Talmud Yerushalmi · Massechet Pessachim · Perek Bet · Halachá 2
פְּסָחִים

O chametz do gentio e o do israelita: o penhor, o desabamento e “não será visto contigo”

Perek Bet, Kol Shaá, Halachá 2, no Talmud Yerushalmi, Massechet Pessachim

Segunda halachá do Perek Bet de Massechet Pessachim, Kol Shaá (toda hora). A Mishná ensina que o chametz do gentio sobre o qual passou o Pessach é permitido em proveito, e o do israelita é proibido, pois foi dito “não será visto contigo”; que o chametz dado em penhor segue quem o tinha no Pessach; e que o chametz sobre o qual caiu um desabamento é como eliminado, e Raban Shimon ben Gamliel diz: se o cão não pode procurá-lo. A guemará pergunta se então é proibido comer, e se é permitido o proveito do chametz do gentio dentro do Pessach; traz o chametz que rolou do telhado do gentio, três ditos de Rav, sobre a anulação, a bênção e o reboco de chametz, o israelita e o gentio no navio, o locador e o locatário e a entrega da chave, e o chametz do gentio depositado com o israelita; pergunta quem é o tana de “não será visto contigo”, com Rabi Yudá e Rabi Shimon, o consagrado ao Alto e o hefker na praça; traz a divergência de Rabi Yochanan e de Rabi Shimon ben Lakish sobre o chametz declarado hefker no treze, o ardil e a aquisição; a Mishná do escravo dado como apotiki (garantia da dívida), que ilumina o chametz dado em penhor; e, por fim, a medida dos três palmos.

A Mishná · מַתְנִיתִין

חָמֵץ שֶׁל נָכְרִי שֶׁעָבַר עָלָיו הַפֶּסַח מוּתָּר בַּהֲנָאָה וְשֶׁל יִשְׂרָאֵל אָסוּר בַּהֲנָאָה שֶׁנֶּאֱמַר לֹא יֵרָאֶה לְךָ: נָכְרִי שֶׁהִלְוָה אֶת יִשְׂרָאֵל עַל חֲמֵיצוֹ לְאַחַר הַפֶּסַח מוּתָּר בַּהֲנָאָה וְיִשְׂרָאֵל שֶׁהִלְוָה אֶת הַנָּכְרִי עַל חֲמֵיצוֹ לְאַחַר הַפֶּסַח אָסוּר בַּהֲנָאָה. חָמֵץ שֶׁנָּפְלָה עָלָיו מַפּוֹלֶת הֲרֵי הוּא כִמְבוֹעָר. רַבָּן שִׂמְעוֹן בֶּן גַּמְלִיאֵל אוֹמֵר כָּל שֶׁאֵין הַכֶּלֶב יָכוֹל לְחַפֵּשׂ אַחֲרָיו:

Mishná: O chametz do gentio sobre o qual passou o Pessach é permitido em proveito, e o chametz do israelita é proibido em proveito, pois foi dito: “não será visto contigo”. Um gentio que emprestou dinheiro a um israelita sobre o chametz dele (do israelita): depois do Pessach, o chametz é permitido em proveito; e um israelita que emprestou dinheiro ao gentio sobre o chametz dele (do gentio): depois do Pessach, o chametz é proibido em proveito. O chametz sobre o qual caiu um desabamento, eis que é como eliminado. Raban Shimon ben Gamliel diz: só é como eliminado todo chametz atrás do qual o cão não pode procurar.

A Halachá · הֲלָכָה ב

01“Permitido em proveito”: e para comer? O pão dos gentios
Yerushalmi · Pessachim 2:2
הָא בָאֲכִילָה אָסוּר.

Logo, para comer, é proibido o chametz do gentio sobre o qual passou o Pessach?

מַתְנִיתָא בְמָקוֹם שֶׁלֹּא נָהֲגוּ לוֹכַל פַּת גּוֹיִם. [אֲבָל בְּמָקוֹם שֶׁנָּהֲגוּ לֶאֱכֹל פַּת גּוֹיִם] מוּתָּר אֲפִילוּ בַּאֲכִילָה.

A Mishná trata de um lugar onde não se costumou comer pão de gentios; mas, num lugar onde se costumou comer pão de gentios, é permitido mesmo para comer.

02Dentro do Pessach: o animal, o navio e a casa alugados ao gentio
Yerushalmi · Pessachim 2:2
בְּתוֹךְ הַפֶּסַח מָהוּ. רִבִּי יִרְמְיָה אָמַר. מוּתָּר. רִבִּי יוֹסֵה אָמַר. אָסוּר.

Dentro do Pessach, que é a lei do proveito do chametz do gentio? Rabi Yirmeyá disse: é permitido. Rabi Yossi disse: é proibido.

הָתִיב רִבִּי יוֹסֵה. וְהָתַנֵּי. לֹא יַשְׂכִּיר יִשְׂרָאֵל אֶת בְּהֶמְתּוֹ לְגוֹי לְהָבִיא עָלֶיהָ חָמֵץ. פָּתַר לָהּ. בְּבָא עִמּוֹ.

Objetou Rabi Yossi: e não se ensinou: “o israelita não alugará o seu animal ao gentio para trazer sobre ele chametz”? Explica-a: trata-se do caso em que o israelita vem com ele.

וְהָתַנֵּי. לֹא יַשְׂכִּיר יִשְׂרָאֵל אֶת סְפִינָתוֹ לְגוֹי לְהָבִיא עָלֶיהָ חָמֵץ. פָּתַר לָהּ. בְּבָא עִמּוֹ.

E não se ensinou: “o israelita não alugará o seu navio ao gentio para trazer sobre ele chametz”? Explica-a: trata-se do caso em que o israelita vem com ele.

וְהָא תַנֵּי. לֹא יַשְׂכִּיר יִשְׂרָאֵל אֶת בֵּיתוֹ לְגוֹי לִיתֵּן בְּתוֹכוֹ חָמֵץ. אִית לָךְ מֵימַר. בְּדָר עִמּוֹ.

E não se ensinou: “o israelita não alugará a sua casa ao gentio para pôr dentro dela chametz”? Tens como dizer: trata-se do caso em que o israelita mora com ele?

03O chametz que rolou do telhado do gentio
Yerushalmi · Pessachim 2:2
גַּגּוֹ שֶׁלְגּוֹי שֶׁהָיָה סָמוּךְ לְגַגּוֹ שֶׁלְיִשְׂרָאֵל. וְנִתְגַּלְגֵּל חָמֵץ מִגַּגּוֹ שֶׁלְגּוֹי לְגַגּוֹ שֶׁלְיִשְׂרָאֵל. הֲרֵי זֶה דוֹחְפוֹ בְקָנֶה.

O telhado de um gentio que estava junto ao telhado de um israelita, e rolou chametz do telhado do gentio para o telhado do israelita: eis que este (o israelita) o empurra com uma vara.

אִם הָיְתָה שַׁבָּת אוֹ יוֹם טוֹב. רַב אָמַר. כּוֹפֶה עָלֶיהָ כֶּלִי.

