Talmud Yerushalmi · Massechet Shabbat · Perek Guimel · Halachá 1 (abertura do capítulo)
שַׁבָּת

A kirá: o que se mantém sobre o fogareiro para o Shabat, e o tirar e devolver a panela

Perek Guimel, Kirá, Halachá 1 (abertura do capítulo), no Talmud Yerushalmi, Massechet Shabbat

Primeira halachá do Perek Guimel de Massechet Shabbat, que abre o terceiro capítulo, Kirá. A Mishná ensina que sobre a kirá acesa com kash ou com gevavá, que se apagam depressa, coloca-se um tavshil para o Shabat; e que, se foi acesa com gefet ou com lenha, é preciso antes varrer as brasas ou cobri-las de cinza; Beit Shammai e Beit Hillel discutem se se coloca só chamin ou também tavshil, e se, depois de tirada a panela, se pode devolvê-la. A guemará fixa a leitura “mantém-se” e atribui a Mishná a Rabi Yudá, com a baraita das duas kirayim; ensina que a regra vale para sobre a kirá e não para dentro dela, e até onde a mão domina; traz os pratos ferventes de Rabi Zeira e a instrução de Rabi Abahu em Botzrá; classifica as nervuras de palmeira e o esterco; pergunta se é preciso varrer e cobrir de todo, e o que fazer se o fogo voltou a arder; passa a quem cozinha no Shabat, com Rav Chisda: “foram permitidos os Shabatot!”; ao que encolhe e lhe faz bem e aos ovos de Chamat Gader; às assisiot no forno e ao plantar no Shabat e no ano sabático; e termina com o tirar e devolver a panela, com Rabi Chiya, o Grande. O Bavli discute esta mesma Mishná em Shabbat 36b.

Abre-se Perek Guimel de Massechet Shabbat · Kiráכִּירָה

A Mishná · מַתְנִיתִין

כִּירָה שֶׁהִסִּיקוּהָ בַקַשׁ אוֹ בַגְבָבָא נוֹתְנִים עָלֶיהָ תַּבְשִׁיל. בַּגֶפֶת וּבְעֵצִים לֹא יִתֵּן עַד שֶׁיִּגְרוֹף אוֹ עַד שֶׁיִּתֵּן אֶת הָאֵפֶר. בֵּית שַׁמַּאי אוֹמְרִין חַמִּין אֲבָל לֹא תַבְשִׁיל. וּבֵית הִלֵּל אוֹמְרִין חַמִּין וְתַבְשִׁיל. בֵּית שַׁמַּאי אוֹמְרִין נוֹטְלִין אֲבָל לֹא מַחֲזִירִין. וּבֵית הִלֵּל אוֹמְרִין אַף מַחֲזִירִין:

Mishná: Uma kirá (fogareiro) que acenderam com kash (palha) ou com gevavá (restolho): coloca-se sobre ela um tavshil (comida cozida, para que se conserve quente no Shabat). Se a acenderam com gefet (bagaço de azeitona) e com lenha, não se coloque nada sobre ela até que se varram as brasas para fora, ou até que se ponha a cinza sobre elas. Beit Shammai dizem: coloca-se chamin (água quente), mas não tavshil. E Beit Hillel dizem: chamin e tavshil. Beit Shammai dizem: notlin (tira-se a panela de cima da kirá), mas não machazirin (não se devolve a panela). E Beit Hillel dizem: também se devolve a panela.

