; eis que, se misturou, não?

אָמַר רִבִּי שְׁמוּאֵל אָחוֹי דְּרִבִּי בְרֶכְיָה. תִּיפְתָּר בְּעִיסָּה טְמֵיאָה שֶׁאֵינוֹ מַפְרִישׁ חַלָּתָהּ אֶלָּא בַסּוֹף.

Disse Rabi Shmuel, irmão de Rabi Berechiá: explica-se o ensino em massa impura, da qual o dono não separa a sua chalá senão no fim.

אָמַר רִבִּי יוֹסֵה בֵירִבִּי בּוּן. בְּדִין הָיָה בְעִיסָּה טְהוֹרָה שֶׁלֹּא יַפְרִישׁ חַלָּתָהּ אֶלָּא בַסּוֹף. תַּקָּנָה תִיקְנוּ בָהּ שֶׁיַּפְרִישֶׁנָּהּ תְחִילָּה. שֶׁלֹּא תִטָמֵא אֶת הָעִיסָּה.

Disse Rabi Yossi beRabi Bun: por direito, era que na massa pura ele não separasse a sua chalá senão no fim; mas instituíram nela uma takaná (um decreto), que ele a separe no começo, para que uma impureza não torne impura a massa.

מַתְנִיתַא בְיוֹם טוֹב שֶׁלְפֶּסַח. הָא בָעֲצֶרֶת וּבַחַג מוּתָּר.

A Mishná trata do Yom Tov de Pessach; eis que, na Atzeret (Shavuot) e no Chag (Sucot), é permitido.

רִבִּי יוֹסֵה בֵירִבִּי בּוּן רִבִּי חוּנָא בְשֵׁם רִבִּי אָחָא. אֲפִילוּ בָעֲצֶרֶת וּבַחַג אָסוּר. עַל שֵׁם כָּל מְלָאכָה לֹא יֵעָשֶׂה בָהֶם.

Rabi Yossi beRabi Bun, Rabi Huna em nome de Rabi Acha: mesmo na Atzeret e no Chag é proibido, por causa de “nenhum trabalho será feito neles” (Shemot 12:16).

02A kenivat yarak de teruma e o que escolhe legumes
Yerushalmi · Pessachim 3:3
מַה בֵּינָהּ לִקְנִיבַת יָרָק שֶׁלִּתְרוּמָה.

Que diferença há entre ela (a separação da chalá impura) e a kenivat yarak (o aparar das folhas da verdura) de teruma (a porção do kohen)?

זוֹ רְאוּיָה לַאֲכִילָה. וְזוֹ אֵינָהּ רְאוּיָה לַאֲכִילָה.

Esta é própria para comer, e esta não é própria para comer.

רַבָּנִין דְּקַיְסָרִין בְּעָיָין. מַה בֵּינָהּ לְבוֹרֵר קִטְנִית בְּיוֹם טוֹב.

Os rabanim de Cesareia perguntam: que diferença há entre ela e o que escolhe legumes no Yom Tov?

03A astúcia segundo Rabi Eliezer
Yerushalmi · Pessachim 3:3
כֵּיצַד יַעֲשֶׂה עַל דְּרִבִּי אֱלִיעֶזֶר.

Como fará ele, segundo Rabi Eliezer?

מַעֲרִים וְאוֹמֵר. זוֹ אֲנִי רוֹצֶה לוֹכַל [וְזוֹ אֲנִי רוֹצֶה לֶאֱכוֹל.] וְאוֹפֶה אֶת כּוּלָּהּ.

Usa de astúcia e diz: esta eu quero comer, e esta eu quero comer; e assa toda ela.

וּכְשֶׁהוּא רוֹדֶה מַעֲרִים וְאוֹמֵר. זוֹ אֲנִי רוֹצֶה לְיַישֵּׁן. זוֹ אֲנִי רוֹצֶה לְיַישֵּׁן. וּמֵשַׁיֵיר אַחַת.

E, quando tira os pães do forno, usa de astúcia e diz: esta eu quero deixar para depois, esta eu quero deixar para depois; e deixa ficar uma (no forno, para a chalá).

04Queimar kodashim no Yom Tov e o não será visto
Yerushalmi · Pessachim 3:3
אָמַר לוֹ רִבִּי יוֹשׁוּעַ. לֹא נִמְצֵאתָ כְשׂוֹרֵף קֳדָשִׁים בְּיוֹם טוֹב.