Se era Shabat ou Yom Tov, Rav disse: emborca sobre ele um utensílio.

04Rav: a fórmula da anulação
Yerushalmi · Pessachim 2:2
רַב אָמַר. צָרִיךְ לוֹמַר. כָּל חָמֵץ שֶׁיֵּשׁ לִי בְתוֹךְ בֵּיתִי וְאֵינִי יוֹדֵעַ בוֹ יִבָּטֵל.

Rav disse: é preciso dizer: “todo chametz que há dentro da minha casa e de que eu não sei seja anulado”.

05Rav: a bênção da eliminação
Yerushalmi · Pessachim 2:2
רַב אָמַר. צָרִיךְ לוֹמַר. אֲשֶׁר קִידְּשָׁנוּ בְמִצְוֹתָיו וְצִיוָּנוּ עַל מִצְוַת בִּיעוּר חָמֵץ.

Rav disse: é preciso dizer na bênção: “que nos santificou com os Seus mandamentos e nos ordenou sobre o mandamento da eliminação do chametz”.

06O reboco de chametz e a massa feita assento
Yerushalmi · Pessachim 2:2
רַב אָמַר. הַטָּח בֵּיתוֹ חָמֵץ צָרִיךְ לְבָעֵר.

Rav disse: quem reboca a sua casa com chametz precisa eliminar o reboco.

תַּנֵּי. אָמַר רִבִּי שִׂמְעוֹן בֶּן אֶלְעָזָר. בָּצֵק שֶׁעֲשָׂאוֹ כּוּפָת בָּטֵל.

Ensinou-se: disse Rabi Shimon ben Elazar: a massa que se fez kufat (um bloco para sentar) está anulada.

פָּתַר לָהּ. אוֹ חֲלוּקִין עַל רִבִּי שִׂמְעוֹן בֶּן אֶלְעָזָר. אוֹ אָהֵן כּוּפָת מָאִיס הִיא.

Explica-a: ou os seus colegas divergem de Rabi Shimon ben Elazar, ou este kufat é repugnante (e por isso se anula, mas não o reboco).

07O israelita e o gentio no navio: vender e comprar de volta
Yerushalmi · Pessachim 2:2
יִשְׂרָאֶל וְגוֹי שֶׁהָיוּ בָאִין בִּסְפִינָה וְחָמֵץ בְּיַד יִשְׂרָאֵל. הֲרֵי זֶה מוֹכְרוֹ לְגוֹי אוֹ נוֹתְנוֹ לוֹ מַתָּנָה. וְחוֹזֵר וְלוֹקְחוֹ מִמֶּנּוּ לְאַחַר הַפֶּסַח. וּבִלְבַד שֶׁיִּתְּנוֹ לוֹ מַתָּנָה גְמוּרָה.

Um israelita e um gentio que vinham num navio, e havia chametz na mão do israelita: eis que este (o israelita) o vende ao gentio ou lho dá de presente, e volta a comprá-lo dele depois do Pessach, contanto que lho dê como presente completo.

אוֹמֵר הוּא יִשְׂרָאֵל לְגוֹי. עַד שֶׁאַתְּ לוֹקֵחַ בִּמְנָה. בּוֹא וְקַח לָךְ בְמָאתַיִם. עַד שֶׁאַתְּ לוֹקֵחַ לָךְ מִגּוֹי. בּוֹא וְקַח לָךְ מִיִּשְׂרָאֵל. שֶׁמָּא אֶצְטָרֵךְ וְאֶקַּח מִמָּךְ אַחַר הַפֶּסַח.

O israelita diz ao gentio: em vez de comprares por uma maná (cem zuz), vem e compra-o para ti por duzentos (zuz); em vez de comprares de um gentio, vem e compra de um israelita; talvez eu precise dele e o compre de ti depois do Pessach.

08Quem aluga uma casa: o locador, o locatário e a chave
Yerushalmi · Pessachim 2:2
הַמַּשְׂכִּיר בַּיִת לַחֲבֵירוֹ. עַד שֶׁלֹּא יִכָּנֵס לְתוֹכוֹ. הַמַּשְׂכּיר צָרִיךְ לְבָעֵר. מִשֶּׁיִּכָּנֵס לְתוֹכוֹ. הַשּׂוֹכֵר צָרִיךְ לְבָעֵר.

Quem aluga uma casa ao seu companheiro: enquanto este não entrou nela, o locador precisa eliminar; desde que o locatário entrou nela, o locatário precisa eliminar.

אָמַר רִבִּי שִׁמְעוֹן. אֵימָתַי. בִּזְמַן שֶׁמָּסַר לוֹ אֶת הַמַּפְתֵּחַ. אֲבָל בִּזְמַן שֶׁלֹּא מָסַר לוֹ אֶת הַמַּפְתֵּחַ אֵינוֹ צָרִיךְ לְבָעֵר.

Disse Rabi Shimon: quando o locatário precisa eliminar? Quando o locador lhe entregou a chave; mas, quando não lhe entregou a chave, o locatário não precisa eliminar.

09Entregou-lhe só a chave: a divergência de Rabi Shimon e dos sábios
Yerushalmi · Pessachim 2:2
אָמַר רִבִּי יוּדָה בַּר פָּזִי בְּעִי. מָסַר לֹו אֶת הַמַּפְתֵּחַ מָהוּ.

Disse Rabi Yudá bar Pazi: pergunta-se: se o dono lhe entregou a chave, que é a lei?

אָמַר רִבִּי זְכַרְיָה חַתְנֵיהּ דְּרִבִּי לֵוִי. מַחֲלוֹקֶת רִבִּי שִׁמְעוֹן וַחֲכָמִים.

Disse Rabi Zecharyá, genro de Rabi Levi: é a divergência de Rabi Shimon e dos sábios,

דְּתַנִּינָן תַּמָּן. הַמּוֹסֵר מַפְתֵּיחוֹ לְעַם הָאָרֶץ הַבַּיִת טָהוֹר. שֶׁלֹּא מָסַר לוֹ אֶלָּא שְׁמִירַת הַמַּפְתֵּחַ. תַּנֵּי. רִבִּי שִׁמְעוֹן מְטַמֵּא.

pois ensinamos lá (na Mishná de Tahorot): “quem entrega a sua chave a um am haaretz (quem não guarda as leis de pureza), a casa é pura, pois não lhe entregou senão a guarda da chave”. Ensinou-se: Rabi Shimon declara a casa impura.

10O chametz do gentio na casa do israelita
Yerushalmi · Pessachim 2:2
גּוֹי שֶׁבָּא אֶצֶל יִשְׂרָאֵל וּבְיָדוֹ חָמֵץ אֵינוֹ צָרִיךְ לְבָעֵר. הִפְקִיד אֶצְלוֹ צָרִיךְ לְבָעֵר. יִיחַד לוֹ בַּיִת אֵינוֹ צָרִיךְ לְבָעֵר.

Um gentio que veio à casa do israelita com chametz na mão: o israelita não precisa eliminar. Se o gentio o depositou com ele, o israelita precisa eliminar. Se o israelita lhe destinou uma casa, não precisa eliminar.

