Seder Tehorot · Massechet Zavim · Perek Hei · Mishná 3 de 12

Leito, carcaça e cadáver: quem carrega ou é carregado permanece puro, com três exceções

מִפְּנֵי שֶׁאָמְרוּ, כֹּל הַנּוֹשֵׂא וְנִשָּׂא עַל גַּבֵּי מִשְׁכָּב, טָהוֹר, חוּץ מִן הָאָדָם. כֹּל הַנּוֹשֵׂא וְנִשָּׂא עַל גַּבֵּי הַנְּבֵלָה, טָהוֹר, חוּץ מִן הַמַּסִּיט. רַבִּי אֱלִיעֶזֶר אוֹמֵר, אַף הַנּוֹשֵׂא. כֹּל הַנּוֹשֵׂא וְנִשָּׂא עַל גַּבֵּי הַמֵּת, טָהוֹר, חוּץ מִן הַמַּאֲהִיל, וְאָדָם בִּזְמַן שֶׁהוּא מַסִּיט:
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

A razão pela qual alimentos, líquidos e madáf debaixo do leito do zav permanecem puros: quem carrega ou é carregado sobre o leito, sobre uma carcaça ou sobre um cadáver permanece puro, com exceção da pessoa, de quem desloca a carcaça (Rabi Eliézer acrescenta: também quem a carrega), e de quem faz sombra (ohel) sobre o morto

Por terem dito [o seguinte é a razão]: tudo o que carrega ou é carregado sobre o leito é puro, exceto a pessoa. Tudo o que carrega ou é carregado sobre a carcaça (nevelá) é puro, exceto aquele que a desloca (massít). Rabi Eliézer diz: também aquele que carrega. Tudo o que carrega ou é carregado sobre o morto é puro, exceto aquele que faz sombra (maahil) sobre ele, e a pessoa quando ela o desloca.

Esta mishná explica a razão pela qual, na mishná anterior, alimentos, líquidos e utensílios de contato indireto (madáf) colocados debaixo do leito impuro do zav — sem tocá-lo diretamente, com algo interposto entre eles — permanecem puros: porque existe um princípio geral segundo o qual tudo o que carrega o leito, ou é carregado por baixo dele, sem tocá-lo, permanece puro — com a única exceção da pessoa, que se torna impura mesmo sem tocar, simplesmente por carregar ou ser carregada pelo leito, pois o leito do zav é um av hatumá que transmite impureza por transporte (massá), e esse poder atinge apenas pessoas, não objetos inanimados.

O mesmo princípio, com uma diferença, aplica-se à carcaça (nevelá) de um animal puro: quem a carrega, ou é carregado por ela, permanece puro, exceto quem a desloca (massít) — isto é, quem a move de lugar, ainda que sem tocá-la diretamente e sem propriamente “carregá-la”. Rabi Eliézer discorda desse ponto: para ele, o deslocamento por si só não basta para transmitir impureza pela carcaça — é necessário que a pessoa esteja efetivamente carregando-a, com a carcaça por cima e ela por baixo; a halachá não segue Rabi Eliézer.

Por fim, o mesmo vale para o cadáver humano: quem carrega ou é carregado por ele permanece puro, exceto quem faz sombra sobre ele (ohel, a impureza específica de tenda que se estende sobre um cadáver) — e a pessoa, quando o desloca, ainda que sem tocá-lo e sem fazer-lhe sombra, torna-se impura pelo simples ato de movê-lo de lugar.

מִפְּנֵי שֶׁאָמְרוּ, כֹּל הַנּוֹשֵׂא וְנִשָּׂא עַל גַּבֵּי מִשְׁכָּב, טָהוֹר, חוּץ מִן הָאָדָם. כֹּל הַנּוֹשֵׂא וְנִשָּׂא עַל גַּבֵּי הַנְּבֵלָה, טָהוֹר, חוּץ מִן הַמַּסִּיט. רַבִּי אֱלִיעֶזֶר אוֹמֵר, אַף הַנּוֹשֵׂא. כֹּל הַנּוֹשֵׂא וְנִשָּׂא עַל גַּבֵּי הַמֵּת, טָהוֹר, חוּץ מִן הַמַּאֲהִיל, וְאָדָם בִּזְמַן שֶׁהוּא מַסִּיט:

Halachot · הֲלָכוֹת

Rambam · Perush HaMishná, Zavim 5:3

Como já foi dito na halachá anterior que alimentos, líquidos e utensílios de contato indireto (madáf) colocados por baixo permanecem puros, mesmo debaixo do leito do zav, aqui se explica a causa disso, dizendo “tudo o que carrega e é carregado etc.” — e o assunto é evidente. Já expliquei este ponto mais de uma vez, por temer que se erre nele: sempre que se ouvir dizer “por cima” ou “por baixo”, ou “carrega” ou “é carregado”, não há ali sentido de contato algum — mesmo que o que os separa sejam pedras. Depois disso, ouça a explicação da halachá palavra por palavra.