Disse-lhe Rabi Yehoshua: não te achas como quem queima kodashim (coisas consagradas) no Yom Tov?

אָמַר לוֹ רִבִּי אֱלִיעֶזֶר. מֵאֵילֵיהֶן הֵן נִשְׂרָפִין.

Disse-lhe Rabi Eliezer: por si mesmos eles se queimam.

אָמַר לוֹ רִבִּי יוֹשׁוּעַ. לֹא נִמְצֵאתָ עוֹבֵר עַל בַּל יֵרָאֶה וּבַל יִמָּצֵא.

Disse-lhe Rabi Yehoshua: não te achas transgredindo o não será visto e o não será achado?

אָמַר לוֹ. מוּטָב לַעֲבוֹר מִצְוָה בְלֹא תַעֲשֶׂה שֶׁלֹּא בָאָת לְפָנָיו מִמִּצְוָה בְלֹא תַעֲשֶׂה שֶׁבָּאָת לְפָנָיו.

Disse-lhe: é melhor transgredir um mandamento de lo taassé (proibição) que não veio diante dele do que um mandamento de lo taassé que veio diante dele.

05Estas divergências como aquelas
Yerushalmi · Pessachim 3:3
[אָמַר רִבִּי פִינְחָס. אַתְיָין אִילֵּין פְּלוּגָתָא כְאִילֵּין פְּלֻגְוָותָא.

Disse Rabi Pinchas: vêm estas divergências como aquelas divergências.

06Bal tigra e bal tossif no sangue misturado
Yerushalmi · Pessachim 3:3
דְּתַּנִּינָן תַּמָּן. הַנִּיתָּנִין בְּמַתָּנָה אַחַת וכו׳.

Como ensinamos lá: “Os que se dão numa só aplicação (o sangue dos sacrifícios que se aplica uma só vez ao altar) etc.”

אָמַר לוֹ רִבִּי אֱלִיעֶזֶר. וְלֹא נִמְצֵאתָ עוֹבֵר עַל בַּל תִּגְרַע.

Disse-lhe Rabi Eliezer: e não te achas transgredindo o bal tigra (não diminuirás)?

אָמַר לוֹ רַבִּי יְהוֹשֻׁעַ. וְלֹא נִמְצֵאתָ עוֹבֵר עַל בַּל תּוֹסִף.

Disse-lhe Rabi Yehoshua: e não te achas transgredindo o bal tossif (não acrescentarás)?

אָמַר לוֹ. מוּטָב לַעֲבוֹר עַל מִצְוָה בְלֹא תַעֲשֶׂה שֶׁלֹּא בָאָת לְפָנַי מִמִּצְוָה בְלֹא תַעֲשֶׂה שֶׁבָּאָת לְפָנַי.]

Disse-lhe: é melhor transgredir um mandamento de lo taassé que não veio diante de mim do que um mandamento de lo taassé que veio diante de mim.

07Dar o nome, tirar do forno, o monturo e o hefker
Yerushalmi · Pessachim 3:3
עַל דַּעְתֵּיהּ דְּרִבִּי אֱלִיעֶזֶר. יִקְרָא לָהּ שֵׁם וְיִרְדֶּנָּהּ.

Segundo a opinião de Rabi Eliezer, que lhe chame o nome e depois a tire do forno!

אֲסוּרָה לְטַלְטֵל.

Depois de nomeada, é proibida de mover.

וְיִרְדֶּנָּהּ וְיִקְרָא לָהּ שֵׁם. שֶׁמָּא יִשְׁכַּח וְיֹאכַל.

Que a tire e depois lhe chame o nome! Talvez ele esqueça e coma.

וְיִרְדֶּנָּהּ וְיִקְרָא לָהּ שֵׁם וְיוֹלִךְ עִמָּהּ אֲחֶרֶת לְקֶרֶן זָוִית. כַּהִיא דְתַנִּינָן תַּמָּן. מְטַלְטְלִין תְּרוּמָה טְהוֹרָה עִם הַטְּמֵיאָה עִם הַחוּלִּין.

Que a tire, e lhe chame o nome, e leve com ela outra (um pão comum) para um canto, como aquela que ensinamos lá: “Movem-se teruma pura com a impura, com o chulin (o profano).”

וְלָא דַמְיָא. תַּמָּן טְמֵיאָה לְצוֹרֶךְ טְהוֹרָה. בְּרַם הָכָא חוּלִין לְצוֹרֶךְ טְמֵיאָה.

E não se parece: lá, move-se a impura para a necessidade da pura; mas aqui, o chulin para a necessidade da impura.