לֹא בִיעֵר לְאַחַר הַפֶּסַח מָהוּ. רִבִּי יוֹנָה אָמַר. מוּתָּר. רִבִּי יוֹסֶה אָמַר. אָסוּר.

Se o israelita não o eliminou: depois do Pessach, que é a lei? Rabi Yoná disse: é permitido. Rabi Yossi disse: é proibido.

אָמַר רִבִּי יוֹסֶה. חֲמֵיצוֹ שֶׁלָּגוֹי הוּא. יִשְׂרָאֵל הוּא שֶׁעָבַר עָלָיו וְלֹא בִיעֲרוֹ.

Disse Rabi Yossi: o chametz é do gentio, mas é o israelita que transgrediu por ele e não o eliminou.

11Quem é o tana de “não será visto contigo”: Rabi Yudá e Rabi Shimon
Yerushalmi · Pessachim 2:2
מָאן תַּנָּא לֹא יֵרָאֶה לְךָ. רִבִּי יוּדָה. דְּתַנֵּי. הָאוֹכֵל חָמֵץ מִשֵּׁשׁ שָׁעוֹת וּלְמַעֲלָה. וְכֵן חָמֵץ שֶׁעָבַר עָלָיו הַפֶּסַח. הֲרֵי זֶה בְלֹא תַעֲשֶׂה וְאֵין בּוֹ כָרֵת. דִּבְרֵי רִבִּי יוּדָה.

Quem é o tana de “não será visto contigo” (que proíbe para sempre o chametz do israelita sobre o qual passou o Pessach)? Rabi Yudá, pois se ensinou: quem come chametz da sexta hora para cima, e assim quem come o chametz sobre o qual passou o Pessach, eis que este está sob lo taasê (um preceito negativo), e não há nele karet (a extirpação); palavras de Rabi Yudá.

רִבִּי שִׁמְעוֹן אוֹמֵר. כָּל שֶׁאֵין בּוֹ כָרֵת אֵין בּוֹ בְלֹא תַעֲשֶׂה. מוֹדֶה רִבִּי שִׁמְעוֹן בְּאִסּוּר שֶׁהוּא אָסוּר.

Rabi Shimon diz: tudo aquilo em que não há karet, não há nele lo taasê. Rabi Shimon concorda quanto à proibição, que é proibido.

אִיסּוּרוֹ מָהוּ. רִבִּי יִרְמְיָה אָמַר. אִיסּוּרוֹ דְּבַר תּוֹרָה. רִבִּי יּוֹנָה וְרִבִּי יוֹסֵה תְּרֵיהוֹן אָמְרִין. אִיסּוּרוֹ מִדִּבְרֵיהֶן.

A proibição dele, que é? Da Torá ou dos sábios? Rabi Yirmeyá disse: a proibição dele é palavra da Torá. Rabi Yoná e Rabi Yossi, os dois, dizem: a proibição dele é das palavras deles (dos sábios).

מַה טַעֲמֵיהּ דְּרִבִּי יוּדָה. לֹא יֵ‍אָכֵל חָמֵץ. הַיּוֹם.

Qual é a razão de Rabi Yudá? Está escrito: “Não se comerá chametz. Hoje”.

מָה אֲנָן קַיָימִין. אִם בְּתוֹךְ הַמּוֹעֵד. כְּבָר כָּתוּב [לֹא תֹאכַל עָלָיו חָמֵץ]. אֶלָּא אִם אֵינוֹ עִנְיָין בְּתוֹךְ הַמּוֹעֵד תְּנֵיהוּ לְאַחַר הַמּוֹעֵד.

De que tratamos neste versículo? Se de dentro da festa, já está escrito: “não comerás com ele chametz”. Mas, se não é assunto para dentro da festa, dá-o como ensino para depois da festa.

מַה מְקַיֵים רִבִּי שִׁמְעוֹן טַעֲמֵיהּ דְּרִבִּי יוּדָה. לֹא יֵאָכֵל חָמֵץ. הַיּוֹם.

Como Rabi Shimon mantém o versículo que é a razão de Rabi Yudá, “não se comerá chametz. Hoje”?

אָמַר רִבִּי בּוּן בַּר חִיָיה. פָּתַר לָהּ כְּרִבִּי יוֹסֵי הַגָּלִילִי. דְּתַנֵּי. רִבִּי יוֹסֵי הַגָּלִילִי אוֹמֵר. אוֹמֵר אֲנִי שֶׁלֹּא הָיָה פֶסַח בְּמִצְרַיִם אֶלָא יוֹם אֶחָד בִּלְבַד. שֶׁנֶּאֱמַר לֹא יֵאָכֵל חָמֵץ. הַיּוֹם.

Disse Rabi Bun bar Chiya: explica-o como Rabi Yossi HaGlili, pois se ensinou: Rabi Yossi HaGlili diz: digo eu que não houve Pessach no Egito senão um só dia, pois foi dito: “não se comerá chametz. Hoje”.

12“Contigo”: o consagrado ao Alto
Yerushalmi · Pessachim 2:2
לֹא יֵרָאֶה לְךָ. אִית תַּנָּיֵי תַנֵּי. לֹא יֵרָאֶה לְךָ. לְךָ אֵין אַתְּ רוֹאֶה. [אֲבָל] רוֹאֶה אַתְּ לַגָּבוֹהַּ.

“Não será visto contigo”: há tanaim que ensinam: “não será visto contigo”: o teu não vês, mas vês o do Alto (o consagrado ao Templo).

אִית תַּנָּיֵי תַנֵּי. אֲפִילוּ לַגָּבוֹהַּ.

Há tanaim que ensinam: não o vês nem mesmo do Alto.

מָאן דְּאָמַר. לְךָ אֵין אַתְּ רוֹאֶה רוֹאֶה אַתְּ לַגָּבוֹהַּ. בְּשֶׁהֶקְדֵּישׁוֹ קוֹדֵם לְבִיעוּרוֹ. מָאן דְּאָמַר. אֲפִילוּ לַגָּבוֹהַּ. כְּשֶׁהֶקְדֵּישׁוֹ לְאַחַר בִּיעוּרוֹ.

Quem disse “o teu não vês, vês o do Alto” trata do caso em que o consagrou antes da sua eliminação; quem disse “nem mesmo do Alto”, do caso em que o consagrou depois da sua eliminação.

אָמַר רִבִּי בּוּן בַּר חִיָיה קוֹמֵי רִבִּי זְעוּרָא. תִּיפְתָּר בַּקֳּדָשִׁים שֶׁהוּא חַיָיב בַּאֲחֵרָיוּתָן כְּרִבִּי שִׁמְעוֹן.

Disse Rabi Bun bar Chiya diante de Rabi Zeura: explica-o (o “nem mesmo do Alto”) nas coisas consagradas pelas quais ele é responsável, como Rabi Shimon.