A Halachá · הֲלָכָה א

01Assim é a Mishná: mantém-se sobre ela; a baraita das duas kirayim
Yerushalmi · Shabbat 3:1
כִּירָה שֶׁהִסִּיקוּהָ כול׳. כֵּינִי מַתְנִיתָא. מְקַיְימִין עָלֶיהָ תַבְשִׁיל. מַתְנִיתָא דְרִבִּי יוּדָה. דְּתַנְיָא. הָיוּ שְׁתֵּי כִירַיִים מַתְאִימוֹת. אַחַת גְּרוּפָה וּקְטוּמָה. וְאַחַת לֹא גְרוּפָה וְלֹא קְטוּמָה. מְקַיְימִין עַל הַגְּרוּפָה וְעַל הַקְּטוּמָה. מַה מְקַיְימִין עָלֶיהָ. בֵּית שַׁמַּי אוֹמְרִין. אֵין מְקַיְימִין עָלֶיהָ כְּלוּם. וּבֵית הִלֵּל אוֹמְרִין. חַמִּין אֲבָל לֹא תַבְשִׁיל. הֶעֱבִיר אֶת הַמֵּיחָם. הַכֹּל מוֹדִין שֶׁלֹּא יַחֲזִיר. דִּבְרֵי רִבִּי מֵאִיר. רִבִּי יְהוּדָה אוֹמֵר. בֵּית שַׁמַּי אוֹמְרִין. חַמִּין אֲבָל לֹא תַבְשִׁיל. וּבֵית הִלֵּל אוֹמְרִין. חַמִּין וְתַבְשִׁיל. הֶעֱבִיר אֶת הַמֵּיחָם בֵּית שַׁמַּי אוֹמְרִין. לֹא יַחֲזִיר. וּבֵית הִלֵּל אוֹמְרִין. יַחֲזִיר.

Na Mishná: “Uma kirá que acenderam” etc. Assim é a leitura da Mishná: “mekaymin (mantém-se, deixa-se ficar) sobre ela um tavshil”, e não “coloca-se”. A Mishná é a opinião de Rabi Yudá, como se ensinou numa baraita: “Havia duas kirayim (fogareiros) emparelhadas, lado a lado: uma varrida e coberta de cinza, e outra nem varrida nem coberta de cinza. Mantém-se a panela sobre a varrida e sobre a coberta de cinza. O que se mantém sobre ela? Beit Shammai dizem: não se mantém sobre ela coisa alguma. E Beit Hillel dizem: chamin, mas não tavshil. Se tirou o meicham (a chaleira de água quente), todos concordam que não o devolva. Estas são as palavras de Rabi Meir. Rabi Yehudá diz: Beit Shammai dizem: chamin, mas não tavshil. E Beit Hillel dizem: chamin e tavshil. Se tirou o meicham, Beit Shammai dizem: não o devolva. E Beit Hillel dizem: devolva o meicham.”

02Sobre ela, e não dentro dela; onde a mão domina
Yerushalmi · Shabbat 3:1
רִבִּי חֶלְבּוֹ רַב עָנָן בְּשֵׁם רַב. לֹא שָׁנוּ אֶלָּא עָלֶיהָ. הָא לְתוֹכָהּ לֹא. עַד אֵיכָן. עוּלָּא אָמַר. עַד שְׁלֹשָׁה. אָמַר רִבִּי מָנָא. עַד מָקוֹם שֶׁהוּא עוֹשֶׂה חָרִיץ. אָמַר רִבִּי יוֹסֵי בֵּירִבִּי בּוּן. מִפְּנֵי שֶׁהוּא שָׁלִיט בְּמָקוֹם שֶׁהַיָּד שׁוֹלֶטֶת. וַתְיָיא כַּיי דָּמַר רִבִּי זְִעִירָה בְשֵׁם רִבִּי יְהוּדָה. מוּתָּר לְהַפְשִׁיר בְּמָקוֹם שֶׁהַיָּד שׁוֹלֶטֶת. וְאָסוּר לְהַפְשִׁיר בְּמָקוֹם שֶׁאֵין הַיָּד שׁוֹלֶטֶת.

Rabi Chelbo e Rav Anan disseram em nome de Rav: não ensinaram a Mishná senão quanto a colocar sobre ela; mas dentro dela, junto às brasas, não. Até onde? Ulá disse: até três palmos acima do fogo. Disse Rabi Mana: até o lugar em que ele faz um sulco, isto é, desde que não abra um sulco na cinza que cobre as brasas. Disse Rabi Yossi beRabi Bun: a razão é porque ele domina a panela no lugar em que a mão domina, isto é, onde a mão pode tocá-la sem se queimar. E vem a ser como o que disse Rabi Zeira em nome de Rabi Yehudá: é permitido lehafshir (amornar) no lugar em que a mão domina, e é proibido amornar no lugar em que a mão não domina.

