Talmud Yerushalmi · Massechet Shabbat · Perek Guimel · Halachá 7
שַׁבָּת

A vela nova e a velha

Perek Guimel, Kirá, Halachá 7, no Talmud Yerushalmi, Massechet Shabbat

Sétima e penúltima halachá do Perek Guimel de Massechet Shabbat, Kirá. A Mishná ensina que se move no Shabat uma vela nova, mas não uma velha; e Rabi Shimon diz que todas as velas se movem, exceto a que está acesa no Shabat. A guemará traz a baraita de Rabi Meir, Rabi Yudá e Rabi Shimon; as duas versões, em nome de Rabi Yochanan, sobre o que é destinado ao proibido e o que foi designado para ele; as objeções da liteira com moedas, da pedra sobre o barril e do cesto dos pintinhos; a quem segue a halachá; a vela sobre a mesa e a vela atrás da porta; o copo, a tigela e a lanterna; o braseiro de Rabi Romanos; o tarkos, a cadeira e a escada; e a menorá pequena. O Bavli discute esta mesma Mishná em Shabbat 44a.

A Mishná · מַתְנִיתִין

מְטַלְטְלִין נֵר חָדָשׁ אֲבָל לֹא יָשָׁן. רִבִּי שִׁמְעוֹן אוֹמֵר כָּל הַנֵּירוֹת מִיטַּלְטְלִין חוּץ מִן הַנֵּר הַדָּלֵק בַּשַּׁבָּת.

Mishná: Move-se no Shabat uma vela nova, mas não uma velha, que já foi acesa. Rabi Shimon diz: todas as velas se movem no Shabat, exceto a vela que está acesa no Shabat, pois enquanto arde não se pode tocá-la.

A Halachá · הֲלָכָה ז

01A objeção do cesto dos pintinhos
Yerushalmi · Shabbat 3:7
מְטַלְטְלִין נֵר חָדָשׁ אֲבָל לֹא יָשָׁן כול׳. הָתִיב רִבִּי חִיָיא בַּר אָדָא. וְהָא תַנִּינָן. כּוֹפִין סַל לִפְנֵי הָאֶפְרוֹחִין שֶׁיַּעֲלוּ וְשֶׁיֵּרְדוּ. אָמְרִין. הָדָא דְרִבִּי יוֹחָנַן.

Na Mishná: “Move-se uma vela nova, mas não uma velha” etc. Objetou Rabi Chiya bar Ada: e acaso não ensinamos na Mishná (Shabbat 18:2): “Vira-se de boca para baixo um cesto diante dos pintinhos, para que subam nele e para que desçam”? Eis um objeto que está em sua forma e, uma vez dado aos pintinhos, não está em sua preparação! Disseram: esta é a exceção de Rabi Yochanan, a única coisa que, segundo a sua regra, está em sua forma e não está em sua preparação.

02A baraita: Rabi Meir, Rabi Yudá e Rabi Shimon
Yerushalmi · Shabbat 3:7
דְּתַנֵּי. כָּל הַנֵּירוֹת מִטַּלְטְלִין חוּץ מִן הַנֵּר הַדָּלֵק בַּשַּׁבָּת. דִּבְרֵי רִבִּי מֵאִיר. רִבִּי יוּדָה אוֹמֵר. נֵר חָדָשׁ מוּתָּר לְטַלְטְלוֹ. וְיָשָׁן אָסוּר לְטַלְטְלוֹ. רִבִּי שִׁמְעוֹן אוֹמֵר. כָּל הַנֵּרוֹת מִיטַּלְטְלִין חוּץ מִן הַנֵּר הַדָּלֵק בַּשַּׁבָּת. כָּבָה. מוּתָּר לְטַלְטְלוֹ.

Pois ensinou-se numa baraita: “Todas as velas se movem no Shabat, exceto a vela que está acesa no Shabat; estas são palavras de Rabi Meir. Rabi Yudá diz: uma vela nova, é permitido movê-la; e uma velha, já usada, é proibido movê-la. Rabi Shimon diz: todas as velas se movem, exceto a vela que está acesa no Shabat; se se apagou, é permitido movê-la.”

03O destinado ao proibido e o designado para o proibido
Yerushalmi · Shabbat 3:7
רִבִּי יִרְמְיָה וְרִבִּי בָּא תְּרֵיהוֹן בְּשֵׁם רִבִּי יוֹחָנָן. חַד אָמַר. דִּבְרֵי רִבִּי מֵאִיר. כָּל הַמְיוּחַד לְאִיסּוּר אָסוּר. וְחוֹרָנָה אָמַר. כָּל שֶׁיִיחֲדוֹ לְאִיסּוּר אָסוּר. וְלָא יָדְעִינָן מָאן אָמַר דָּא וּמָאן אָמַר דָּא. מִן מַה דָמַר רִבִּי חֲנִינָה. רִבִּי יִרְמְיָה שָׁאַל. הָהֵן לִיבְנָה לֹא כִמְיוּחַד לְאִיסּוּר הוּא. הֲוֵי הוּא דוּ אָמַר. כָּל הַמְיוּחַד לְאִיסּוּר אָסוּר. מָאן דָּמַר. מְיוּחַד. כָּל שֶׁכֵּן יִיחֲדוֹ. וּמָאן דָּמַר. יִיחֲדוֹ. הָא מְיוּחַד לֹא.