13“Contigo”: o chametz deixado na praça
Yerushalmi · Pessachim 2:2
לֹא יֵרָאֶה לְךָ. [אִית תַּנָּיֵי תַנֵּי.] לְךָ אֵין אַתְּ רוֹאֶה. רוֹאֶה אַתְּ בִּפְלַטֵיָא.

“Não será visto contigo”: há tanaim que ensinam: o teu não vês; vês o que está na platia (a praça pública).

אִית תַּנָּיֵי תַנֵּי. אֲפִילוּ בִּפְלַטֵיָיא.

Há tanaim que ensinam: não o vês nem mesmo na platia.

מָאן דְּאָמַר. לְךָ אֵין אַתְּ רוֹאֶה רוֹאֶה אַתְּ בִּפְלַטֵיָיא. בְּשֶׁהֶבְקֵירוֹ קוֹדֵם לְבִיעוּרוֹ. מָאן דְּאָמַר. אֲפִילוּ בִּפְלַטֵיָא. בְּשֶׁהֶבְקֵירוֹ לְאַחַר בִּיעוּרוֹ.

Quem disse “o teu não vês, vês na platia” trata do caso em que o declarou hefker (sem dono) antes da sua eliminação; quem disse “nem mesmo na platia”, do caso em que o declarou hefker depois da sua eliminação.

אָמַר רִבִּי בּוּן בַּר חִיָיה. תִּיפְתָּר בַּקֳּדָשִׁים וגו׳.

Disse Rabi Bun bar Chiya: explica-o nas coisas consagradas etc.

14Declarou o seu chametz hefker no treze: Rabi Yochanan e Reish Lakish
Yerushalmi · Pessachim 2:2
הִבְקִיר חֶמְצוֹ בִּשְׁלֹשָׁה עָשָׂר לְאַחַר הַפֶּסַח מָהוּ. רִבִּי יוֹחָנָן אָמַר. אָסוּר. רִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן לָקִישׁ אָמַר. מוּתָּר.

Declarou o seu chametz hefker no dia treze: depois do Pessach, que é a lei? Rabi Yochanan disse: é proibido. Rabi Shimon ben Lakish disse: é permitido.

מָתִיב רִבִּי יוֹחָנָן לְרִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן לָקִישׁ. אֵין אַתְּ מוֹדֶה לִי מִשֵּׁשׁ שָׁעוֹת וּלְמַעֲלָן שֶׁהוּא אָסוּר. אָמַר לֵיהּ. תַּמָּן אִיסּוּרוֹ גָרַם לוֹ. הָכָא מָה אִית לָךְ [לְמֵימַר].

Objetou Rabi Yochanan a Rabi Shimon ben Lakish: não concordas comigo que, se o declarou hefker da sexta hora para cima, é proibido depois do Pessach? Disse-lhe: lá, a proibição dele (a da sexta hora) o causou; aqui, no treze, que tens a dizer?

אָמַר רִבִּי יוֹסֵה לְרִבִּי פִּנְחָס. נְהִיר אַתְּ כַּד הֲוִינָן אָמְרִין. אַתְיָיא לְרִבִּי יוֹחָנָן כְּרִבִּי יוֹסֵה. וּדְרִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן לָקִישׁ כְרִבִּי מֵאִיר. אֵינָהּ כֵּן. אֶלָּא רִבִּי יוֹחָנָן חֲשַׁשׁ לְהַעֲרָמָה. וְרִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן לָקִישׁ לֹא חֲשַׁשׁ לְהַעֲרָמָה.

Disse Rabi Yossi a Rabi Pinchas: lembras-te de quando dizíamos: vem a opinião de Rabi Yochanan como Rabi Yossi, e a de Rabi Shimon ben Lakish como Rabi Meir? Não é assim; mas Rabi Yochanan se preocupou com o ardil, e Rabi Shimon ben Lakish não se preocupou com o ardil.

מַה נְפַק מִבֵּינֵיהוֹן. נָפְלָה עָלָיו מַפּוֹלֶת. מָאן דְּאָמַר. הַעֲרָמָה. לֵית כָּאן הַעֲרָמָה. וְהוּא מוּתָּר. מָאן דְּאָמַר. זְכִיָיה. לֵית כָּאן זְכִיָיה. וְהוּא אָסוּר.

Que sai de diferença entre eles? Caiu sobre ele (o chametz) um desabamento: quem diz “ardil”: não há aqui ardil, e ele é permitido; quem diz “aquisição”: não há aqui aquisição, e ele é proibido.

הַכֹּל מוֹדִין בְּגֵר שֶׁמֵּת וּבִיזְבְּזוּ יִשְׂרָאֵל אֶת נְכָסָיו. מָאן דְּאָמַר. הַעֲרָמָה. מוּתָּר. וּמָאן דְּאָמַר. זְכִיָיה. מוּתָּר.

Todos concordam quanto ao guer (o prosélito) que morreu e os israelitas saquearam os seus bens: quem diz “ardil”, é permitido; e quem diz “aquisição”, é permitido.

15O escravo dado como apotiki: quem liberta, e o chametz em penhor
Yerushalmi · Pessachim 2:2
תַּמָּן תַּנִּינָן. עֶבֶד שֶׁעֲשָׂאוֹ רַבּוֹ אֻפּוֹתֵיקִי לַאֲחֵרִים וְשִׁיחְרְרוֹ. [מִשּׁוּרַת הַדִּין אֵין הָעֶבֶד חַיָיב כְּלוּם. אֶלָּא מִפְּנֵי תִקּוּן הָעוֹלָם כּוֹפִין אֶת רַבּוֹ וְעוֹשֶׂה אוֹתוֹ בֶּן חוֹרִין וְכוֹתֵב שְׁטָר עַל דָּמָיו. רַבָּן שִׁמְעוֹן בֶּן גַּמְלִיאֵל אוֹמֵר. אֵינוֹ כוֹתֵב אֶלָּא מְשַׁחְרֵר.]

Lá (na Mishná de Guitin) ensinamos: “o escravo que o seu senhor fez apotiki (garantia especificada da dívida) para outros, e o libertou: pela regra do direito, o escravo não deve nada; mas, por causa do tikun haolam (a boa ordem do mundo), obrigam o seu senhor (o credor), e este o faz homem livre, e o escravo escreve um documento sobre o seu valor. Raban Shimon ben Gamliel diz: não escreve o escravo, mas o que o liberta”.

מִי מְשַׁחְרֵר. רַב אָמַר. בֵּין רַבּוֹ רִאשׁוֹן בֵּין רַבּוֹ אַחֲרוֹן. אָמַר רִבִּי יוֹחָנָן. אֵין לָךְ מְשַׁחְרֵר אֶלָּא רַבּוֹ רִאשׁוֹן בִּלְבַד.

Quem é o que liberta, de que fala a Mishná? Rav disse: tanto o seu primeiro senhor como o seu último senhor. Disse Rabi Yochanan: não tens quem liberte senão o seu primeiro senhor somente.