חֲבֵרַיָיא בָעֵיי. וְיַשְׁלִיכֶנָּה לָאַשְׁפָּה וְיַקְדִּשֶׁנָּה. וְיֵשׁ אָדָם מַקְדִּישׁ דָּבָר שֶׁאֵינוֹ שֶׁלּוֹ.

Os colegas perguntam: que a lance no monturo e depois a consagre! E há homem que consagra coisa que não é sua?

וְיַקְדִּישֶׁנָּה וְיַשְׁלִיכֶנָּה לָאַישְׁפָּה. וְיֵשׁ אָדָם מַבְקִיר דָּבָר שֶׁאֵינוֹ שֶׁלּוֹ.

Que a consagre e depois a lance no monturo! E há homem que faz hefker (sem dono) coisa que não é sua?

08Em migalhas no ar da casa
Yerushalmi · Pessachim 3:3
רִבִּי יִרְמְיָה בָעֵי. וְיַפְרִידֶינָהּ וְיַשְׁלִיכֶנָהּ לַאֲוֵיר הַבַּיִת וְיִקְרָא לָהּ שֵׁם.

Rabi Yirmeyá pergunta: que a separe em migalhas, e a lance no ar da casa, e lhe chame o nome!

תַּמָּן אָמַר רִבִּי יִרְמְיָה בְשֵׁם רִבִּי זְעוּרָה. שְׁנֵי חֲצָיֵי זֵיתִים בְּתוֹךְ הַבַּיִת. אֵין הַבַּיִת מְצָרֵף. בְּכֶלִי הַכֶּלִי מְצָרֵף. וְהָכָא הוּא אוֹמֵר (אָכֵן) [הָכֵן].

Lá disse Rabi Yirmeyá em nome de Rabi Zeura: duas metades de azeitona dentro da casa, a casa não as junta; no utensílio, o utensílio as junta. E aqui ele diz assim?

אָמַר רִבִּי יוֹסֵה. עַד שֶׁהוּא בָאֲוֵיר הַבַּיִת יִקְרָא לָהּ שֵׁם. אֲוֵיר הַבַּיִת מְצָרֵף לַחַלָּה. אֵין קַרְקַע הַבַּיִת מְצָרֵף לַחָמֵץ.

Disse Rabi Yossi: enquanto a massa está no ar da casa, que lhe chame o nome. O ar da casa junta para a chalá; o chão da casa não junta para o chametz.

09Oto veet benó na cisterna e a astúcia
Yerushalmi · Pessachim 3:3
אֹתוֹ וְאֶת בְּנוֹ שֶׁנָּפְלוּ לַבּוֹר. רִבִּי אֱלִיעֶזֶר אוֹמֵר. יַעֲלֶה אֶת הָרִאשׁוֹן עַל מְנָת לִשְׁחוֹט וְיִשְׁחוֹט. וְהַשֵּׁינִי עוֹשִׂין לֹו פַרְנָסָה שֶׁלֹּא יָמוּת.

Oto veet benó (o animal e a sua cria, que não se abatem no mesmo dia) que caíram na cisterna: Rabi Eliezer diz: que tire o primeiro com a condição de abater, e abata; e ao segundo fazem-lhe sustento, para que não morra.

רִבִּי יוֹשׁוּעַ אוֹמֵר. יַעֲלֶה אֶת הָרִאשׁוֹן עַל מְנָת לִשְׁחוֹט וְלֹא יִשְׁחוֹט וְיַעֲרִים וְיַעֲלֶה אֶת הַשֵּׁינִי. אַף עַל פִּי שֶׁחִישֵּׁב שֶׁלֹּא לִשְׁחוֹט אֶחָד מֵהֶן מוּתָּר.

Rabi Yehoshua diz: que tire o primeiro com a condição de abater, e não abata; e use de astúcia e tire o segundo. Mesmo que tenha pensado em não abater nenhum deles, é permitido.

רִבִּי בּוּן בַּר חִיָיה בָעֵי. מִחְלְפָה שִׁיטָּתֵיהּ דְּרִבִּי אֱלִיעֶזֶר. תַּמָּן הוּא אָמַר. אָסוּר לְהַעֲרִים. וְהָכָא הוּא אָמַר. מוּתָּר לְהַעֲרִים. הָכָא מִשּׁוּם בַּל יֵירָאֶה וּבַל יִמָּצֵא. תַּמָּן מָה אִית לָךְ.