Rabi Yirmeyá e Rabi Ba, os dois em nome de Rabi Yochanan. Um disse: segundo as palavras de Rabi Meir, tudo o que é meyuchad leissur (destinado, por sua natureza, a um uso proibido no Shabat) é proibido de mover. E o outro disse: tudo o que alguém yichado leissur (designou expressamente para um uso proibido) é proibido. E não sabemos quem disse isto e quem disse aquilo. Mas do que disse Rabi Chanina se sabe: Rabi Yirmeyá perguntou: este libená (tijolo) não é como um objeto destinado ao proibido? Logo, ele, Rabi Yirmeyá, é quem disse: tudo o que é destinado ao proibido é proibido. Quem diz meyuchad proíbe, com mais razão, o que alguém yichado; e quem diz yichado, eis que o que é apenas meyuchad não é proibido.

04A muchni da liteira e as moedas
Yerushalmi · Shabbat 3:7
מַתְנִיתָא פְלִיגָא עַל מָאן דָּמַר. כָּל הַמְיוּחַד לְאִיסּוּר אָסוּר. דְּתַנִּינָן תַּמָּן. מוּכָנֶה שֶׁלָּהּ בִּזְמַן שֶׁהִיא נִשְׁמֶטֶת אֵינָהּ חִיבּוּר לָהּ וְאֵינָהּ נִמְדֶּדֶת עִמָּהּ. וְאֵינָהּ מַצֶּלֶת עִמָּהּ בְּאֹהֶל הַמֵּת. וְאֵין גּוֹרְרִין אוֹתָהּ בַּשַּׁבָּת בִּזְמַן שֶׁיֵּשׁ בְּתוֹכָהּ מָעוֹת. וְתַנֵּי עֲלָהּ. הָיוּ עָלֶיהָ מָעוֹת וְנָפְלוּ. נִגְרֶרֶת. אָמַר רַב שֵׁשֶׁת. דְּרִבִּי שִׁמְעוֹן הִיא. דְּרִבִּי שִׁמְעוֹן אוֹמֵר. כָּבָה מוּתָּר לְטַלְטְלוֹ. אָמְרִין. לָמָּה לֵית אֲנָן פָתְרִין לָהּ. דִּבְרֵי הַכֹּל הִיא בְּשׁוֹכֵחַ. לֵית אַתְּ יְכִיל. דְּתַנִּינָן תַּמָּן. אִם אֵינָהּ נִשְׁמֶטֶת חִיבּוּר לָהּ. וְנִמְדֶּדֶת עִמָּהּ. וּמַצֶּלֶת עִמָּהּ בְּאֹהֶל הַמֵּת. וְגוֹרְרִין אוֹתָהּ בַּשַּׁבָּת אַף עַל פִּי שֶׁיֵּשׁ בְּתוֹכָהּ מָעוֹת. אִית מֵימַר הָכָא. דִּבְרֵי הַכֹּל הִיא בְּשׁוֹכֵחַ.

Uma Mishná diverge daquele que disse: tudo o que é destinado ao proibido é proibido; pois ensinamos lá (Kelim 18:2): “A muchni (a base com rodas) dela, da liteira, quando se solta, não é considerada ligada a ela, e não é medida com ela, e não protege com ela na tenda do morto; e não se arrasta no Shabat quando há dentro dela moedas.” E ensinou-se sobre ela numa baraita: se havia moedas sobre ela e caíram, ela pode ser arrastada; ora, para quem diz que o destinado ao proibido é proibido, ela deveria continuar proibida. Disse Rav Sheshet: essa baraita é de Rabi Shimon, pois Rabi Shimon diz: “se se apagou, é permitido movê-la.”

Disseram: por que não a explicamos como opinião de todos, no caso de quem esqueceu ali as moedas? Não podes, pois ensinamos lá: “E se não se solta, é considerada ligada a ela, e é medida com ela, e protege com ela na tenda do morto; e arrasta-se no Shabat, ainda que haja dentro dela moedas.” Há como dizer aqui: é a opinião de todos, no caso de quem esqueceu? Pois, para quem proíbe o destinado ao proibido, nem mesmo assim se poderia arrastá-la.

05A pedra sobre a boca do barril
Yerushalmi · Shabbat 3:7
מַתְנִיתָא פְלִיגָא עַל מָאן דָּמַר. כָּל הַמְיוּחַד לְאִיסּוּר אָסוּר. דְּתַנִּינָן. הָאֶבֶן שֶׁעַל פִּי הֶחָבִית מַטָּהּ עַל צִדָּהּ וְנוֹפֶלֶת. רִבִּי בָּא בְשֵׁם רִבִּי חִיָיא בַּר אַשִּׁי. פָּתַר לָהּ רַב בְּשׁוּכֵחַ. וּמִן דְּבַתְרָהּ. הָיְתָה בֵין הֶחָבִיּוֹת מַגְבִּיהָהּ וּמַטָּהּ עַל צִדָּהּ וְהִיא נוֹפֶלֶת. עוֹד הוּא פָּתַר לָּהּ רַב בְּשׁוּכֵחַ.

Uma Mishná diverge daquele que disse: tudo o que é destinado ao proibido é proibido; pois ensinamos (Shabbat 21:2): “A pedra que está sobre a boca do barril: inclina-o sobre o seu lado, e ela, a pedra, cai.” Ora, o barril serve de base à pedra, e ainda assim se pode movê-lo. Rabi Ba em nome de Rabi Chiya bar Ashi: Rav a explicou no caso de quem esqueceu ali a pedra. E também do que vem depois dela, na mesma Mishná: “Se estava entre os barris, levanta-o e o inclina sobre o seu lado, e ela cai”; também esta cláusula Rav a explicou no caso de quem esqueceu.