03Rabi Yoshua bar Gizurá e os pratos ferventes de Rabi Zeira
Yerushalmi · Shabbat 3:1
רִבִּי יוֹשׁוּעַ בַּר גִּיזוּרָה הֲוָה מְשַׁמֵּשׁ קוֹמֵי רִבִּי זְעִירָה וַהֲוָה מְעַיֵיל קוֹמוֹי תַבְשִׁילִין רוֹתְחִין. אֲמַר לֵיהּ. הֵיךְ אִיתְעֲבִידָא. אֲמַר לֵיהּ. גְּרִיף תִּיפָיָיא וִיהַב בְּגַוָּהּ. אֲמַר לֵיהּ. לָא תְהִי עֲבִיד כֵּן אֶלָּא גְּרִיף תִּיפָיָיא וִיהַב תְּלָתָא כֵיפִין וְרָמֵי עֲלֵיהוֹן.

Rabi Yoshua bar Gizurá servia diante de Rabi Zeira, e trazia diante dele pratos ferventes. Disse-lhe Rabi Zeira: como isto foi feito? Disse-lhe: varri a tifayá (o fogareiro) e pus a panela dentro dela. Disse-lhe: não faças assim; antes, varre a tifayá, põe três pedras e lança a panela sobre elas, de modo que fique acima do fundo do fogareiro.

04Rabi Abahu ensina em Botzrá
Yerushalmi · Shabbat 3:1
רִבִּי אַבָּהוּ הוֹרֵי בְבוּצְרָה. מְמַלֶּא גַצְרְא רְמַח וּמִיתָּן תְּלָתָא כֵיפִין וּמִירְמֵי עֲלֵיהוֹן.

Rabi Abahu ensinou a halachá em Botzrá (Bostra): enche-se um gatzrá (um recipiente) de remach (cinza quente), põem-se sobre ele três pedras e lança-se a panela sobre elas.

05As nervuras dos ramos de palmeira
Yerushalmi · Shabbat 3:1
דָּנִיֵּאל בְּרֵיהּ דְּרִבִּי קָטִינָא בְשֵׁם רִבִּי אַסִּי. שִׁיזְרֵי חֳרִיּוֹת כְּגֶפֶת וּכְעֵצִים. הָדָא דְתֵימַר כְּשֶׁהָיוּ לַחִין וְיָבְשׁוּ. אֲבָל אִם הָיוּ יְבֵישִׁין מִתְּחִילָּתָן כְּקַשׁ וְכִגְבָבָה הֵן.

Daniel, filho de Rabi Ketina, disse em nome de Rabi Asi: shizrei charayot (as nervuras dos ramos de palmeira) são como gefet e como lenha, que deixam brasas. Isto é o que dizes quando eram verdes e secaram; mas se eram secas desde o seu início, são como kash e como gevavá, que se apagam depressa.

06O esterco dos animais
Yerushalmi · Shabbat 3:1
גְּלָלֵי בְהֵמָה. אִית תַּנָּיֵי תַנֵּי. כְּגֶפֶת וּכְעֵצִים. וְאִית תַּנָּיֵי תַנֵּי. כְּקַשׁ וְכִגְבָבָה. מָאן דָּמַר. כְּגֶפֶת וּכְעֵצִים. בְּדַקָּה. וּמָאן דָּמַר. כְּקַשׁ וְכִגְבָבָה. בְּגַסָּה.

Quanto ao esterco de animal, há tanaim que ensinam: é como gefet e como lenha. E há tanaim que ensinam: é como kash e como gevavá. Quem diz “como gefet e como lenha” fala do gado miúdo; e quem diz “como kash e como gevavá” fala do gado graúdo.

