Seder Tehorot · Massechet Machshirin · Perek Dálet · Mishná 5 de 10

A amassadeira com a goteira, e quem lava as roupas na caverna

עֲרֵבָה שֶׁיָּרַד הַדֶּלֶף לְתוֹכָהּ, הַנִּתָּזִין וְהַצָּפִין אֵינָן בְּכִי יֻתַּן. נְטָלָהּ לְשָׁפְכָהּ, בֵּית שַׁמַּאי אוֹמְרִים, בְּכִי יֻתַּן. בֵּית הִלֵּל אוֹמְרִים, אֵינָן בְּכִי יֻתַּן. הִנִּיחָהּ שֶׁיֵּרֵד הַדֶּלֶף לְתוֹכָהּ, הַנִּתָּזִין וְהַצָּפִין, בֵּית שַׁמַּאי אוֹמְרִים, בְּכִי יֻתַּן. בֵּית הִלֵּל אוֹמְרִים, אֵינָן בְּכִי יֻתַּן. נְטָלָהּ לְשָׁפְכָהּ, אֵלּוּ וָאֵלּוּ מוֹדִים שֶׁהֵן בְּכִי יֻתַּן. הַמַּטְבִּיל אֶת הַכֵּלִים וְהַמְכַבֵּס אֶת כְּסוּתוֹ בִּמְעָרָה, הַמַּיִם הָעוֹלִים בְּיָדָיו, בְּכִי יֻתַּן. בְּרַגְלָיו, אֵינָן בְּכִי יֻתַּן. רַבִּי אֶלְעָזָר אוֹמֵר, אִם אִי אֶפְשָׁר לוֹ שֶׁיֵּרֵד אֶלָּא אִם כֵּן נִטַּנְּפוּ רַגְלָיו, אַף הָעוֹלִין בְּרַגְלָיו בְּכִי יֻתַּן:
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

A amassadeira com a goteira, e quem lava as roupas na caverna

Uma amassadeira em que caiu a goteira: as (águas) que saltam para fora e as que flutuam por cima não estão sob quando for posta. Se ele a pegou para esvaziá-la: Bet Shamai diz: está sob quando for posta; Bet Hilel diz: não está sob quando for posta. Se ele a deixou (ali) para que a goteira caísse dentro dela: as que saltam para fora e as que flutuam por cima — Bet Shamai diz: estão sob quando for posta; Bet Hilel diz: não estão sob quando for posta. Se ele a pegou para esvaziá-la, estes e aqueles concordam que elas estão sob quando for posta. Aquele que imerge os utensílios e aquele que lava sua roupa numa caverna: a água que sobe em suas mãos está sob quando for posta; em seus pés, não está sob quando for posta. Rabi Elazar diz: se não lhe é possível descer a menos que seus pés se sujem, também a que sobe em seus pés está sob quando for posta.

Esta mishná longa desenvolve, com grande precisão casuística, o tema da goteira (delef) introduzido na mishná anterior, agora aplicado a uma amassadeira (arevah), e depois passa a um segundo tema, o da água da caverna.

No primeiro caso, a amassadeira estava ali por outro motivo qualquer, e a goteira simplesmente caiu dentro dela sem que o dono a tivesse colocado ali de propósito. Nessa situação de base, tanto as gotas que saltam para fora da amassadeira quanto a água que flutua por cima, transbordando, não estão sob “quando for posta” — pois toda essa água é incidental. Mas se, depois, o dono pega a amassadeira para esvaziá-la em outro lugar (em vez de simplesmente despejá-la ali mesmo), surge uma disputa: Bet Shamai considera que o simples fato de não tê-la despejado imediatamente no local, mas tê-la carregado com sua água, já demonstra alguma aceitação dessa água, tornando-a apta; Bet Hilel discorda, e sustenta que carregar a amassadeira apenas para despejar a água fora não é sinal de aceitação alguma.

O segundo cenário inverte a intenção inicial: agora o dono deixou a amassadeira deliberadamente naquele lugar, precisamente para que a goteira caísse dentro dela — um ato claro de aceitação desde o início. Mesmo assim, sobre as gotas que saltam para fora e a água que flutua e transborda, as duas escolas voltam a divergir do mesmo modo: Bet Shamai considera-as aptas (pois a intenção inicial já abarcava toda a água reunida ali), e Bet Hilel não. Porém, quando esse dono pega a amassadeira — já posicionada de propósito — para despejá-la, as duas escolas finalmente concordam que toda aquela água está sob “quando for posta”, pois a intenção original de captar a goteira já havia sido estabelecida.

A mishná passa, então, a um segundo tema: quem imerge utensílios num mikvê situado numa caverna, ou lava sua roupa ali, necessariamente molha as mãos — água plenamente desejada, que está sob “quando for posta”. Mas a água que sobe pelos pés, ao caminhar até o local, não é desejada em si, e por isso não torna apto.

Rabi Elazar acrescenta uma exceção: se o único caminho possível até a água da caverna obriga necessariamente a sujar os pés antes de chegar ao mikvê — isto é, se não há como descer sem molhá-los —, então essa água também está sob “quando for posta”, pelo mesmo princípio já visto em 4:1 a respeito da água atrás do barril: aquilo que é fisicamente inevitável para realizar o ato desejado é considerado parte dele.