06O cesto dos pintinhos, o se'á e o tarkav
Yerushalmi · Shabbat 3:7
מַתְנִיתָא פְלִיגָא עַל מָאן דָּמַר. כָּל הַמְיוּחַד לְאִיסּוּר אָסוּר. דְּתַנִּינָן. כּוֹפִין סַל לִפְנֵי הָאֶפְרוֹחִין שֶׁיַּעֲלוּ וְשֶׁיֵּרְדוּ. וְתַנֵּי עֲלָהּ. עָלוּ מֵאֵילֵיהֶן אָסוּר לְטַלְטְלָן. אָמַר רִבִּי בּוּן בַּר חִיָיא קוֹמֵי רִבִּי זְעִירָא. תִּיפְתָּר בְּמָאוּס. אָמַר לֵיהּ. וְהָתַנֵּי רִבִּי הוֹשַׁעְיָה. אֲפִילוּ סְאָה אֲפִילוּ תַּרְקַב. אִית לָךְ מֵימַר. סְאָה וְתַרְקַב מְאוּסִין הֵן.

Uma Mishná diverge daquele que disse: tudo o que é destinado ao proibido é proibido; pois ensinamos (Shabbat 18:2): “Vira-se de boca para baixo um cesto diante dos pintinhos, para que subam e para que desçam.” E ensinou-se sobre ela numa baraita: se subiram nele por si mesmos, é proibido movê-los; ora, ninguém o destinou nem o designou para isso. Disse Rabi Bun bar Chiya diante de Rabi Zeira: explica-a no caso de um cesto repugnante, que por isso já não serve a outro uso. Disse-lhe: e não ensinou Rabi Hoshayá: “mesmo um se'á, mesmo um tarkav” (cestos que servem de medida)? Tens como dizer que o se'á e o tarkav são repugnantes?

07A quem segue a halachá, e a menorá pequena
Yerushalmi · Shabbat 3:7
רִבִּי יִרְמְיָה בְשֵׁם רַב. הֲלָכָה כְרִבִּי מֵאִיר. שְׁמוּאֵל אָמַר. הֲלָכָה כְּרִבִּי יְהוּדָה. רִבִּי יְהוֹשֻׁעַ בֶּן לֵוִי אָמַר. הֲלָכָה כְּרִבִּי שִׁמְעוֹן. בְּעוֹן קוֹמֵי רִבִּי יוֹחָנָן. אַתְּ מַה אַתְּ אָמַר. אָמַר לוֹן. אֲנִי אֵין לִי אֶלָּא מִשְׁנָה. כָּל הַנֵּרוֹת מִיטַּלְטְלִין חוּץ מִן הַנֵּר הַדָּלֵק בַּשַּׁבָּת. רִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן לָקִישׁ הוֹרֵי בְאַטַּרָבּוּלִיס. מְנוֹרָה קְטַנָּה מוּתֶּרֶת לְטַלְטְלָהּ. רִבִּי חֶלְבּוֹ וְרִבִּי אַבָּהוּ. קוֹמֵי רִבִּי חֶלְבּוֹ לֹא מַעֲבִרִין. קוֹמֵי רִבִּי אַבָּהוּ מַעֲבִרִין. רִבִּי יָסָא סְלַק גַּבֵּי רִבִּי תַנְחוּם בַּר חִיָיא. בְּעָא מֵיעֲבַרְתֵּיהּ קוֹמוֹי. אֲמַר לֵיהּ. בְּפָנֵינוּ. רִבִּי יוּסֵה גַלִּילַיָיא סְלַק קוֹמֵי יוֹסֵי בֶן חֲנִינָה. בְּעָא מֵעֲבַרְתֵּיהּ. אֲמַר לֵיהּ. מָאן שָׁרָא לָךְ. אַשְׁכָּחַת רַב וְרִבִּי יוֹחָנָן אִילֵּין דְּאָסְרִין חָדָא. רִבִּי יְהוֹשֻׁעַ בֶּן לֵוִי וְרִבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן לָקִישׁ אִילֵּין דְשַׁרְיֵיהּ חָדָא. רִבִּי לָעְזָר בַּר חֲנִינָה. מַעֲשֶׂה הָיָה וְטִילְטְלוּ פוֹמֹט מִתַּחַת הַנֵּר בַּשַּׁבָּת. מָה אֲנָן קַיָימִין. אִין כְּרִבִּי מֵאִיר. אֲפִילוּ פוֹמֹט יְהֵא אָסוּר. אִין כְּרִבִּי שִׁמְעוֹן. אֲפִילוּ נֵר יְהֵא מוּתָּר. אֶלָּא כֵן אֲנָן קַיָימִין כְּרִבִּי יוּדָה. דְּרִבִּי יוּדָה דוּ אָמַר. נֵר מָאוּס. פָּמוֹט אֵינוֹ מָאוּס.

Rabi Yirmeyá em nome de Rav: a halachá é como Rabi Meir. Shmuel disse: a halachá é como Rabi Yehudá. Rabi Yehoshua ben Levi disse: a halachá é como Rabi Shimon. Perguntaram a respeito disso diante de Rabi Yochanan: tu, o que dizes tu? Disse-lhes: eu não tenho outra coisa senão a Mishná: “Todas as velas se movem, exceto a vela que está acesa no Shabat”, palavras que a Mishná traz e que são também as de Rabi Meir. Rabi Shimon ben Lakish ensinou na prática em Atarabulis (Trípoli): uma menorá pequena, é permitido movê-la no Shabat.