Rabi Bun bar Chiya pergunta: inverteu-se o método de Rabi Eliezer? Lá (na cisterna) ele diz: é proibido usar de astúcia; e aqui (na chalá) ele diz: é permitido usar de astúcia. Aqui é por causa do não será visto e do não será achado; lá, o que tens?

מִחְלְפָה שִׁיטָּתֵיהּ דְּרִבִּי יְהוֹשֻׁעַ. תַּמָּן הוּא אָמַר. מוּתָּר לְהַעֲרִים. וְהָכָא הוּא אָמַר. אָסוּר לְהַעֲרִים.

Inverteu-se o método de Rabi Yehoshua? Lá ele diz: é permitido usar de astúcia; e aqui ele diz: é proibido usar de astúcia.

אָמַר רִבִּי אִידִי. כָּאן שְׁבוּת. וְכָאן חִיּוּב חַטָּאת.

Disse Rabi Idi: aqui (na cisterna) há shevut (proibição rabínica de descanso), e aqui (na chalá), obrigação de chatat (sacrifício pelo pecado).

אָמַר רִבִּי יוֹסֵי בֵּירִבִּי בּוּן. תַּמָּן כְּדֵי לָחוּס עַל נִכְסֶיהֶן שֶׁל יִשַׂראֵל. הָכָא מָה אִית לָךְ.

Disse Rabi Yossi beRabi Bun: lá, é para poupar os bens de Israel; aqui, o que tens?

10Ben Beteira e a regra da Mishná sem nome
Yerushalmi · Pessachim 3:3
רִבִּי יִצְחָק וְרִבִּי יֹאשִׁיָה. חַד כְּהָדֵין וְחַד כְהָדֵין.

Rabi Yitzchak e Rabi Yoshiá: um como este e um como aquele.

דָּרַשׁ רִבִּי בֶרֶכְיָה כְּהָדָא דְבֶן בְּתֵירָה. מַתְנִיתָא אָמְרָה כֵן. תִּפַּח תִּלְטוֹשׁ בְּצוֹנֵין.

Rabi Berechiá expôs conforme esta de Ben Beteira. A Mishná diz assim: “se inchar, alise-a com água fria.”

מִילֵּיהוֹן דְּרַבָּנִין פְּלִיגִין. דָּמַר רִבִּי חִזְקִיָּה רִבִּי אַבָּהוּ בְשֵׁם רִבִּי לָעְזָר. כָּל מָקוֹם שֶׁשָּׁנָה רִבִּי מַחֲלֹוקֶת וְחָזַר וְשַׁנָה סְתָם. הֲלָכָה כִסְתָם.

As palavras dos rabanim divergem disto, pois disse Rabi Chizkiyá, Rabi Abahu em nome de Rabi Lazar: todo lugar em que Rabi (Rabi Yehudá HaNassi) ensinou uma divergência e voltou a ensinar a lei sem nome, a halachá é como o ensino sem nome.

Nota

Esta é a terceira halachá do Perek Guimel, VeElu Ovrin (e estes transgridem), de Massechet Pessachim. A halachá ocupa onze segmentos no Sefaria: o primeiro é a Mishná, e cada um dos outros dez é uma seção desta página, de 01 a 10, divididas em pares de hebraico e português. Nada foi deixado de fora. Conferiu-se no Sefaria que a Mishná desta halachá corresponde à Mishná avulsa Pessachim 3:3. O Yerushalmi diz חַלַּת טוּמְאָה, בֶּן בְּתֵירָה, תַּטִּיל לַצּוֹנֵין, לֹא זֶהוּ, שֶׁמּוּזְהָרִין e מַפְרְשַׁתָּה וּמַנִּחַתָּה, onde a avulsa diz חַלָּה בְטֻמְאָה, רַבִּי יְהוּדָה בֶּן בְּתֵירָא, תַּטִּיל בְּצוֹנֵן, לֹא זֶה הוּא, שֶׁמֻּזְהָרִים e מַפְרַשְׁתָּהּ וּמַנַּחְתָּה. A única diferença que pesa é o nome: a avulsa diz Rabi Yehudá ben Beteira, e o Yerushalmi, como o Bavli 46a (conferido), diz só Ben Beteira; seguiu-se o hebraico. No Bavli, a Mishná está em Pessachim 46a e 46b, e a guemará, sobre o hoil (já que), vai de 46b a 48a (conferidos). O Bavli deste site não tem Pessachim; por isso esta página não traz links para o Bavli Pessachim.

