Seder Tehorot · Massechet Mikvaot · Perek Zayin · Mishná 3 de 7

A mudança de cor da água do mikvê

הֵדִיחַ בּוֹ סַלֵּי זֵיתִים וְסַלֵּי עֲנָבִים, וְשִׁנּוּ אֶת מַרְאָיו, כָּשֵׁר. רַבִּי יוֹסֵי אוֹמֵר, מֵי הַצֶּבַע פּוֹסְלִין אוֹתוֹ בִשְׁלשָׁה לֻגִּין, וְאֵינָן פּוֹסְלִין אוֹתוֹ בְשִׁנּוּי מַרְאֶה. נָפַל לְתוֹכוֹ יַיִן, וּמֹחַל, וְשִׁנּוּ אֶת מַרְאָיו, פָּסוּל. כֵּיצַד יַעֲשֶׂה. יַמְתִּין לוֹ עַד שֶׁיֵּרְדוּ גְשָׁמִים וְיַחְזְרוּ מַרְאֵיהֶן לְמַרְאֵה הַמָּיִם. הָיוּ בוֹ אַרְבָּעִים סְאָה, מְמַלֵּא בַכָּתֵף וְנוֹתֵן לְתוֹכוֹ עַד שֶׁיַּחְזְרוּ מַרְאֵיהֶן לְמַרְאֵה הַמָּיִם:
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

O enxágue de cestos de azeitonas e uvas não invalida por mudança de cor; água de tinta invalida por volume (Rabi Yosei); vinho e mochal que mudam a aparência invalidam, remediado pela chuva ou por água carregada no ombro

Se enxaguou nele cestos de azeitonas e cestos de uvas, e mudaram sua aparência — é válido. Rabi Yosei diz: a água de tinta o invalida com três login, mas não o invalida por mudança de aparência. Caiu dentro dele vinho, e mochal, e mudaram sua aparência — é inválido. Como se deve proceder? Aguarda-se até que caiam chuvas e sua aparência volte à aparência da água. Se havia nele quarenta se'á, enche-se no ombro e coloca-se dentro dele, até que sua aparência volte à aparência da água.

A mishná passa a tratar de um tema novo: a validade do mikvê cuja água muda de cor. O princípio geral, ilustrado pelo primeiro caso, é que a simples mudança de aparência não invalida o mikvê quando resulta de um uso incidental, como enxaguar nele cestos de azeitonas ou de uvas — mesmo que a água fique visivelmente escurecida ou avermelhada, permanece válida, pois o enxágue de utensílios não é considerado, tecnicamente, “mudança de aparência” para efeitos de invalidação.

Rabi Yosei introduz uma distinção paralela quanto à água de tinta: ela invalida o mikvê quando entra nele na medida de três login — como qualquer líquido tirado — mas não o invalida pela simples mudança de cor que provoca, ainda que a quantidade real de tinta seja menor que três login; segundo ele, a cor, por si só, não tem substância suficiente para invalidar.

O caso do vinho ou do mochal (o líquido escuro que escorre das azeitonas) é diferente: quando caem no mikvê e mudam sua aparência, o mikvê torna-se inválido — porque, ao contrário do resíduo incidental de um enxágue, aqui a própria cor da água deixa de ser reconhecível como “aparência de água”. A solução proposta é dupla: ou se aguarda que a chuva caia e restitua naturalmente a cor original da água; ou, se o mikvê já tinha a medida de quarenta se'á antes da mudança de cor, permite-se completar com água tirada carregada no ombro até a cor voltar ao normal — pois um mikvê já completo nunca se invalida pela adição de água tirada, apenas por mudança de aparência, que esta água vem justamente corrigir.

הֵדִיחַ בּוֹ סַלֵּי זֵיתִים וְסַלֵּי עֲנָבִים, וְשִׁנּוּ אֶת מַרְאָיו, כָּשֵׁר. רַבִּי יוֹסֵי אוֹמֵר, מֵי הַצֶּבַע פּוֹסְלִין אוֹתוֹ בִשְׁלשָׁה לֻגִּין, וְאֵינָן פּוֹסְלִין אוֹתוֹ בְשִׁנּוּי מַרְאֶה. נָפַל לְתוֹכוֹ יַיִן, וּמֹחַל, וְשִׁנּוּ אֶת מַרְאָיו, פָּסוּל. כֵּיצַד יַעֲשֶׂה. יַמְתִּין לוֹ עַד שֶׁיֵּרְדוּ גְשָׁמִים וְיַחְזְרוּ מַרְאֵיהֶן לְמַרְאֵה הַמָּיִם. הָיוּ בוֹ אַרְבָּעִים סְאָה, מְמַלֵּא בַכָּתֵף וְנוֹתֵן לְתוֹכוֹ עַד שֶׁיַּחְזְרוּ מַרְאֵיהֶן לְמַרְאֵה הַמָּיִם:

Halachot · הֲלָכוֹת

Rambam · Perush HaMishná, Mikvaot 7:3
כבר ביארנו פעמים רבות שמוחל הוא המים השחורים אשר יגרו מן הזיתים…

Já explicamos muitas vezes que o mochal são as águas escuras que escorrem das azeitonas; e já foi dito anteriormente que as águas de frutas não invalidam o mikvê com três login, e o mesmo vale para os demais líquidos. Por isso, o vinho e a água das azeitonas não invalidam o mikvê senão por mudança de aparência.

E mesmo que o mikvê tivesse, por exemplo, cem se'á, e caísse nele um pouco de vinho ou de água de frutas e mudasse sua aparência, ele se invalida até que sua aparência volte ao que era. E mesmo que o mikvê tivesse vinte se'á e caísse nele vinho ou água de frutas e sua aparência não mudasse, eis que sua aparência permanece como estava, e não se invalida — e não se deve pensar que isso vale também com vinte e uma se'á, mas apenas com vinte se'á exatas, como foi dito antes, que estas [águas] não elevam nem invalidam. E guarda isto.

Bartenura · Mikvaot 7:3
וְשִׁנּוּ אֶת מַרְאָיו כָּשֵׁר. דַּהֲדָחַת כֵּלִים לָא חֲשִׁיבָא שִׁנּוּי מַרְאֶה…

E mudaram sua aparência, é válido: pois o enxágue de utensílios não é considerado mudança de aparência. E não o invalidam por mudança de aparência: porque a cor não tem substância.

Mochal: águas que saem das azeitonas. Aguarda-se até que caiam chuvas: pois enchê-lo carregando no ombro é impossível [nesse caso], já que se trata de um mikvê deficiente, que se invalida com três login.

Enche-se no ombro: pois, num mikvê completo, a água tirada jamais o invalida.

Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים

Massechet Mikvaot não possui Guemará no Talmud Bavli — como a maior parte de Seder Tehorot (com exceção de Massechet Nidá), é um tratado de mishnayot puras, sem o debate amoraíco que caracteriza a maioria dos demais tratados. Por isso, o comentário de Rashi é omitido em todas as mishnayot deste tratado.