Rabi Chelbo e Rabi Abahu: diante de Rabi Chelbo não removiam a vela apagada; diante de Rabi Abahu removiam a vela. Rabi Yassa subiu à casa de Rabi Tanchum bar Chiya; quis removê-la diante dele. Disse-lhe: diante de nós? Rabi Yossi Galilaya (o galileu) subiu diante de Yossi ben Chanina; quis removê-la. Disse-lhe: quem te permitiu? Acha-se assim que Rav e Rabi Yochanan, estes que proíbem, são uma só opinião; Rabi Yehoshua ben Levi e Rabi Shimon ben Lakish, estes que permitem, são uma só opinião.

Rabi Elazar bar Chanina: aconteceu, e moveram um pamot (o suporte de metal da vela) de debaixo da vela no Shabat. Em que caso estamos? Se como Rabi Meir, mesmo o pamot seria proibido, pois serviu de base à vela. Se como Rabi Shimon, mesmo a vela seria permitida, uma vez apagada. Antes, assim estamos: como Rabi Yudá, pois Rabi Yudá é quem diz: a vela usada é repugnante; o pamot não é repugnante.

08A vela sobre a mesa
Yerushalmi · Shabbat 3:7
תַּנֵּי נֵר שֶׁהוּא מוּנַח עַל גַּבֵּי טַבֻּלָה. מְסַלֵּק אֶת הַטַּבֻּלָה וְהַנֵּר נוֹפֵל. אָמַר רִבִּי יוֹחָנַן. קָרוֹב הוּא זֶה לָבוֹא לִידֵי חִיּוּב חַטָּאת. לְפָנָיו מִשּׂוּם מַבְעִיר. לְאַחֲרָיו מִשּׁוּם מְכַבֶּה. שְׁמוּאֵל בַּר אַבָּא קוֹמֵי רִבִּי יָסָא. בְּכָבָה. אָמַר לֵיהּ. תָּנוּחַ דַּעְתָּךְ. מָה אֲנָן קַיָימִין. אִין כְּרִבִּי מֵאִיר. אֲפִילוּ טַבֻּלָה תְהֵא אֲסוּרָה. אִין כְּרִבִּי שִׁמְעוֹן. אֲפִילוּ נֵר יְהֵא מוּתָּר. אֶלָּא כָאן כְּרִבִּי יוּדָה. דְּרִבִּי יוּדָה אָמַר. נֵר מָאוּס. טַבֻּלָה אֵינָהּ מָאוּסָה.

Ensinou-se numa baraita: uma vela que está posta sobre uma tavlá (mesa): tira-se a tavlá, e a vela cai. Disse Rabi Yochanan: este está perto de chegar à obrigação de chatat (o sacrifício de expiação): se a inclina para a frente, por ser mavir (quem acende); se a inclina para trás, por ser mechabe (quem apaga). Shmuel bar Aba diante de Rabi Yassa: trata-se de quando se apagou. Disse-lhe: que a tua mente repouse, pois resolveste a dificuldade. Em que caso estamos? Se como Rabi Meir, mesmo a tavlá seria proibida, porque foi base da vela ao entrar o Shabat. Se como Rabi Shimon, mesmo a vela seria permitida. Antes, aqui é como Rabi Yudá, pois Rabi Yudá diz: a vela é repugnante; a tavlá não é repugnante.

09A condição e a vela atrás da porta
Yerushalmi · Shabbat 3:7
תַּנֵּי. אִם הִתְנָה עָלָיו יְהֵא מוּתָּר. מָה אֲנָן קַיָימִין. אִין כְּרִבִּי מֵאִיר. אֲפִילוּ הִתְנָה עָלָיו אָסוּר. אִין כְּרִבִּי שִׁמְעוֹן. אֲפִילוּ לֹא הִיתְנָה עָלָיו יְהֵא מוּתָּר. אֶלָּא כֵן אֲנָן קַיָימִין כְּרִבִּי יוּדָה. דְּרִבִּי יוּדָה אָמַר. נֵר מָאוּס. טַבֻּלָה אֵינָהּ מָאוּסָה. מַה חֲמִית מֵימַר. כְּרִבִּי יוּדָה אֲנָן קַיָימִין. דְּתַנֵּי. נֵר שֶׁהוּא מוּנַח אֲחוֹרֵי הַדֶּלֶת פּוֹתֵחַ וְנוֹעֵל בַּשַּׁבָּת וּבִלְבַד שֶׁלֹּא יִתְכַּוֵּין לֹא לְכַבּוֹת וְלֹא לְהַבְעִיר. רַב וּשְׁמוּאֵל פָּתְרִין לָיהּ בְּשׁוֹכֵחַ וּמְקַלְלִין מָאן דַּעֲבַד כֵּן. יַכְרֵת יְי לָאִישׁ אֲשֶׁר יַעֲשֶׂנָּה עֵר וְעוֹנֶה.

Ensinou-se numa baraita: se fez condição a respeito dela, antes do Shabat, de mover a tavlá depois que a vela se apagasse, será permitido. Em que caso estamos? Se como Rabi Meir, mesmo que tenha feito condição a respeito dela, é proibido. Se como Rabi Shimon, mesmo que não tenha feito condição a respeito dela, será permitido. Antes, assim estamos: como Rabi Yudá, pois Rabi Yudá diz: a vela é repugnante; a tavlá não é repugnante.