Sobre a Mishná. A massa ficou impura, e a chalá que se tira dela não serve para o kohen comer; não se pode assá-la no Yom Tov, porque não é comida; não se pode deixá-la até a noite, porque fermenta; e não se pode queimá-la, porque não se queimam coisas consagradas no Yom Tov (Penei Moshe, Korban HaEdah). Para Rabi Eliezer, enquanto a massa não recebeu o nome de chalá, pode-se assá-la, e a sua razão, segundo o Penei Moshe, é a do Bavli 46b (conferido): diz-se “já que”, porque, se quisesse, poderia desfazer a consagração, e por isso a chalá ainda conta como dele, e ele transgrediria o não será visto. Para Ben Beteira, a água fria impede que fermente, e à noite ele a queima (Penei Moshe). Para Rabi Yehoshua, depois de nomeada a chalá não é do dono, e o versículo fala do teu chametz, וְלֹא־יֵרָאֶה לְךָ חָמֵץ (Shemot 13:7, conferido); nem é ainda do kohen, porque não chegou à mão dele (Penei Moshe, Korban HaEdah). Os verbos תִקְרָא, תַּטִּיל, מַפְרְשַׁתָּה e וּמַנִּחַתָּה estão no feminino, e falam da mulher que amassa; daí as glosas “a mulher” e “ela”.

Sobre a seção 01. A divergência da Mishná é só quando a massa se tornou impura depois do gilgul, quando a obrigação da chalá já se fixou; se antes, ele a faz em porções de um kav, abaixo da medida, e não chega a ter chalá impura (Penei Moshe, Korban HaEdah); daí a glosa de kabin. É a regra da Mishná Chalá 2:3 (conferida): מִי שֶׁאֵינוֹ יָכוֹל לַעֲשׂוֹת עִסָּתוֹ בְטָהֳרָה, יַעֲשֶׂנָּה קַבִּין, וְאַל יַעֲשֶׂנָּה בְטֻמְאָה. O ensino trazido é a Tosefta Beitzah 1:14, na numeração comum e na edição de Lieberman (conferidas), que diz בין טמאה בין טהורה, “seja impura, seja pura”, e ואסור להפריש ממנה חלה, “e é proibido separar dela a chalá”; o Yerushalmi não diz “seja impura, seja pura” (Penei Moshe), e diz “não é preciso dizer” onde a Tosefta diz “e é proibido”. É proibido mover a massa amassada na véspera porque é tevel (o produto de que não se tiraram as porções), que não se preparou para o Yom Tov (Penei Moshe), ou porque é muktsé (Korban HaEdah). Sobre עִירֵס, a Mishná Chalá 3:1 (conferida) diz כֵּיוָן שֶׁהִיא נוֹתֶנֶת אֶת הַמַּיִם, מַגְבַּהַת חַלָּתָהּ. A pergunta é de sentido discutido, e a tradução ficou literal: segundo o Penei Moshe, pergunta-se por que o ensino não disse “misturou”, que ensinaria mais; segundo o Korban HaEdah, pergunta-se se, tendo só misturado na véspera, ele separaria a chalá no Yom Tov. Rabi Shmuel explica o ensino pela massa impura, de que se separa a chalá só depois de assada, como Rabi Eliezer (Penei Moshe); o Korban HaEdah diz que é quando se termina todo o preparo da massa. A glosa “o ensino” vem daí. A takaná de Rabi Yossi beRabi Bun é para que não aconteça uma impureza que torne impura a massa (Penei Moshe, Korban HaEdah); daí a glosa “uma impureza”. A segunda מַתְנִיתַא é, segundo o Penei Moshe, a Mishná; segundo o Korban HaEdah, é o ensino da massa amassada na véspera; a tradução seguiu o Penei Moshe, e o hebraico diz a mesma palavra do começo. A Atzeret é Shavuot, e o Chag é Sucot. O versículo é Shemot 12:16, כׇּל־מְלָאכָה לֹא־יֵעָשֶׂה בָהֶם (conferido). “Rabi Yossi beRabi Bun, Rabi Huna em nome de Rabi Acha” está assim, sem verbo, e assim ficou. O trecho desde כְּהָדָא דְתַנֵּי até o fim desta seção também está no Yerushalmi Beitzah 1:8 do Sefaria (conferido); o Yerushalmi Beitzah ainda não está neste site.