הָתִיב רִבִּי חַגַּי קוֹמֵי רִבִּי יוֹסֵה. מַתְנִיתָא פְלִיגָא עַל רַב. יִשְׂרָאֵל שֶׁהִלְוָה אֶת הַנָּכְרִי עַל חֲמֵיצוֹ לְאַחַר הַפֶּסַח מוּתָּר בַּהֲנָיָיה. אִין תֵּימַר. בִּרְשׁוּת יִשְׂרָאֵל הוּא. יְהֵא אָסוּר. מַה עֲבַד לָהּ רַב.

Objetou Rabi Chagai diante de Rabi Yossi: uma baraita diverge de Rav: “o israelita que emprestou ao gentio sobre o chametz dele: depois do Pessach, é permitido em proveito”. Se dizes que está no domínio do israelita, que seja proibido! Que faz dela Rav?

אָמַר רִבִּי יוּדָן. קַל הוּא בְשִׁיחְרוּר. כְּהָדָא דְתַנֵּי. הְעוֹשֶׂה עַבְדּוֹ אֻפּוֹתֵיקִי. מְכָרוֹ אֵינוֹ מָכוּר. שִׁיחְרְרוֹ הֲרֵי זֶה מְשׁוּחְרָר.

Disse Rabi Yudan: a lei é leve na libertação, como isto que se ensinou: quem faz o seu escravo apotiki: se o vendeu, não está vendido; se o libertou, eis que está libertado.

חֵיילֵיהּ דְּרִבִּי יוֹחָנָן מִן הָדָא. רַבָּן שִׁמְעוֹן בֶּן גַּמְלִיאֵל אוֹמֵר. אֵינוֹ כוֹתֵב אֶלָּא מְשַׁחְרֵר. אִילּוּ הַמְשַׁעְבֵּד שָׂדֶה לַחֲבֵירוֹ וְהָלַךְ וּמְכָרָהּ. שֶׁמָּא אֵין בַּעַל חוֹב בָּא וְטוֹרֵף.

A força de Rabi Yochanan vem disto: “Raban Shimon ben Gamliel diz: não escreve o escravo, mas o que o liberta”. Acaso quem hipoteca um campo ao seu companheiro, e foi e o vendeu, não vem o credor e o toma do comprador?

אָמַר רִבִּי אַבָּהוּ. פָּתַח לָנוּ רִבִּי יוֹחָנָן פֶּתַח מֵאִיר כְּאוֹרָה. לֹא מָצָאנוּ עֶבֶד מִשְׁתַּחְרֵר וְחוֹזֵר וּמִשְׁתַּעְבֵּד. מֵעַתָּה לֹא יִכְתּוֹב שְׁטָר עַל דָּמָיו.

Disse Rabi Abahu: abriu-nos Rabi Yochanan uma abertura que ilumina como a luz: não achamos escravo que se liberte e volte a ser escravizado. Desde agora, não escreva o escravo documento sobre o seu valor!

אָמַר רִבִּי אִילָא. מוּטָּב שֶׁיֹּאמַר לוֹ. תֵּן לִי מָאתַיִם זוּז שֶׁיֵּשׁ לִי בְיָדָךְ. וְאַל יֹאמַר לוֹ. עַבְדִּי אַתָּה.

Disse Rabi Ila: melhor é que o credor lhe diga: “dá-me os duzentos zuz (moedas de prata) que tenho na tua mão”, e que não lhe diga: “tu és meu escravo”.

רַבָּנִין דְּקַיסָרִין בְשֵׁם רִבִּי נַסָּא. אַתְיָא דְּרַבָּן שִׁמְעוֹן בֶּן גַּמְלִיאֵל כְּרִבִּי מֵאִיר. כְּמַה דְרִבִּי מֵאִיר קוֹנֵס בִּדְבָרִים. כֵּן רַבָּן שִׁמְעוֹן בֶּן גַּמְלִיאֵל קוֹנֵס בִּדְבָרִים.

Os rabanan (os sábios) de Cesareia, em nome de Rabi Nassa: vem a opinião de Raban Shimon ben Gamliel como Rabi Meir: assim como Rabi Meir impõe multa nas coisas, assim Raban Shimon ben Gamliel impõe multa nas coisas,

דְּתַנֵּי. [שְׁטָר] יֵשׁ בּוֹ רִבִּית קוֹנְסִין אוֹתוֹ וְאֵינוֹ גוֹבֶה לֹא אֶת הַקֶּרֶן וְלֹא אֶת הָרִיבִּית. דִּבְרֵי רִבִּי מֵאִיר. וַחֲכָמִים אוֹמְרִים. גּוֹבֶה אֶת הַקֶּרֶן וְאֵינוֹ גוֹבֶה אֶת הָרִיבִּית.

pois se ensinou: um documento em que há juros, multam-no, e o credor não cobra nem o principal nem os juros; palavras de Rabi Meir. E os sábios dizem: cobra o principal e não cobra os juros.

16“Atrás do qual o cão não pode procurar”: três palmos
Yerushalmi · Pessachim 2:2
רַבָּן שִׁמְעוֹן בֶֶּן גַּמְלִיאֵל אוֹמֵר כָּל שֶׁאֵין הַכֶּלֶב יָכוֹל לְחַפֵּשׂ אַחֲרָיו.

“Raban Shimon ben Gamliel diz: todo chametz atrás do qual o cão não pode procurar.”

עַד אֵיכָן. רִבִּי אָבוּן רִבִּי יוֹחָנָן בְשֵׁם רִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן יוֹצָדָק. עַד שְׁלֹשָׁה טְפָחִים.

Até onde? Rabi Avun, Rabi Yochanan em nome de Rabi Shimon ben Yotzadak: até três palmos de terra sobre ele.

Nota

Esta é a segunda halachá do Perek Bet, Kol Shaá (toda hora), de Massechet Pessachim. A halachá ocupa dezessete segmentos no Sefaria: o primeiro é a Mishná, e cada um dos outros dezesseis é uma seção desta página, de 01 a 16, divididas em pares de hebraico e português. Nada foi deixado de fora. Conferiu-se no Sefaria que a Mishná desta halachá reúne as Mishnayot avulsas Pessachim 2:2 e 2:3. O Yerushalmi diz מוּתָּר, חֲמֵיצוֹ, לְאַחַר הַפֶּסַח, מַפּוֹלֶת e כִמְבוֹעָר, onde a avulsa diz מֻתָּר, חֲמֵצוֹ, אַחַר הַפֶּסַח, מַפֹּלֶת e כִמְבֹעָר; e cita só לֹא יֵרָאֶה לְךָ, “não será visto contigo”, onde a avulsa traz (שמות יג) לֹא יֵרָאֶה לְךָ שְׂאֹר, com “fermento”. O versículo é Shemot 13:7 (conferido), que diz as duas coisas: “não será visto contigo chametz, e não será visto contigo fermento”. No Bavli, a primeira parte da Mishná está em Pessachim 28a, e a segunda, com o desabamento, em 31b (conferidos). O Bavli deste site não tem Pessachim; por isso esta página não traz links para o Bavli.