Que viste para dizer que estamos como Rabi Yudá? É que se ensinou numa baraita: uma vela que está posta atrás da porta: abre-se e fecha-se a porta no Shabat, contanto que não tencione nem apagar nem acender. Rav e Shmuel a explicam no caso de quem esqueceu ali a vela, e amaldiçoam quem faz assim: “Que o Eterno corte o homem que fizer isto, o que vigia e o que responde” (Malachi 2:12).

10Quem ensinou a condição; o copo, a tigela e a lanterna
Yerushalmi · Shabbat 3:7
מָאן אִית. כָּל הַמְיוּחַד לְאִיסּוּר אָסוּר. לֹא רִבִּי מֵאִיר. הֲוֵי. מָאן תַּנָּא. אִם הִתְנָה עָלָיו מוּתָּר. רִבִּי שִׁמְעוֹן. אֲבָל כּוֹס וּקְעָרָה וַעֲשָׁשִׁית אַף עַל פִּי שֶׁכָּבוּ אָסוּר לִיגַּע בָּהֶן. רִבִּי טָבִי בְשֵׁם רַב חִסְדָּא. אְפִילוּ כְּרִבִּי שִׁמְעוֹן דּוּ אָמַר תַּמָּן מוּתָּר. מוֹדֵי הוּא הָכָא שֶׁהוּא אָסור. שֵׁאִם אוֹמֵר אַתְּ לוֹ שֶׁהוּא מוּתָּר. אַף הוּא מְכַבֶּה אוֹתָן וּמִשְׁתַּמֵּשׁ בְּהוֹן.

Quem sustenta: tudo o que é destinado ao proibido é proibido? Não é Rabi Meir? Logo, quem ensinou a baraita: se fez condição a respeito dela, é permitido? É Rabi Shimon. Mas o copo, e a tigela, e a ashashit (lanterna), quando usados como velas, ainda que se tenham apagado, é proibido tocar neles. Rabi Tavi em nome de Rav Chisda: mesmo segundo Rabi Shimon, que diz lá que é permitido, ele admite aqui, a respeito do copo, da tigela e da lanterna, que é proibido; pois, se lhe disseres que é permitido, ele também os apagará no Shabat e se servirá deles.

11Onde discordam: o pavio, a vela apertada e o azeite
Yerushalmi · Shabbat 3:7
אָמַר רִבִּי מָנָא. בְּקַדְמִיתָא הֲוִינָן סָבְרִין מֵימַר. מַה פְלִיגִין בְּאוֹתוֹ שֶׁכָּבָה. בְּשֶׁגָּרְרוּ הְעַכְבָּרִים אֶת הַפְּתִילָה. בָּאֲפוּצָה. וַאֲפִילוּ תֵימָא בְּשֶׁלֹּא גָרְרוּ הָעַכְבָּרִים אֶת הַפְּתִילָה. וַאֲפִילוּ תֵימָא שֶׁלֹּא בָאֲפוּצָה. בְּשֶׁיֵּשׁ בְּתוֹכוֹ שֶׁמֶן.

Disse Rabi Mana: no início pensávamos dizer: onde discordam os tannaim, a respeito da tavlá sob a vela? Naquela que se apagou: quando os ratos arrastaram o pavio, ou na afutzá (a vela de boca estreita, que aperta o pavio). Mas podes dizer mesmo que os ratos não arrastaram o pavio, e podes dizer mesmo que não se trata da afutzá: trata-se de quando há dentro dela azeite, que se pode aproveitar.

12O filho com a pedra e o braseiro de Rabi Romanos
Yerushalmi · Shabbat 3:7
תַּמָּן תַּנִּינָן. נוֹטֵל אָדָם אֶת בְּנוֹ וְהָאֶבֶן בְּיָדוֹ וְכַלְכָּלָה וְהָאֶבֶן בְּתוֹכָהּ. וְתַנֵּי דְּבֵית רִבִּי. הָאֶבֶן וְהָאוֹכְלִין בְּתוֹכָהּ. לֹא הֲוִינָן אָמְרִין כְּלוּם. שֶׁהֲרֵי רִבִּי רוֹמָנוֹס הוֹצִיא מַחְתָּה מִשֶּׁלְּבֵית רִבִּי מְלֵיאָה גְחָלִים בַּשַּׁבָּת. אִית לָךְ מֵימַר. גַּבֵּי גְחָלִים אֲפוּצוֹת הֵן אֶלָּא בְּשֶׁיֵּשׁ לְתוֹכוֹ שֶׁמֶן. אָמַר רִבִּי אַבָּהוּ. קִיַימְתִּיהָ קִרְטֵּים שֶׁל בּוֹסֶם הָיָה בָהּ.

Lá ensinamos (Shabbat 21:1): “Uma pessoa toma o seu filho, e a pedra está na mão dele; e o cesto, e a pedra está dentro dele.” E ensinou-se na casa de Rabi: “a pedra e os alimentos dentro dele”, isto é, só se no cesto há também alimentos. Assim, não estaríamos dizendo nada com a explicação da vela apertada, pois Rabi Romanos tirou uma machtá (braseiro) da casa de Rabi, cheia de brasas, no Shabat. Tens como dizer, a respeito das brasas, que estão apertadas? Antes, trata-se de quando há dentro dela azeite, algo permitido junto ao proibido. Disse Rabi Abahu: eu a confirmei: grãos de bossem (incenso aromático) havia nela.