07Varrer de todo e cobrir de cinza; a estopa de linho
Yerushalmi · Shabbat 3:1
הַגּוֹרֵף. עַד שֶׁיִּגְרוּף כָּל צָרְכּוֹ. מִן מַה דְתַנֵּי. הַגּוֹרֵף צָרִיךְ לְחַטֵּט בְּיָד. הָדָא אָמְרָה. עַד שֶׁיִּגְרוּף כָּל צוֹרְכּוֹ. וְהַקּוֹטֵם. עַד שֶׁיִּקְטוֹם כָּל צוֹרְכּוֹ. מִן מַה דְתַנֵּי. מְלַבֶּה עָלֶיהָ נְעוֹרֶת שֶׁלְּפִשְׁתָּן. הָדָא אָמְרָה. אֲפִילוּ לֹא קִטֵּם כָּל צוֹרְכּוֹ. וֵיי דָא אָמְרָה דָא. יוּם טוֹב שֶׁחָל לִהְיוֹת עֶרֶב שַׁבָּת. אָמַר רִבִּי שִׁיָין. מְלַבֶּה עָלֶיהָ נְעוֹרֶת שֶׁלְּפִשְׁתָּן.

Hagoref (quem varre as brasas): precisa varrer até que varra tudo o que é necessário? Pelo que se ensina: “Quem varre precisa revolver as brasas com a mão”, isto diz que precisa varrer até que varra tudo o que é necessário. E hakotem (quem cobre as brasas de cinza): precisa cobrir até que cubra tudo o que é necessário? Pelo que se ensina: “Faz-se arder sobre ela estopa de linho”, isto diz que basta, mesmo que não tenha coberto tudo o que é necessário. E qual caso diz isto? O de um Yom Tov que caiu na véspera do Shabat. Disse Rabi Shiyan: faz-se arder sobre ela estopa de linho.

08A kirá coberta de cinza que voltou a arder
Yerushalmi · Shabbat 3:1
קְטָמָהּ וְנִתְלַבָּת מָהוּ. רִבִּי חִיָיה רוֹבָא עָלָה לָבֵיתוֹ וְהוֹרֵי. מוּתָּר. בְּעוֹן קוֹמֵי רִבִּי זְעִירָא וְרִבִּי הוֹשַׁעְיָה וְרִבִּי חֲנַנְיָה חֲבֵרֵיהוֹן דְּרַבָּנִן. לִיבָּה. לְשֶׁעָבַר. עָבַר רִבִּי אִמִּי וְאִידְרוֹן חֲבֵרַיָיא בְעוֹן מַחֲזִיר עֲלֵיהּ. אֲמַר לוֹן רִבִּי חֲנַנְיָה חֲבֵרֵיהוֹן דְּרַבָּנִן. מִן דַּהֲוָה עוֹבְדְא הֲוָה עוֹבְדְא. אָמַר רִבִּי שְׁמוּאֵל בַּר סִיסַרְטַיי. לָכֵן צְרִיכָה לָבֹה. אָמַר רִבִּי מָנָא. אָנָא קַשִׁיָיתָהּ קוֹמֵי רִבִּי בָּא בְּרֵיהּ דְּרִבִּי פַּפַּי. אִין תֵּימַר. לְשֶׁעָבַר. אֲפִילוּ לֹא בִישֵּׁל עָלֶיהָ כַּתְּחִילָּה.

Se a cobriu de cinza e o fogo se inflamou de novo, o que é? Rabi Chiya Rabá subiu à sua casa e ensinou: é permitido. Perguntaram diante de Rabi Zeira, de Rabi Hoshaia e de Rabi Chananiá, colega dos rabinos: “Inflamou-se” foi dito para o passado, isto é, para um caso que já aconteceu? Passou Rabi Imi, e os colegas se dispersaram; depois quiseram voltar à questão. Disse-lhes Rabi Chananiá, colega dos rabinos: uma vez que foi um caso concreto, foi um caso concreto. Disse Rabi Shmuel bar Sisartai: para o futuro é que o caso do “inflamou-se” ainda é uma dúvida. Disse Rabi Mana: eu levantei a dificuldade diante de Rabi Ba, filho de Rabi Papai: se dizes que a permissão vale para o passado, seria permitido mesmo se não cozinhou sobre ela antes?