Sobre a Mishná. “É permitido em proveito”: a guemará (seção 01) pergunta se então é proibido comer (Penei Moshe, Korban HaEdah). “Não será visto contigo” liga-se, segundo o Penei Moshe, à primeira frase: o teu não vês, mas vês o dos outros, e por isso o chametz do gentio é permitido. O penhor: o gentio emprestou dinheiro ao israelita antes do Pessach sobre o chametz do israelita, e este o deixou com o gentio, dizendo que, se não pagasse até tal dia, o chametz seria do gentio desde agora; como não pagou, revela-se que o chametz era do gentio no Pessach, e é permitido; no caso inverso, era do israelita, e é proibido (Penei Moshe; o Korban HaEdah só diz que o dinheiro foi emprestado antes do Pessach). As glosas “do israelita” e “do gentio” seguem esta leitura. No Bavli 31b (conferido), a Mishná se explica pela diferença entre o caso em que se disse “desde agora” e o caso em que não se disse. A Tosefta Pessachim 2:5 na numeração comum do Sefaria (2:9 e 2:10 na edição Lieberman, conferidas) tem a condição: אם לא באתי קודם הפסח הרי הוא מכור לך. O desabamento: mesmo assim é preciso anular o chametz, se ainda não entrou a sexta hora, pois talvez se remova o monte durante a festa e ele transgrida por ele (Penei Moshe, Korban HaEdah); o Bavli 31b (conferido) traz isso em nome de Rav Chisda: וצריך שיבטל בלבו. Na frase de Raban Shimon ben Gamliel, a glosa “só é como eliminado” segue o Penei Moshe, que diz que ele não vem divergir do primeiro tana, mas explicar a medida do desabamento. No hebraico do Sefaria, a Mishná escreve רַבָּן שִׂמְעוֹן, com o ponto à esquerda; a grafia foi mantida.

Sobre a seção 01. “Logo, para comer, é proibido?” é pergunta de espanto (Penei Moshe: בתמיה): se o chametz do gentio é como qualquer comida do gentio depois do Pessach, por que a Mishná diz só “em proveito”? A resposta: a Mishná fala de um lugar onde não se costuma comer o pão dos gentios; onde se costuma, nada há aqui por causa do chametz sobre o qual passou o Pessach, e é permitido mesmo comer; e a Mishná disse “em proveito” só por causa da frase do israelita (Penei Moshe). As palavras אֲבָל בְּמָקוֹם שֶׁנָּהֲגוּ לֶאֱכֹל פַּת גּוֹיִם, que o Sefaria põe entre colchetes, como acréscimo do corretor, foram traduzidas sem colchetes. A Tosefta Pessachim 2:4 e 2:5 (numeração comum) diz מותר באכילה ואצ"ל בהנאה, “permitido em comer, e não é preciso dizer em proveito”.

Sobre a seção 02. A glosa “a lei do proveito do chametz do gentio” vem do Penei Moshe (שיהא מותר בהנאה לחמצו של עכו"ם) e do Korban HaEdah (ליהנות בחמצו של עכו"ם). “Explica-a”: quem explica é Rabi Yirmeyá, que defende a permissão (Penei Moshe). “Quando vem com ele”: o israelita vai com o seu animal no Pessach, e se teme que venha a comer do chametz (Penei Moshe); ou parece que recebe pagamento pelo chametz (Korban HaEdah). “Tens como dizer: quando mora com ele?” é pergunta de espanto (Penei Moshe, Korban HaEdah), e a objeção de Rabi Yossi fica sem resposta. A Tosefta Pessachim 2:8 na numeração comum (2:14 na edição Lieberman, conferidas) diz o contrário das duas primeiras baraitot: משכיר ישראל חמורו לנכרי להוליך עליו חמץ ממקום למקום, “o israelita aluga o seu jumento ao gentio para levar sobre ele chametz de lugar a lugar”; Guggenheimer lembra que o Raviá, por isso, lê as frases do Yerushalmi como afirmações a favor de Rabi Yirmeyá.

Sobre a seção 03. O caso do telhado é coisa à parte (Penei Moshe). Empurra com a vara, mas não com a mão, para que não venha a comer do chametz de que não se afasta; e, em Shabat ou Yom Tov, o chametz é muktsé (proibido de mover), e mesmo com a vara seria movê-lo; por isso emborca um utensílio sobre ele (Penei Moshe, Korban HaEdah). No hebraico, עָלֶיהָ está no feminino, embora חָמֵץ seja masculino; traduziu-se “sobre ele”. No Bavli 6a (conferido): אמר רב יהודה אמר רב: המוצא חמץ בביתו ביום טוב — כופה עליו את הכלי.

Sobre as seções 04 e 05. Os três ditos de Rav (04 a 06) estão no Bavli em outra forma: “quem procura precisa anular” (אמר רב יהודה אמר רב: הבודק צריך שיבטל, Bavli 6b, conferido), e a bênção “sobre a eliminação do chametz” (על ביעור חמץ, Bavli 7a e 7b, conferidos, onde a fórmula é discutida por Rav Papi e Rav Papa em nome de Rava, e se conclui והלכתא: על ביעור חמץ). “É preciso dizer”: com a boca, pois a anulação só no coração não basta (Korban HaEdah). A bênção se diz antes da procura e logo junto a ela; diz-se sobre a eliminação, e não sobre a procura, porque a eliminação é o fim do mandamento; e não sobre a anulação, porque, quando se procura, ainda há chametz conhecido em casa (Korban HaEdah). O texto dá só o fim da bênção, sem “bendito és Tu, Eterno, nosso Deus, Rei do mundo”, e a tradução não o acrescentou.

Sobre a seção 06. “Quem reboca a sua casa com chametz”: com algo em que há chametz; é preciso raspar o reboco e eliminar (Penei Moshe, Korban HaEdah). O kufat é um pedaço grande de massa feito para se sentar sobre ele (Korban HaEdah); o Penei Moshe o compara a um bloco de tâmaras. No Bavli 45b (conferido): כופת שאור שייחדה לישיבה — בטלה. “Explica-a”: quem explica defende Rav; ou os colegas de Rabi Shimon ben Elazar divergem dele, ou o kufat de massa é diferente, porque é repugnante e, por isso, sem mais, está anulado (Penei Moshe, Korban HaEdah); a glosa final segue essa explicação.

Sobre a seção 07. É a Tosefta Pessachim 2:6 e 2:7 na numeração comum do Sefaria (2:12 e 2:13 na edição Lieberman, conferidas); Guggenheimer remete a Lieberman 2:13 e 2:14, mas o navio está em 2:12 e a frase da maná em 2:13, e 2:14 é a do jumento. “Presente completo”: não um presente com a condição de devolver (Korban HaEdah). Na Tosefta não há “em vez de comprares de um gentio, vem e compra de um israelita”: lê-se עד שאתה לוקח במנה קח במאתים שמא אצטרך ואבא ואקח ממך אחר הפסח; o Korban HaEdah explica que a segunda frase explica a primeira: em vez de comprares de um gentio por uma maná, compra de um israelita por duzentos.