13O tarkos, a cadeira e a escada
Yerushalmi · Shabbat 3:7
רִבִּי בָּא בַּר חִיָיה בְשֵׁם רִבִּי יוֹחָנָן. תַּרְכּוֹס אָסוּר לְטַלְטְלוֹ. הוֹרֵי רִבִּי אִמִּי. מוּתָּר. רִבִּי יִרְמְיָה חֲמִי לוֹן מְטַלְטְלִין לֵיהּ גַּו סִדְרָא רוֹבָא וְלַא הֲוָה מַמְחֶה בְיָדוֹן. דְּבֵית רִבִּי יַנַּאי אָמְרִין. עַד ג׳ כְּכִסֵּא. מִיכֵּן וְהֵילָךְ כְּסוּלָּם. אָמַר רִבִּי יוֹסֵה בֵּירִבִּי בּוּן. מָאן דְּשָׁרֵי כְּרִבִּי שִׁמְעוֹן. דְּתַנֵּי. לֹא יַגּוֹר אָדָם אֶת הַמִּיטָּה וְאֶת הַכִּסֵּא וְאֶת הַסַּפְסָל וְאֶת הַקַּתֵידְרָה. מִפְּנֵי שֶׁהוּא עוֹשֶׂה חָרִיץ. וְרִבִּי שִׁמְעוֹן מַתִּיר. רִבִּי בָּא בְשֵׁם רִבִּי חוּנָא רִבִּי חַגַּיי בְשֵׁם רִבִּי זְעִירָא רִבִּי יוֹסֵי בְשֵׁם רִבִּי אִילָא. מוֹדִין חֲכָמִים לְרִבִּי שִׁמְעוֹן בְּכִסֵּא שֶׁרַגְלָיו מְשׁוּקָּעוֹת בַּטִּיט שֶׁמּוּתָּר לְטַלְטְלוֹ. כְּמַה דְתֵימַר מוּתָּר לְטַלְטְלוֹ. וְדִכְוָותָהּ מוּתָּר לְהַחֲזִירוֹ. אָמַר רִבִּי יוֹסֵי אַף אֲנָן נַמֵּי תַנִּינָן. נִיטָּלִין בַּשַּׁבָּת. אָמַר רִבִּי יוֹסֵה בֵּירִבִּי בּוּן. דְּרִבִּי שִׁמְעוֹן הִיא. אָמַר רִבִּי יוֹסֵה בֵּירִבִּי בּוּן. מַתְנִיתָה אָמְרָה כֵן. כָּל הַכֵּלִים אֵינָן נִגְרָרִין חוּץ מִן הָעֲגָלָה מִפְּנֵי שֶׁהִיא כוֹבֶשֶׁת.

Rabi Ba bar Chiya em nome de Rabi Yochanan: o tarkos (um assento alto, a que se sobe por degraus), é proibido movê-lo no Shabat. Rabi Imi ensinou na prática: é permitido. Rabi Yirmeyá os viu movendo-o dentro da grande sidra (a casa de estudo), e não protestava contra eles. Os da casa de Rabi Yannai dizem: até três degraus, é como cadeira; daí em diante, é como escada. Disse Rabi Yossi beRabi Bun: quem permite segue como Rabi Shimon, pois ensinou-se numa baraita: “Não arraste uma pessoa a cama, nem a cadeira, nem o banco, nem a katedra (poltrona) no Shabat, porque ela faz um sulco no chão; e Rabi Shimon permite.”

Rabi Ba em nome de Rabi Chuná, Rabi Chagai em nome de Rabi Zeira, Rabi Yossi em nome de Rabi Ila: os sábios concordam com Rabi Shimon a respeito de uma cadeira cujos pés estão afundados na lama, que é permitido movê-la no Shabat. Assim como tu dizes que é permitido movê-la, do mesmo modo também é permitido devolvê-la ao seu lugar. Disse Rabi Yossi: também nós ensinamos na Mishná (Kilayim 1:9), sobre os nabos e os rabanetes escondidos sob a videira: “e podem ser tomados no Shabat”, ainda que a terra se mova. Disse Rabi Yossi beRabi Bun: essa Mishná é de Rabi Shimon. Disse Rabi Yossi beRabi Bun: uma Mishná diz assim (Beitzah 2:10): “Nenhum dos utensílios se arrasta no chão, exceto a carroça, porque ela comprime a terra, e não abre um sulco.”

14A que se refere a distinção, e a menorá pequena
Yerushalmi · Shabbat 3:7
רִבִּי חוּנָא בְשֵׁם רִבִּי. לְעִנְיָין שַׁבָּת אִיתְאֲמָרַת. חִזְקִיָּה בְשֵׁם דְּבֵית רִבִּי יַנַּאי. לְעִנְיָין חֲזָקוֹת אִיתְאֲמָרַת. רִבִּי יוֹסֵה מִשּׁוּם דְּבֵית רִבִּי יַנַּאי. לְעִנְיָין טוּמְאָה אִתְאֲמָרַת. רִבִּי אָחָא בַּר חִינְנָא רִבִּי יָסָא בְשֵׁם רִבִּי יוֹחָנָן. מְנוֹרָה קְטַנָּה מוּתָּר לְטַלְטְלָהּ. וְלֹא כֵלִי הוּא. וְלֹא כָל מַה שֶׁבַּבַּיִת מִן הַמּוּכָן הוּא. אָמַר רִבִּי יוֹסֵי בֵּירִבִּי בּוּן. תִּיפְתַּר שֶׁלְּקָחָהּ עִמּוֹ לִסְחוֹרָה. אוֹ שֶׁבָּאת עֶרֶב שַׁבָּת עִם חֲשֵׁיכָה. וְלֹא שְׁמַעַת מִינָּהּ כְּלוּם.