09Quem cozinha no Shabat; “foram permitidos os Shabatot”; o que se esquece sobre a kirá
Yerushalmi · Shabbat 3:1
דְּתַנֵּי. הַמְעַשֵּׂר וְהַמְבַשֵּׁל בַּשַּׁבָּת בְּשׁוֹגֵג יֵאָכֵל. וּמֵזִיד לֹא יֵאָכֵל. דְּבְרֵי רִבִּי מֵאִיר. רִבִּי יְהוּדָה אוֹמֵר. שׁוֹגֵג יֵאָכֵל לְמוֹצָאֵי שַׁבָּת. מֵזִיד לֹא יֵאָכֵל. רִבִּי יוֹחָנָן הַסַּנְדְּלָר אוֹמֵר. שׁוֹגֵג יֵאָכֵל לְמוֹצָאֵי שַׁבָּת לַאֲחֵרִים וְלֹא לוֹ. מֵזִיד לֹא לוֹ וְלֹא לַאֲחֵרִים. שְׁמוּאֵל כְּרִבִּי יוֹחָנָן הַסַּנְדְּלָר. רַב כַּד הֲוָה מוֹרֵי בַחֲבוּרָתֵיהּ הֲוָה אֲמַר כְּרִבִּי מֵאִיר. בַּצִּיבּוּרָא הֲוָה מוֹרֵי כְּרִבִּי יוֹחָנָן הַסַּנְדְּלָר. אָמַר רִבִּי שִׁמְעוֹן בַּר כַּרְסָנָה. כְּרִבִּי יִשְׁמָעֵאל בֵּירִבִּי יוֹסֵי דָרַשׁ לוֹן. דְּתַנֵּי. רִבִּי יִשְׁמָעֵאל בֵּירִבִּי יוֹסֵי אָמַר מִשּׁוּם אָבִיו. כָּל דָּבָר שֶׁחַיָיבִין עַל זְדוֹנוֹ כָּרֵת וְעַל שִׁגְגָתוֹ חַטָּאת וַעֲשָׂאוֹ בַשַּׁבָּת. בֵּין שׁוּגֵג בֵּין מֵזִיד אָסּוּר בֵּין לוֹ בֵין לַאֲחֵרִים. וְכָל דָּבָר שֶׁאֵינָן חַיָיבִין עַל זְדוֹנוֹ כָּרֵת וְעַל שִׁגְגָתוֹ חַטָּאת וַעֲשָׂאוֹ בַשַּׁבָּת. שׁוֹגֵג יֵאָכֵל לְמוֹצָאֵי שַׁבָּת לַאֲחֵרִים וְלֹא לוֹ. מֵזִיד. לֹא לוֹ וְלֹא לַאֲחֵרִים. בְּעוֹן קוֹמֵי רִבִּי יוֹחָנָן. אַתְּ מַה אָמַר. אָמַר לוֹן. אֲנִי אֵין לִי אֶלָּא מִשְׁנָה. הַמְעַשֵּר וְהַמְבַשֵּׁל בַּשַּׁבָּת. שׁוֹגֵג יֵאָכֵל. מֵזִיד לֹא יֵאָכֵל. שָׁמַע רַב חִסְדָּא וָמַר. הוּתְרוּ הַשַּׁבָּתוֹת. רַב חוּנָה בְשֵׁם רַב וְתַנֵּי רִבִּי חִיָיא כֵן. בָּרִאשֹׁנָה הָיוּ אוֹמְרִים. הַשֹּׁכֵיחַ תַּבְשִׁיל עַל גַּבֵּי כִירָה וְקָדְשָׁה עָלָיו אֶת הַשַּׁבָּת. שׁוֹגֵג יֵאָכֵל. מֵזִיד לֹא יֵאָכֵל. נֶחְשְׁדוּ לִהְיוֹת מַנִּיחִין מְזִידִין. וְאוֹמְרִים. שֹׁכֵיחִין הָיִינוּ. וְאָסְרוּ לָהֶן אֶת הַשּׁוֹכֵחַ. וְהָכָא אָמְרוּ כֵן. אָמַר רִבִּי אִילָא. נֶחְשְׁדוּ לִהְיוֹת מַנִּיחִין וְלֹא נֶחְשְׁדוּ לִהְיוֹת מְבַשְּׁלִין. וְקָנְסוּ בְמַנִּיחַ וְלֹא קָנְסוּ בִמְבַשֵּׁל.