Diz que tudo o que estiver por cima do leito do zav — alimentos, líquidos e utensílios — permanece puro; e o mesmo se dá se esses estiverem por baixo e o leito por cima deles: permanecem puros, exceto apenas a pessoa, pois, quando o leito está sobre ela, torna-se impura, já que o leito transmite impureza por transporte. E, do mesmo modo, se colocarem uma pedra sobre o leito do zav e uma pessoa pura sentar-se sobre a pedra, torna-se impura, pois foi carregada por cima do leito — assim como, se o zav se senta sobre a pedra, o leito debaixo dela se torna impuro, também quando o puro se senta sobre a pedra, torna-se impuro pelo leito que está debaixo. E na Sifrá: “e o que se sentar sobre o utensílio” — eu só teria isso quando ele se senta e o toca; de onde se ensina que vale também para dez assentos, um sobre o outro, mesmo sobre uma pedra maciça? O versículo ensina: “e o que se sentar sobre o utensílio em que o zav se sentou” — o lugar em que o zav se senta torna impuro; sentou-se o puro, torna-se impuro depois.

Em seguida diz que tudo o que está sobre a carcaça, ou a carcaça está sobre ele, permanece puro — exceto quem a desloca (massít); pois quando a carcaça está por cima, a pessoa se torna impura em todo caso — quero dizer, quando é a pessoa que carrega —, pois a carcaça transmite impureza por transporte, como já explicamos. Mas, quando a pessoa está por cima e a carcaça por baixo, ela só se torna impura por deslocamento (heset) — isto é, se ela moveu a carcaça enquanto estava sendo carregada por ela —, pois a carcaça transmite impureza também por deslocamento, como explicamos ali: isto é, se o puro deslocou a carcaça, mesmo sem tocá-la, torna-se impuro.

E disse Rabi Eliézer: “também aquele que carrega” — já explicou o Talmud e corrigiu, dizendo que ele quer dizer “e é quando ele carrega”: isto é, quem desloca a carcaça só se torna impuro se estiver carregando-a — não se ela estiver por baixo dele. E não é a halachá segundo Rabi Eliézer. E depois disse que tudo o que carrega ou é carregado sobre o morto permanece puro, exceto quem faz sombra sobre ele — pois tudo o que faz sombra sobre o morto, ou o morto faz sombra sobre ele, torna-se impuro, segundo as condições descritas em Ohalot (cap. 2). E o mesmo vale para a pessoa: quando carrega o morto sobre si, torna-se impura, pois o morto transmite impureza por transporte; mas, quando a pessoa é carregada sobre o morto sem lhe fazer sombra — o que ocorre quando há algo interposto entre eles que faz de barreira — então ela só se torna impura se o deslocou, pois tudo o que transmite impureza por transporte, quando o puro o desloca, torna-se impuro, como já explicamos.

Bartenura · Zavim 5:3

“Por terem dito”: isto é, por que motivo disseram que os alimentos, os líquidos e o madáf debaixo do leito do zav permanecem puros? Por terem dito: tudo o que carrega e é carregado etc.

“Tudo o que carrega”: como, por exemplo, alimentos, líquidos e madáf que estão debaixo do leito do zav, carregando-o, sem tocá-lo, havendo coisas interpostas entre eles.

“É carregado sobre o leito”: pois estes estão por cima e o leito por baixo, sendo carregado por ele sem tocá-lo — permanecem puros.

“Exceto a pessoa”: pois a pessoa que carrega o leito torna-se impura mesmo sem tocá-lo nem deslocá-lo, porque o leito do zav transmite impureza por transporte. E, do mesmo modo, se puseram uma pedra maciça sobre o leito do zav e uma pessoa pura se sentou sobre a pedra, torna-se impura, pois foi carregada por cima do leito — assim como, se o zav se senta sobre a pedra, o leito debaixo da pedra se torna impuro, também quando o puro se senta sobre a pedra, torna-se impuro e é carregado pelo leito que está debaixo dela.

“Tudo o que carrega sobre a carcaça”: fala-se de uma pessoa — isto é, toda pessoa que carrega e é colocada sobre a carcaça.

“É puro, exceto quem a desloca”: pois quem carrega a carcaça sem se mover do lugar, e também sem movê-la de onde estava, mas apenas a tem pousada sobre si — por exemplo, se seu companheiro veio e a colocou sobre ele —, permanece puro, até que a desloque.

“Rabi Eliézer diz: também aquele que carrega”: na Guemará se explica que ele quis dizer “e é quando carrega”, isto é: quem desloca a carcaça só se torna impuro quando a carrega — a carcaça por cima e ele por baixo. Mas, se a carcaça está por baixo e ele por cima, mesmo que a desloque, permanece puro, enquanto não a tocar. E não é a halachá segundo Rabi Eliézer.

“Exceto quem faz sombra”: pois é possível carregar e ser carregado sem fazer sombra — por exemplo, um sótão que separa: se o morto está no sótão, e alimentos, líquidos e utensílios na casa alcançam até as vigas do teto, e as tábuas se dobram pelo peso do morto e pressionam os utensílios; ou o morto está na casa junto às vigas do teto, e os utensílios no sótão, e as tábuas do sótão se dobram pelo peso dos utensílios e pressionam o morto — em casos assim, há carregar e ser carregado sobre o morto sem fazer-lhe sombra, e permanece puro.

“E a pessoa quando ela o desloca”: seja carregando o morto, seja sendo carregada sobre o morto, torna-se impura mesmo sem tocá-lo. Mas, se o morto não se move do lugar, não havendo aqui deslocamento, permanece puro.

Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים

Massechet Zavim não possui Guemará no Talmud Bavli — como a maior parte de Seder Tehorot (com exceção de Massechet Nidá), é um tratado de mishnayot puras, sem o debate amoraíco que caracteriza a maioria dos demais tratados. Por isso, o comentário de Rashi é omitido em todas as mishnayot deste tratado.