Rabi Chuná em nome de Rabi: em relação ao Shabat foi dita a distinção entre cadeira e escada. Chizkiyá em nome dos da casa de Rabi Yannai: em relação às chazakot (presunções de posse) foi dita. Rabi Yossi em nome dos da casa de Rabi Yannai: em relação à tumá (impureza) foi dita. Rabi Acha bar Chinena, Rabi Yassa em nome de Rabi Yochanan: uma menorá pequena, é permitido movê-la. Mas não é ela um kli (objeto)? E não é tudo o que está na casa do muchan (o que está preparado para o Shabat)? Por que, então, era preciso dizê-lo? Disse Rabi Yossi beRabi Bun: explica-o no caso em que ele a levou consigo como mercadoria, ou em que ela chegou na véspera do Shabat, ao escurecer; e não aprendeste dela coisa alguma para o caso comum.

Nota

Esta é a sétima halachá do Perek Guimel de Massechet Shabbat, Kirá, e a penúltima do perek. A sua Mishná corresponde à segunda parte da Mishná Shabbat 3:6 da Mishná avulsa: a primeira parte, a do recipiente sob a vela para receber o azeite, foi a Mishná da halachá anterior, 3:6; a última, a do recipiente sob a vela para receber as faíscas, abre a halachá seguinte, 3:8. A halachá anterior terminou com a objeção de Rabi Nasa sobre o muktze, os figos que secaram no telhado, e com a resposta de que ali se tratava de objetos, e na regra de Rabi Yochanan, de alimentos. Esta passa às velas que se podem mover no Shabat. No Bavli, a Mishná está em Shabbat 44a, onde a guemará traz a mesma baraita com outra distribuição das opiniões: ali, a vela nova e não a velha é a opinião de Rabi Yehudá; Rabi Meir proíbe apenas a vela em que se acendeu no Shabat; e Rabi Shimon proíbe a vela acesa no Shabat e a permite depois de apagada.

Na seção 01, Rabi Chiya bar Ada objeta com a Mishná Shabbat 18:2, que permite virar um cesto diante dos pintinhos. Guggenheimer explica que, desde que o cesto passa a fazer parte do galinheiro, já não se pode movê-lo no Shabat; e observa, seguindo Saul Lieberman, que o texto precisa de rearranjo: a citação da Mishná está fora do lugar; a resposta “aqui se trata de objetos”, dada no fim da halachá anterior, convém a esta pergunta; e a resposta que aqui se lê, “esta é a de Rabi Yochanan”, convém aos figos muktze, a única exceção da regra de Rabi Yochanan. A tradução segue o texto como está. Na seção 02, a baraita tem paralelo na Tosefta Shabbat 4:9 (na edição de Lieberman, 3:13; Guggenheimer remete a 3:15, que trata de outro assunto), onde, como no Bavli, a vela nova é a opinião de Rabi Yehudá, e Rabi Meir proíbe a vela acesa naquele Shabat. Para Rabi Yudá, explica Guggenheimer, a vela usada é repugnante, e o repugnante é muktze; Rabi Shimon, diferentemente de Rabi Meir, permite mover a vela depois de apagada.

Na seção 03, Guggenheimer explica as duas versões: o meyuchad é o objeto que por sua natureza serve a um trabalho proibido no Shabat; o yichado é o que alguém escolheu expressamente para isso. A palavra libená pode ser lida como tijolo, material de construção; Guggenheimer, seguindo Lieberman, adota a leitura do manuscrito da Guenizá, que ele identifica com o grego lychnos, lâmpada, e entende que Rabi Yirmeyá pergunta por que Rabi Meir permite mover uma lâmpada que não foi acesa, se ela é feita para um uso proibido. Pela mesma testemunha, ele lê Rabi Chananya onde o hebraico diz Rabi Chanina, porque Rabi Chanina é da primeira geração de amoraim, e Rabi Yirmeyá, da quarta. A tradução segue o hebraico.

Na seção 04, a Mishná é Kelim 18:2: a liteira, caixa de madeira em que se transportavam pessoas, e a sua muchni, a base com rodas; se a base se solta, é um objeto à parte. As moedas não se movem no Shabat, e por isso a base que as contém também não. A mesma Mishná de Kelim é trazida no Bavli, em Shabbat 44b e 46a. Na seção 05, a Mishná é Shabbat 21:2; no Bavli, em Shabbat 142b, a Mishná está ali, e Rav Huna, em nome de Rav, ensina que ela trata de quem esqueceu a pedra, mas quem a pôs fez do barril base para o proibido; Guggenheimer remete a Shabbat 125b, onde a mesma explicação aparece em nome de Rabi Yochanan. O hebraico diz Rabi Chiya bar Ashi; Guggenheimer, pelo manuscrito da Guenizá, lê Rav Chiya bar Ashi, o nome que aparece também no Bavli, Shabbat 142b. Na seção 06, a Mishná é Shabbat 18:2; no Bavli, em Shabbat 43a, as baraitot sobre o cesto dos pintinhos ensinam que é proibido movê-lo. O hebraico diz “movê-los”, no plural; Guggenheimer entende o cesto. O se’á e o tarkav são medidas de grãos; o tarkav, três kav, é meio se’á.