Isto se liga ao que se ensina: “Quem separa o dízimo ou quem cozinha no Shabat, se o fez sem intenção, o alimento será comido; se com intenção, não será comido. Estas são as palavras de Rabi Meir. Rabi Yehudá diz: se sem intenção, será comido à saída do Shabat; se com intenção, não será comido. Rabi Yochanan HaSandlar diz: se sem intenção, será comido à saída do Shabat por outros, e não por ele; se com intenção, nem por ele nem por outros.” Shmuel segue Rabi Yochanan HaSandlar. Rav, quando ensinava na sua roda de discípulos, dizia conforme Rabi Meir; em público ensinava conforme Rabi Yochanan HaSandlar. Disse Rabi Shimon bar Karsana: conforme Rabi Yishmael beRabi Yossi ele lhes expôs, pois se ensina: “Rabi Yishmael beRabi Yossi disse em nome do seu pai: toda coisa pela qual se é culpado, quando feita com intenção, de karet (extirpação), e, quando feita sem intenção, de chatat (oferenda de expiação), e que se fez no Shabat, seja sem intenção, seja com intenção, é proibida tanto para ele quanto para outros. E toda coisa pela qual não se é culpado, quando feita com intenção, de karet, e, sem intenção, de chatat, e que se fez no Shabat, se sem intenção, será comida à saída do Shabat por outros, e não por ele; se com intenção, nem por ele nem por outros.” Perguntaram diante de Rabi Yochanan: tu, o que dizes? Disse-lhes: eu não tenho senão a Mishná: “Quem separa o dízimo ou quem cozinha no Shabat, se sem intenção, será comido; se com intenção, não será comido.” Ouviu Rav Chisda e disse: foram permitidos os Shabatot! Rav Chuná disse em nome de Rav, e assim ensinou Rabi Chiya: “No início diziam: quem esquece um tavshil sobre a kirá, e o Shabat se santificou sobre ele, se esqueceu sem intenção, será comido; se deixou com intenção, não será comido. Foram suspeitos de deixar a panela com intenção e dizer: esquecemos. E proibiram-lhes também o que se esquece.” E aqui disseram assim, que o que se cozinhou sem intenção é permitido? Disse Rabi Ila: foram suspeitos de deixar a panela, e não foram suspeitos de cozinhar no Shabat; e multaram quem deixa, e não multaram quem cozinha.