Sobre a seção 02. A kenivat yarak é separar as folhas dos talos da verdura, para prepará-la para cortar (Korban HaEdah), e é permitida no Yom Tov. A resposta é de sentido discutido, e por isso a tradução ficou sem glosas: segundo o Penei Moshe, o que se tira da verdura de teruma serve para comida de animal, como as כַּרְשִׁינֵי תְרוּמָה da Mishná Terumot 11:9 (conferida); segundo o Korban HaEdah, a verdura é comida, e para a comida todo trabalho é permitido, como diz אַךְ אֲשֶׁר יֵאָכֵל לְכׇל־נֶפֶשׁ (Shemot 12:16, conferido), e a chalá impura não é comida; e numa segunda leitura, a verdura se come sem aparar, e a massa não se come sem chalá. Os rabanim de Cesareia perguntam sobre o que escolhe legumes no Yom Tov, da Mishná Beitzá 1:8 (conferida); a pergunta fica sem resposta. O Penei Moshe diz que o que se tira dos legumes não serve nem para animal; o Korban HaEdah, que os legumes não se comem sem escolher, como na sua segunda leitura.

Sobre a seção 03. Segundo Rabi Eliezer, ele diz de cada pão que quer comê-lo, e assim cada um é próprio para ele enquanto assa; ao tirá-los, diz que quer guardá-los para depois, e deixa um no forno, que será a chalá (Penei Moshe, Korban HaEdah); daí as glosas. A mesma ideia, de que cada pão é próprio para ele quando entra no forno, está no Bavli Pessachim 48a (conferido), na palavra de Rav Papa. O trecho [וְזוֹ אֲנִי רוֹצֶה לֶאֱכוֹל.] está entre colchetes do corretor, como acrescentado, e foi traduzido sem colchetes. O hebraico escreve לוֹכַל, e logo depois לֶאֱכוֹל; mantiveram-se as duas grafias.

Sobre a seção 04. Rabi Yehoshua objeta que o pão deixado no forno parece separado com as mãos para a queima, e Rabi Eliezer responde que ele não faz nada, e o pão se queima por si (Penei Moshe, Korban HaEdah). A segunda pergunta, sobre o não será visto, só faz sentido contra Rabi Yehoshua, que deixa a chalá fermentar: o Penei Moshe corrige para “disse a Rabi Yehoshua”, e o Korban HaEdah lê א"ל ר"א לא נמצאתה עובר על בל יראה; assim está no Bavli 48a (conferido): אָמַר לוֹ רַבִּי אֱלִיעֶזֶר: לִדְבָרֶיךָ, הֲרֵי הוּא עוֹבֵר מִשּׁוּם בַּל יֵרָאֶה וּבַל יִמָּצֵא. A tradução seguiu o hebraico, que diz אָמַר לוֹ רִבִּי יוֹשׁוּעַ. Assim também está, no Sefaria, o paralelo do Yerushalmi Eruvin 10:14 (conferido). A resposta, “é melhor transgredir”, é de Rabi Yehoshua: o não será visto vem por si, sem que ele faça nada, e a queima da chalá vem pelas mãos dele (Penei Moshe, Korban HaEdah); como o hebraico não dá o nome, a tradução ficou “Disse-lhe”. O hebraico grafa יוֹשׁוּעַ nesta seção e na seção 09, e יְהוֹשֻׁעַ na Mishná e nas seções 06 e 09; todos são Rabi Yehoshua. O hebraico diz aqui לְפָנָיו, “diante dele”, e na seção 06, לְפָנַי, “diante de mim”; mantiveram-se as duas formas.

Sobre as seções 05 e 06. Os dois segmentos estão inteiros entre colchetes do corretor, como acrescentados, e foram traduzidos sem colchetes. A divergência de Rabi Eliezer e Rabi Yehoshua na Mishná é como a divergência deles na Mishná de lá (Korban HaEdah). No paralelo do Yerushalmi Eruvin 10:14 (conferido), quem compara as divergências é Rabi Yossi beRabi Bun; aqui o hebraico diz Rabi Pinchas, e assim ficou. A Mishná citada é Zevachim 8:10 (conferida): הַנִּתָּנִין מַתָּנָה אַחַת שֶׁנִּתְעָרְבוּ בַנִּתָּנִין בְּמַתָּנָה אַחַת, יִנָּתְנוּ מַתָּנָה אֶחָת; quando se misturou o sangue de quatro aplicações com o de uma, Rabi Eliezer diz que se dão quatro, e Rabi Yehoshua, uma; e ali Rabi Eliezer diz וַהֲרֵי הוּא עוֹבֵר עַל בַּל תִּגְרַע, e Rabi Yehoshua, וַהֲרֵי הוּא עוֹבֵר עַל בַּל תּוֹסִיף. Os dois mandamentos vêm de Devarim 13:1, לֹא־תֹסֵף עָלָיו וְלֹא תִגְרַע מִמֶּנּוּ (conferido). A última resposta é também de Rabi Yehoshua (Penei Moshe); na Mishná de Zevachim, ele diz que, dando, transgride o não acrescentarás com as mãos, e, não dando, transgride o não diminuirás sem fazer nada. O hebraico diz רַבִּי יְהוֹשֻׁעַ, e não רִבִּי; mantiveram-se as grafias, com דְּתַּנִּינָן, וכו׳ e תּוֹסִף.