Na seção 07, as atribuições no Bavli, Shabbat 45b e 46a, são diferentes: ali, em uma das versões, Rabi Yochanan diz que a halachá é como Rabi Yehudá, e Rabi Yehoshua ben Levi, como Rabi Shimon; o ensinamento de Reish Lakish, Rabi Shimon ben Lakish, sobre a menorá é situado em Tzidon; e conta-se que Rabi Yossi Galilaya moveu uma vela no lugar de Rabi Yossi beRabi Chanina, que se aborreceu, e que Rabi Abahu movia a vela no lugar de Rabi Yehoshua ben Levi, mas não no de Rabi Yochanan. Atarabulis é, segundo Guggenheimer, Trípoli, no Líbano. Ele traduz a frase de Rabi Elazar bar Chanina como “moveram uma lâmpada de metal em lugar da vela de barro”; o hebraico diz que moveram um pamot de debaixo da vela, e assim se traduziu. Guggenheimer explica que o barro absorve o azeite e não se limpa, enquanto o metal se limpa e brilha; por isso a vela usada é repugnante, e o pamot não.

Na seção 08, a Tosefta Shabbat 4:9 traz a vela sobre a tavlá: inclina-se a tavlá, e a vela cai. No Bavli, em Shabbat 120b, a baraita diz que se sacode a tavlá e a vela cai, e, se se apagou, apagou-se; e os da casa de Rabi Yannai ensinam que isso vale só para quem esqueceu. Guggenheimer explica a advertência de Rabi Yochanan: inclinando a tavlá para a frente, o azeite corre para o pavio e a chama aumenta; para trás, o azeite se afasta e a chama diminui. “Que a tua mente repouse” é expressão de aprovação. Na seção 09, o Bavli, em Shabbat 120b, traz a vela atrás da porta: abre-se e fecha-se como de costume, e, se se apagou, apagou-se; ali se conta que Rav amaldiçoou essa regra. O versículo é Malachi 2:12.

Na seção 10, a Tosefta Shabbat 4:9 e o Bavli, Shabbat 44a, trazem o copo, a tigela e a lanterna que se apagaram: não se movem do seu lugar. Guggenheimer explica que o copo e a tigela eram cheios de azeite e usados como velas, e que a lanterna, vazia, poderia servir como recipiente de vidro. Na seção 11, segundo Guggenheimer, Rabi Mana pergunta sobre a tavlá sob a vela; quando os ratos levam o pavio, já não há vela; na afutzá, a vela de boca estreita aperta o pavio, e a tavlá é base da vela, não da chama; e o azeite que sobra é comestível, e por ele se pode mover a vela. Na seção 12, a Mishná é Shabbat 21:1: pode-se carregar o que é muktze junto com o que se pode mover. A expressão “podes dizer mesmo”, na seção 11, é, segundo Guggenheimer, aramaico da Babilônia, e não do Yerushalmi.

Na seção 13, o sentido de tarkos é incerto. Na halachá 1:1, segundo Guggenheimer, traduziu-se como recipiente de couro; aqui, ele cita a proposta de Kohut de ler a palavra como o grego thronos, assento, porque o contexto fala de um assento a que se sobe por degraus. A baraita da cama e da cadeira e a frase da cadeira na lama aparecem também na halachá 3:3, e no Yerushalmi Beitzah 2:10. As Mishnayot citadas, Kilayim 1:9 e Beitzah 2:10, foram conferidas; na Mishná avulsa Beitzah 2:10, a frase sobre a carroça é de Rabi Yehudá. Guggenheimer explica que as rodas da carroça comprimem a terra e não a deslocam para os lados. Na seção 14, segundo Guggenheimer, a distinção entre cadeira e escada vale para o Shabat, porque a cadeira é um objeto e a escada é parte da casa; para as chazakot, a presunção de posse por três anos; e para a tumá, porque a cadeira se torna impura pela pressão de quem tem fluxo, e a escada não. Ele observa, seguindo Lieberman, que parece faltar ali uma frase, porque a regra da menorá pequena é a de Rabi Shimon ben Lakish, a quem Rabi Yochanan se opõe na seção 07.

Observações de leitura. A Mishná do Yerushalmi apresenta grafias próprias, conservadas no hebraico: “haneirot” e “mitaltelin” com yod, onde a Mishná avulsa escreve “hanerot” e “metaltelin”; “hadalek”, onde a avulsa diz “hadolek”; e “bashabat”, com artigo. Na seção 02, o hebraico alterna grafias com e sem yod em “neirot” e em “mitaltelin”; o hebraico escreve “pomot” e depois “pamot”; “ha’achbarim” com sheva sob o he; “afilu” com sheva sob o alef, na seção 10; “assur” sem vogal no vav, na mesma seção; e “Chiya” com he final no nome de Rabi Ba bar Chiya. O nome de Rabi Yossi Galilaya, na seção 07, é escrito “Yussé”.

Comparação com a tradução inglesa. Seguiu-se o hebraico frase a frase. Guggenheimer escreve “Rebbi Abba” onde o hebraico diz Rabi Ba, “Rebbi Abun bar Ḥiyya” onde diz Rabi Bun bar Chiya, “Rebbi Jehudah” onde diz Rabi Yudá, e “Rebbi Eleazar bar Ḥanina” onde diz Rabi Elazar bar Chanina. Ele verte a menorá pequena como “small light”, a ashashit como “lantern”, o tarkav como “three-qab”, a katedra como “fauteuil”, e os grãos de bossem como “cuts of fragrances”; e, nas palavras de Rabi Yudá, nas seções 07, 08 e 09, escreve “pottery light”, a vela de barro, onde o hebraico diz apenas “vela”.