10O que encolhe e lhe faz bem; os ovos de Chamat Gader
Yerushalmi · Shabbat 3:1
חָזְרוּ לוֹמַר. תַּבְשִׁיל שֶׁהוּא מִצְטַמֵּק וְיָפֶה לוֹ אָסוּר. תַּבְשִׁיל שֶׁהוּא מִצְטַמֵּק וְרַע לוֹ מוּתָּר. אֵי זֶהוּ תַּבְשִׁיל שֶׁהוּא מִצְטַמֵּק וְיָפֶה לוֹ. כְּגוֹן אַכְּרוּב וַאֲפוּנִים וּבָשָׂר טָרוּף. אָמַר רִבִּי תַּנְחוּם בַּר עִילַּאי. אַף רָאשֵׁי לִפְתּוֹת וְרָאשֵׁי קֱפַלוֹטוֹת עָשׂוּ אוֹתָן כְּתַבְשִׁיל שֶׁהוּא מִצְטַמֵּק וְיָפֶה לוֹ. בֵּצִים מַה הֵן. רִבִּי יוֹסֵי בְשֵׁם רִבִּי יִשְׁמָעֵאל בֵּירִבִּי יוֹסֵי. אַבָּא עָלָה לְבֵיתוֹ וּמָצָא שָׁם חַמִּין וְהִתִּיר. בֵּצִים וְאָסַר. רִבִּי שְׁמוּאֵל בַּר נָתָן בְּשֵׁם רִבִּי חָמָא בַר חֲנִינָה. אֲנִי וְאַבָּא עָלִינוּ לְחַמַּת גָּדֵר וְהֵבִיאוּ לְפָנֵינוּ בֵצִים קְטַנִּים כְּחוּזַרָרִין וְטַעֲמָן יָפֶה כְפִנְקְרֵיסִין.

Os Sábios voltaram a dizer: um tavshil deixado sobre a kirá que encolhe e lhe faz bem é proibido; mas um tavshil que encolhe e lhe faz mal é permitido. Qual é o tavshil que encolhe e lhe faz bem? É, por exemplo, couve, ervilhas e carne picada. Disse Rabi Tanchum bar Ilai: também as cabeças de nabos e as cabeças de kefalotot (alho-poró) fizeram-nas os Sábios como tavshil que encolhe e lhe faz bem. E ovos, o que são quanto a isto? Rabi Yossi disse em nome de Rabi Yishmael beRabi Yossi: meu pai subiu à sua casa e encontrou ali chamin, e permitiu a água quente; encontrou ovos, e proibiu os ovos. Rabi Shmuel bar Natan disse em nome de Rabi Chama bar Chanina: eu e meu pai subimos a Chamat Gader, e trouxeram diante de nós ovos pequenos como chuzrarin (pequenas maçãs silvestres), e o seu sabor era bom como pankreisin (palavra grega: a molheja), pois os ovos, quanto mais encolhem, melhores ficam.

11As assisiot e os tremoços; o plantar no Shabat e no ano sabático
Yerushalmi · Shabbat 3:1
תַּנֵּי. לֹא תְמַלֵּא אִשָּׁה קְדֵירָה עֲסִיסִיּוֹת וְתוּרְמוֹסִין וְתִתְּנֵם לְתוֹךְ הַתַּנּוּר עֶרֶב שַׁבָּת עִם חֲשֵׁיכָה. וְאִם נָתְנָה מוֹצָאֵי שַׁבָּת אֲסוּרִין בִּכְדֵי שֶׁיֵיעָשׂוּ רִבִּי אָחָא אָמַר. בְּמֵזִיד. כְּרִבִּי מֵאִיר. רִבִּי יוֹסֵי אָמַר. בְּשׁוֹגֵג. כְּרִבִּי יוּדָה. אָמַר רִבִּי מָנָא. יְאוּת אָמַר רִבִּי יוֹסֵי רַבִי. הַנּוֹטֵעַ בַּשַּׁבָּת שׁוֹגֵג יְקַיֵים. מֵזִיד יַעֲקוֹר. וּבַשְּׁבִיעִית בֵּין שׁוֹגֵג בֵּין מֵזִיד יַעֲקוֹר. רִבִּי יְהוּדָה אוֹמֵר. חִילּוּף הַדְּבָרִים. הַנּוֹטֵעַ בַּשַּׁבָּת בֵּין בְּשׁוֹגֵג בֵּין בְּמֵזִיד יַעֲקוֹר. וּבַשְּׁבִיעִית שׁוֹגֵג יְקַיֵים וּמֵזִיד יַעֵקוֹר. לָמָּה. מִפְּנֵי שֶׁהֲנָיַית שַׁבָּת עָלָיו. וְכָאן. מִכֵּיוָן שֶׁאַתְּ אוֹמֵר. יַמְתִּין לְמוֹצָאֵי שַׁבָּת כְּדֵי שֶׁיֵּיעָשׂוּ. כְּמִי שֶׁלֹּא נֶהֱנֶה מַחְמַת שַׁבָּת כְּלוּם. וּמַה טַעֲמוֹן דְּרַבָּנִן. נֶחְשְׁדוּ עַל הַשְּׁבִיעִית וְלֹא נֶחְשְׁדוּ עַל הַשַּׁבָּתוֹת. דָּבָר אַחֵר. מוֹנִין לַשְּׁבִיעִיוֹת וְאֵין מוֹנִין לַשַּׁבָּתוֹת. הֵיךְ עֲבִידָה. נָטַע פָּחוּת מִשְּׁלֹשִׁים יוֹם לִפְנֵי שְׁבִיעִית וְנִכְנְסָה שְׁבִיעִית. אִין תֵּימַר. חֲשָׁד. אֵין כָּאן חֲשָׁד. אִין תֵּימַר. מִינְיָין. אֵין כָּאן מִינְיָין. נָטַע פָּחוּת מִשְּׁלֹשִׁים יוֹם לִפְנֵי שְׁמִינִית וְנִכְנְסָה שְׁמִינִית. אִין תֵּימַר. חֲשָׁד. יֵשׁ כָּאן חֲשָׁד. אִין תֵּימַר. מִינְיָין. יֵשׁ כָּאן מִינְיָין. וַתְיָיא כְּמָאן דְּאָמַר. מִפְּנֵי הַחֲשָׁד. בְּרַם כְּמָאן דְּאָמַר. מִפְּנֵי הַמִּינְיָין. קָנְסוּ בְשׁוֹגֵג מִפְּנֵי הַמֵּזִיד.