Sobre a seção 07. Pergunta-se por que Rabi Eliezer não manda dar o nome enquanto o pão está no forno e depois tirá-lo; responde-se que, depois de nomeada, a chalá impura não é comida e não se pode movê-la (Penei Moshe, Korban HaEdah); daí a glosa. Se a tira antes e lhe dá o nome depois, talvez esqueça qual é a chalá e a coma (Penei Moshe, Korban HaEdah; o Korban HaEdah traz também a leitura de que talvez esqueça de lhe dar o nome e coma sem chalá). A Mishná citada é Shabat 21:1 (conferida), que diz וּמְטַלְטְלִין תְּרוּמָה טְמֵאָה עִם הַטְּהוֹרָה וְעִם הַחֻלִּין, “teruma impura com a pura”; o hebraico daqui diz מְטַלְטְלִין תְּרוּמָה טְהוֹרָה עִם הַטְּמֵיאָה, “teruma pura com a impura”, e a tradução seguiu o hebraico; a resposta, “lá a impura para a necessidade da pura”, combina com a forma da Mishná. No Bavli Shabbat 142a (conferido), Rav Chisda explica que é quando a pura está embaixo e a impura em cima; a mesma Mishná está no Yerushalmi Shabbat 21:1. Aqui, porém, o pão comum seria movido só por causa da chalá impura, e isso é proibido (Penei Moshe, Korban HaEdah); daí a glosa “um pão comum”. Os colegas perguntam se ele não poderia lançar a massa no monturo, onde já não seria comida; responde-se que, lançada, é hefker, e ninguém consagra o que não é seu; e, consagrada antes, é do kohen, e ninguém faz hefker do que não é seu (Penei Moshe, Korban HaEdah). O hebraico escreve לָאַשְׁפָּה e depois לָאַישְׁפָּה; mantiveram-se as duas grafias.

Sobre a seção 08. Rabi Yirmeyá propõe esfarelar a massa em migalhas menores que um kezait, que não se juntam e não fazem transgredir, e lançá-las no ar da casa (Penei Moshe, Korban HaEdah); daí a glosa “em migalhas”. A objeção vem do dito do próprio Rabi Yirmeyá, em nome de Rabi Zeura, de que a casa não junta as duas metades de azeitona: como juntaria as migalhas para a medida da chalá? É o trecho que, na halachá anterior, Pessachim 3:2, está entre parênteses do corretor, como apagado, e dito ali em nome de רִבִּי זְעִירָה; aqui o hebraico diz רִבִּי זְעוּרָה, Rabi Zeura, e assim ficou. Lê-se (אָכֵן) [הָכֵן], e o corretor apagou אָכֵן, que quer dizer “de fato”, e acrescentou הָכֵן, “assim”; o parêntese ficou no hebraico e não foi traduzido no texto, e o colchete foi traduzido sem colchetes. A resposta de Rabi Yossi é que, enquanto a massa está no ar, antes de cair, o ar da casa a junta para a chalá, e o chão da casa não junta para o chametz (Penei Moshe); o Korban HaEdah lê a última frase como pergunta de espanto, que rejeita a resposta, e por isso não há saída senão deixá-la no forno. A tradução seguiu o Penei Moshe, e a pontuação do hebraico. O hebraico diz aqui בְּכֶלִי הַכֶּלִי מְצָרֵף, e na halachá anterior בְּתוֹךְ הַכֶּלִי. הַכֶּלִי מְצָרֵף; mantiveram-se as grafias.