עֲרֵבָה שֶׁיָּרַד הַדֶּלֶף לְתוֹכָהּ, הַנִּתָּזִין וְהַצָּפִין אֵינָן בְּכִי יֻתַּן. נְטָלָהּ לְשָׁפְכָהּ, בֵּית שַׁמַּאי אוֹמְרִים, בְּכִי יֻתַּן. בֵּית הִלֵּל אוֹמְרִים, אֵינָן בְּכִי יֻתַּן. הִנִּיחָהּ שֶׁיֵּרֵד הַדֶּלֶף לְתוֹכָהּ, הַנִּתָּזִין וְהַצָּפִין, בֵּית שַׁמַּאי אוֹמְרִים, בְּכִי יֻתַּן. בֵּית הִלֵּל אוֹמְרִים, אֵינָן בְּכִי יֻתַּן. נְטָלָהּ לְשָׁפְכָהּ, אֵלּוּ וָאֵלּוּ מוֹדִים שֶׁהֵן בְּכִי יֻתַּן. הַמַּטְבִּיל אֶת הַכֵּלִים וְהַמְכַבֵּס אֶת כְּסוּתוֹ בִּמְעָרָה, הַמַּיִם הָעוֹלִים בְּיָדָיו, בְּכִי יֻתַּן. בְּרַגְלָיו, אֵינָן בְּכִי יֻתַּן. רַבִּי אֶלְעָזָר אוֹמֵר, אִם אִי אֶפְשָׁר לוֹ שֶׁיֵּרֵד אֶלָּא אִם כֵּן נִטַּנְּפוּ רַגְלָיו, אַף הָעוֹלִין בְּרַגְלָיו בְּכִי יֻתַּן:

Halachot · הֲלָכוֹת

Rambam · Perush HaMishná, Machshirin 4:5
הניתזין. הניצוצות אשר ניתזין מהן בירידת הנוטפין והצפין המים אשר ירבו וישפכו על פניה… אבל כשהניח העריבה הזאת בכוונה כדי שיתרבצו בה הנוטפין הרי המים הנאספים בה בכי יותן ואפילו נטלה לשפכה [לר"ה]:

“As que saltam (ha-nitazin)”: as centelhas (de água) que saltam delas quando caem as goteiras; “e as que flutuam (ha-tzafin)”: a água que transbordou e se derramou sobre sua superfície depois que ela se encheu das goteiras — mas a água (que ficou) entrou dentro do vaso. Bet Shamai diz: já que ele não a esvaziou em seu lugar quando encontrou nela as goteiras, mas a carregou com sua água, já lhe foi aceitável que a água estivesse nela naquele momento; por isso, ela está sob quando for posta. E, quando ele puser frutas naquela amassadeira, depois de esvaziar a água de dentro dela ou antes disso, elas se tornam aptas.

E Bet Hilel diz: já que ele a carregou com sua água para esvaziá-la, e não para deixá-la ali, não está sob quando for posta. Mas quando ele deixou essa amassadeira de propósito, para que as goteiras se acumulassem nela, a água ali reunida está sob quando for posta, ainda que ele a tenha pegado para esvaziá-la — segundo Bet Hilel.

Bartenura · Machshirin 4:5
הַנִּתָּזִין. מִמֶּנָּה לַחוּץ… אֶלָּא אִם כֵּן נִטַּנְּפוּ רַגְלָיו. הָווּ בְּכִי יֻתַּן…

“As que saltam”: dela para fora. “E as que flutuam”: por cima, e saíram para fora. Todas elas não estão sob quando for posta, porque são sem aprovação — e assim também a água que está dentro dela.

“Pegou-a para esvaziá-las”: que ele não as derramou em seu lugar, mas pegou a amassadeira para derramar a água em outro lugar — eis que elas estão sob quando for posta, porque são com aprovação, já que ele não as derramou ali mesmo, em seu lugar. “E Bet Hilel diz”: já que ele não as deixou ali, mas a pegou para derramá-las, elas não estão sob quando for posta.

“Se a deixou”: se ele deixou a amassadeira desde o início para que a goteira caísse dentro dela. “Estes e aqueles”: Bet Shamai e Bet Hilel concordam que, ainda que ele a tenha pegado depois e a tenha esvaziado, elas estão sob quando for posta, já que ele já teve a intenção sobre elas.

“A água que sobe em suas mãos”: com as quais ele lava, é-lhe agradável. “Em seus pés”: não lhe é agradável.

“A menos que seus pés se sujem”: então elas estão sob quando for posta — assim como no caso de “aquele que enche com um barril” mencionado acima, em que a água que sobe atrás dele está sob quando for posta, como explicamos acima, porque não é possível que a água entre dentro dele sem tocar em suas costas.

Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים

Massechet Machshirin não possui Guemará no Talmud Bavli — como a maior parte de Seder Tehorot (com exceção de Massechet Nidá), é um tratado de mishnayot puras, sem o debate amoraíco que caracteriza a maioria dos demais tratados. Por isso, o comentário de Rashi é omitido em todas as mishnayot deste tratado.