Sobre a seção 08. “Enquanto não entrou nela”: o Penei Moshe entende que chegou o dia catorze antes que o locatário entrasse; o Korban HaEdah, que o locatário ainda não tomou posse. Para Rabi Shimon, a entrega da chave é a aquisição do domínio; sem ela, mesmo com licença de entrar, o locatário ainda não adquiriu (Penei Moshe); o Korban HaEdah: sem chave, como entraria? No Bavli 4a (conferido), Rav Nachman bar Yitzchak responde com uma baraita: אם עד שלא מסר לו מפתחות חל ארבעה עשר — על המשכיר לבדוק, ואם משמסר לו מפתחות חל ארבעה עשר — על השוכר לבדוק.

Sobre a seção 09. בְּעִי ficou “pergunta-se”; Guggenheimer traduz “eu perguntei”, e a leitura é incerta. “Entregou-lhe a chave”: o Penei Moshe entende que lhe entregou só a chave, sem lhe dizer “adquire”; o Korban HaEdah, que não a entregou por aluguel, mas como depósito, e pergunta se o depositário precisa eliminar. A tradução ficou neutra. O Penei Moshe lê ר' זבדיה, Rabi Zevadyá, em vez de Rabi Zecharyá. A Mishná é Tahorot 7:1, conferida no Sefaria (הַמּוֹסֵר מַפְתְּחוֹ לְעַם הָאָרֶץ, הַבַּיִת טָהוֹר; aqui, מַפְתֵּיחוֹ); o Penei Moshe diz “no capítulo 8 de Tahorot”, mas é o capítulo 7, como diz o Korban HaEdah. “Rabi Shimon declara impura” está na Tosefta Tahorot 8:1 (conferida: ר"ש אומר המוסר מפתח לע"ה הבית טמא): para ele, quem entrega a chave entrega a casa inteira, e, da mesma forma, o que recebeu a chave precisa eliminar (Penei Moshe, Korban HaEdah).

Sobre a seção 10. É a Tosefta Pessachim 2:6 na numeração comum (2:11 na edição Lieberman, conferidas: נכרי שבא לביתו של ישראל וחמץ בידו), e o Bavli 6a (conferido: גוי שנכנס לחצירו של ישראל ובציקו בידו — אין זקוק לבער. הפקידו אצלו — זקוק לבער. יחד לו בית — אין זקוק לבער); a glosa “à casa do israelita” vem da Tosefta. “Depositou-o com ele”: quando o israelita aceitou a responsabilidade pela perda, e então é como seu; e, se lhe destinou uma casa para pôr o seu chametz, não aceitou a responsabilidade (Penei Moshe, Korban HaEdah; no Bavli 5b, conferido: הא — דקביל עליה אחריות, הא — דלא קביל עליה אחריות). Rabi Yoná permite, porque o chametz é do gentio; Rabi Yossi proíbe, porque o israelita transgrediu por ele ao não eliminá-lo, e então é como seu (Penei Moshe, Korban HaEdah).

Sobre a seção 11. “Quem é o tana de ‘não será visto contigo’”: quem diz que se transgride um lav pelo chametz sobre o qual passou o Pessach, como na Mishná; é Rabi Yudá (Penei Moshe; o Korban HaEdah: o que transgrediu “não será visto” fica proibido, depois do Pessach, sob lo taasê); a glosa segue esta leitura. Guggenheimer liga a pergunta à guemará anterior, e a leitura é incerta. A baraita é a Tosefta Pessachim 1:7 na numeração comum (1:8 na edição Lieberman, conferidas), onde a outra opinião é dos sábios: וחכמים אומרים כל שאין בו כרת אין בו בלא תעשה. No Bavli 28a e 28b (conferidos), Rabi Yehudá diz que, antes do seu tempo e depois do seu tempo, se transgride por um lav, e Rabi Shimon, que não se transgride por nada. “A proibição dele, que é?”, segundo Rabi Shimon: Rabi Yirmeyá diz que é da Torá, um lav que vem de um preceito positivo, “fareis cessar” (Korban HaEdah); Rabi Yoná e Rabi Yossi, que é multa dos sábios, porque transgrediu “não será visto” e “não será achado” (Korban HaEdah). Os versículos são Shemot 13:3 e 13:4, ולא יאכל חמץ. היום אתם יצאים (conferido; Guggenheimer diz 13:4 e 5), e Devarim 16:3 (conferido). As palavras לֹא תֹאכַל עָלָיו חָמֵץ, que o Sefaria põe entre colchetes, como acréscimo do corretor, foram traduzidas sem colchetes. Rabi Yossi HaGlili está na Tosefta Pessachim 8:8 na numeração comum (8:21 na edição Lieberman, conferidas: אומר אני שלא נאסר חמץ במצרים אלא יום אחד) e no Bavli 28b (conferido: מנין לפסח מצרים שאין חימוצו נוהג אלא יום אחד). No hebraico do Sefaria, o primeiro יֵאָכֵל traz um caractere invisível de junção entre as letras, e רִבִּי יּוֹנָה traz um ponto no י; tudo foi mantido.

Sobre a seção 12. O consagrado ao Alto é o que se consagrou para a manutenção do Templo (Korban HaEdah). Segundo o Penei Moshe e o Korban HaEdah, os dois tanaim não divergem: se o consagrou antes do tempo da eliminação, a consagração vale, e ele não está avisado de eliminá-lo; se depois, já não está no seu domínio para consagrá-lo, e transgride. Rabi Bun bar Chiya explica a baraita “nem mesmo do Alto” nas coisas consagradas pelas quais ele é responsável, como quem diz “é sobre mim” (Korban HaEdah): para Rabi Shimon, são como suas. Conferiu-se no Sefaria que é a Mishná Bava Kama 7:4: רַבִּי שִׁמְעוֹן אוֹמֵר, קָדָשִׁים שֶׁחַיָּב בְּאַחֲרָיוּתָם, מְשַׁלֵּם תַּשְׁלוּמֵי אַרְבָּעָה וַחֲמִשָּׁה; Guggenheimer remete a 7:5, mas a frase de Rabi Shimon está em 7:4. No Bavli 5b (conferido), a baraita diz junto: שלך אי אתה רואה, אבל אתה רואה של אחרים ושל גבוה. A palavra אֲבָל, que o Sefaria põe entre colchetes, como acréscimo do corretor, foi traduzida sem colchetes, “mas”; Guggenheimer a tem por desnecessária. O hebraico diz זְעוּרָא, Rabi Zeura.

Sobre a seção 13. Platia é a praça larga da cidade, onde se juntam para o comércio, domínio público (Korban HaEdah); do grego πλατεῖα (Guggenheimer). A estrutura é a mesma da seção 12, agora com o chametz declarado hefker e posto na praça (Penei Moshe). As palavras אִית תַּנָּיֵי תַנֵּי, que o Sefaria põe entre colchetes, como acréscimo do corretor, foram traduzidas sem colchetes. A última frase, “explica-o nas coisas consagradas etc.”, o Korban HaEdah não a lê (לא גרסינן ליה), e Guggenheimer a tem por cópia da seção anterior; o Penei Moshe a explica: assim como lá se preferiu dizer que os tanaim divergem, também aqui, e para um o que pôs o chametz hefker na praça não transgride, e para o outro de nada lhe vale, e precisa eliminá-lo do mundo. A tradução manteve a frase.