Sobre a seção 09. O animal e a sua cria não se abatem no mesmo dia: אֹתוֹ וְאֶת־בְּנוֹ לֹא תִשְׁחֲטוּ בְּיוֹם אֶחָד (Vayikra 22:28, conferido); por isso, dos dois que caíram, só um pode ser comida no Yom Tov (Korban HaEdah). O ensino está na Tosefta Beitzah 3:3 na numeração comum e 3:2 na edição de Lieberman (conferidas), no Bavli Shabbat 117b (conferido) e no Bavli Beitzah 37a (conferido), que não está neste site; e está também no Yerushalmi Beitzah 3:4 do Sefaria (conferido), ainda não publicado neste site. A Tosefta diz רצה שלא לשחוט אחד מהן, הרשות בידו, onde o Yerushalmi diz אַף עַל פִּי שֶׁחִישֵּׁב שֶׁלֹּא לִשְׁחוֹט אֶחָד מֵהֶן מוּתָּר. “Lá” é o animal na cisterna e “aqui” é a chalá (Penei Moshe, Korban HaEdah); daí as glosas. Rabi Idi responde: tirar o animal da cisterna é só shevut (proibição rabínica), e na chalá a falta é grave (Penei Moshe, Korban HaEdah). “Obrigação de chatat” é de sentido discutido: o Penei Moshe diz que não é ao pé da letra, porque não há chatat no Yom Tov, e que se trata de trabalho que não é para comida; o Korban HaEdah, que é a pena de quem come sem tirar a chalá. A tradução ficou literal. Rabi Yossi beRabi Bun explica que, na cisterna, a astúcia é para poupar os bens de Israel, para que o segundo animal não morra (Penei Moshe, Korban HaEdah). Retirou-se a marca da edição de Veneza 30b antes de כָּאן שְׁבוּת.

Sobre a seção 10. “Um como este e um como aquele”: um dos dois responde como Rabi Idi, e o outro como Rabi Yossi beRabi Bun (Penei Moshe, Korban HaEdah). Guggenheimer liga a frase à divergência de Rabi Eliezer e Rabi Yehoshua, e não foi seguido. No Bavli 48a (conferido), há o ensino em que Rabi diz que a halachá é como Rabi Eliezer, e Rabi Yitzchak diz que é como Ben Beteira. Rabi Berechiá decide como Ben Beteira, e traz a prova do fim da Mishná seguinte, Pessachim 3:4 (conferida): זֶה הַכְּלָל, תָּפַח, תִּלְטֹשׁ בְּצוֹנֵן, na palavra de Rabi Akiva; a água fria impede a massa de fermentar (Penei Moshe, Korban HaEdah). A objeção é que a regra da Mishná sem nome vale só quando, depois da divergência, vem uma Mishná sem nome; e ali é a palavra de Rabi Akiva (Penei Moshe, Korban HaEdah; o Korban HaEdah acrescenta que a halachá segue Rabi Akiva contra os seus colegas, e não contra os seus mestres, Rabi Eliezer e Rabi Yehoshua). A mesma regra, com חזקיה רבי אבהו בשם רבי לעזר, está no Yerushalmi Orlá 2:1 (conferido), e no Bavli Yevamot 42b (conferido), que não está neste site. “Rabi Chizkiyá, Rabi Abahu em nome de Rabi Lazar” está assim, sem verbo, e assim ficou. O hebraico escreve מַחֲלֹוקֶת e וְשַׁנָה; mantiveram-se as grafias.

Do hebraico retiraram-se só os rótulos משנה: e הלכה:, no começo do primeiro e do segundo segmentos; as marcas da edição de Vilna 21b, na seção 01, antes de אֲבָל אִם נִיטְמֵאת; 22a, na seção 04, antes de לֹא נִמְצֵאתָ כְשׂוֹרֵף; e 22b, na seção 08, antes de עַד שֶׁהוּא בָאֲוֵיר; e a marca da edição de Veneza 30b, na seção 09. Os colchetes do corretor, nas seções 03, 05, 06 e 08, e o parêntese, na seção 08, ficaram no hebraico. As grafias do Sefaria foram mantidas, como מַתְנִיתַא, לוֹכַל, יֵירָאֶה, יִשַׂראֵל, לֹו e יוֹשׁוּעַ.

A Mishná seguinte, Pessachim 3:4 no Yerushalmi, corresponde à Mishná avulsa Pessachim 3:4: “רַבָּן גַּמְלִיאֵל אוֹמֵר שָׁלֹשׁ נָשִׁים לָשׁוֹת כְּאַחַת…”, Raban Gamliel diz que três mulheres amassam juntas e assam num só forno, uma depois da outra.