Sobre a seção 14. “No treze” não é preciso: é antes que chegue o tempo da proibição (Penei Moshe); o Korban HaEdah: no treze de Nissan. “Da sexta hora para cima”: se o declarou hefker então, não vale, pois já é proibido ao menos pelas palavras dos sábios (Penei Moshe, Korban HaEdah); daí a glosa “se o declarou hefker”. A divergência de Rabi Meir e Rabi Yossi está no Yerushalmi Peá 6:1, conferido no Sefaria: על דעתיה דרבי מאיר דו אמר כיון שאדם מבקיר דבר מרשותו הבקירו הבקר. על דעתיה דרבי יוסי דו אמר אין הבקר יוצא מתחת ידי הבעלים אלא בזכייה; Rabi Yochanan, como Rabi Yossi, diz que o hefker só sai do dono quando outro o adquire, e por isso o chametz é proibido; Rabi Shimon ben Lakish, como Rabi Meir, que sai logo (Penei Moshe). O Korban HaEdah explica de outro modo, pela divergência sobre o israelita que emprestou ao gentio. O ardil: que declare hefker antes do Pessach e volte a adquiri-lo depois (Penei Moshe), ou que diga “declarei-o hefker” sem o ter feito (Korban HaEdah). No desabamento que caiu por si, não há ardil; e ninguém adquiriu o chametz. O prosélito que morreu sem herdeiros: os seus bens são hefker, e quem os toma depois do Pessach pode comer o chametz que ali havia, pois esse hefker veio por si (Penei Moshe, Korban HaEdah). לְמֵימַר, que o Sefaria põe entre colchetes, como acréscimo do corretor, foi traduzido sem colchetes, “a dizer”.

Sobre a seção 15. “Lá ensinamos”: é a Mishná Guitin 4:4, conferida no Sefaria; o restante dela, que o Sefaria põe entre colchetes, como acréscimo do corretor, foi traduzido sem colchetes. A Mishná avulsa diz אַפּוֹתִיקִי e שׁוּרַת הַדִּין, onde aqui se lê אֻפּוֹתֵיקִי e מִשּׁוּרַת הַדִּין. Apotiki é a garantia em que o devedor diz “não terás pagamento senão deste” (Penei Moshe; cf. o Bavli Guitin 41a, conferido: לא יהא לך פרעון אלא מזו); do grego ὑποθήκη (Guggenheimer). A passagem é paralela ao Yerushalmi Guitin 4:4, conferido no Sefaria, onde se lê רבו השיני (aqui, רַבּוֹ אַחֲרוֹן), פתח (ר׳) מאיר בדה כאורה (aqui, פֶּתַח מֵאִיר כְּאוֹרָה), ולא שיאמר (aqui, וְאַל יֹאמַר) e רבי ביסא (aqui, רִבִּי נַסָּא, Rabi Nassa); o Penei Moshe nota a leitura de Guitin, “abriu-nos Rabi Yochanan a abertura de Rabi Meir”. As glosas da Mishná seguem o Penei Moshe e o Korban HaEdah: obrigam o segundo senhor, o credor, e o escravo escreve o documento; para Raban Shimon ben Gamliel, quem escreve é o que liberta. Rav, segundo o Penei Moshe, pensa que o credor cobra retroativamente, e por isso tanto a libertação de um como a do outro só valem pela regra dos sábios; Rabi Yochanan, que cobra daqui em diante, e só o primeiro senhor liberta. No Bavli Guitin 40b (conferido), Rav diz רבו ראשון. A baraita citada por Rabi Chagai diz “permitido em proveito”, contra a nossa Mishná, que diz “proibido”, e contra a Tosefta Pessachim 2:5 (numeração comum; 2:10 na edição Lieberman), que diz אחר הפסח אסור בהנאה; o Yerushalmi Guitin 4:4 também diz מותר בהנאה. A tradução segue o hebraico. “Se dizes que está no domínio do israelita”: segundo Rav, que dá ao credor o domínio retroativo (Penei Moshe, Korban HaEdah). Rabi Yudan: é leve na libertação, porque já saiu sobre o escravo o nome de livre (Penei Moshe). A força de Rabi Yochanan: Raban Shimon ben Gamliel diz “o que liberta”, isto é, o primeiro senhor, que paga como quem vendeu o penhor; e o credor do campo vendido o toma do comprador (Penei Moshe, Korban HaEdah). Rabi Ila: é melhor para o escravo pagar ao segundo senhor o seu valor do que ouvir “tu és meu escravo”, o que lançaria má fama sobre os seus filhos (Korban HaEdah). “Impõe multa nas coisas” traduz קוֹנֵס בִּדְבָרִים: quem fez uma coisa proibida perde até o que nela era permitido (Korban HaEdah); assim Raban Shimon ben Gamliel multa o que libertou, que paga o prejuízo do segundo senhor. A baraita dos juros está no Bavli Bava Metzia 72a (conferido: שטר שכתוב בו רבית – קונסין אותו, ואינו גובה לא את הקרן ולא את הרבית, דברי רבי מאיר). שְׁטָר, que o Sefaria põe entre colchetes, como acréscimo do corretor, foi traduzido sem colchetes, “um documento”. No hebraico do Sefaria, הְעוֹשֶׂה traz shevá no ה; foi mantido.

Sobre a seção 16. A guemará volta à Mishná (Penei Moshe). “Até onde?”: quanto deve estar coberto para que não se tema que o cão o fareje, o cave e o tire (Korban HaEdah); por isso é preciso que haja terra sobre ele não menos de três palmos (Penei Moshe). No Bavli 31b (conferido), a medida vem anônima: תנא: כמה חפישת הכלב — שלשה טפחים. No hebraico do Sefaria, בֶֶּן traz dois segol; foi mantido.

Do hebraico retiraram-se só os rótulos משנה: e הלכה:, no começo do primeiro e do segundo segmentos, e as marcas das edições: Vilna 13a, na seção 01, antes de הָא בָאֲכִילָה; Vilna 13b, na seção 08, antes de אֵימָתַי; Vilna 14a, no começo da seção 11; Veneza 29a, na seção 11, antes de בִּלְבַד; Vilna 14b, na seção 12, antes de בַּאֲחֵרָיוּתָן; e Vilna 15a, na seção 15, antes de בֵּין רַבּוֹ רִאשׁוֹן. Não há no hebraico desta halachá palavras entre parênteses, como apagadas pelo corretor. As grafias do Sefaria foram mantidas, como יִשְׂרָאֶל (seção 07), הַמַּשְׂכּיר (seção 08) e לֹו (seção 09).

A Mishná seguinte, Pessachim 2:3 no Yerushalmi, corresponde à Mishná avulsa Pessachim 2:4: “הָאוֹכֵל תְּרוּמַת חָמֵץ בַּפֶּסַח…”, quem come teruma de chametz no Pessach.