Ensina-se: “Não encha a mulher uma panela de assisiot (um legume de cozimento demorado) e de tremoços e os ponha dentro do forno na véspera do Shabat, ao escurecer. E se os pôs, à saída do Shabat são proibidos pelo tempo necessário para que se façam.” Rabi Achá disse: a baraita fala de quem os pôs com intenção, conforme Rabi Meir. Rabi Yossi disse: fala de quem os pôs sem intenção, conforme Rabi Yudá. Disse Rabi Mana: bem disse Rabi Yossi, meu mestre, pois se ensina: “Quem planta no Shabat, se sem intenção, deixe ficar a planta; se com intenção, arranque a planta. E no ano sabático, seja sem intenção, seja com intenção, arranque. Rabi Yehudá diz: o inverso das coisas: quem planta no Shabat, seja sem intenção, seja com intenção, arranque; e no ano sabático, se sem intenção, deixe ficar, e se com intenção, arranque. Por quê? Porque o proveito do Shabat pesa sobre ele.” E aqui, uma vez que dizes: espere até a saída do Shabat o tempo necessário para que se façam, ele é como quem não teve proveito algum por causa do Shabat. E qual é a razão dos rabanan? Foram suspeitos quanto ao ano sabático, e não foram suspeitos quanto aos Shabatot. Outra explicação: conta-se para o ano sabático, e não se conta para os Shabatot. Como é isto? Se plantou menos de trinta dias antes do sabático, e entrou o sabático: se dizes que a razão é a suspeita, não há aqui suspeita; se dizes que é a contagem, não há aqui contagem. Se plantou menos de trinta dias antes do oitavo ano, e entrou o oitavo: se dizes que é a suspeita, há aqui suspeita; se dizes que é a contagem, há aqui contagem. E vem a ser conforme quem diz: por causa da suspeita. Porém, conforme quem diz: por causa da contagem, multaram quem agiu sem intenção por causa de quem agiu com intenção.

12Tirou de dia, devolve de dia; Rabi Chiya, o Grande, e a água quente
Yerushalmi · Shabbat 3:1
נְטָלוֹ מִבְּעוֹד יוֹם מַחֲזִירוֹ מִבְּעוֹד יוֹם. נְטָלוֹ מִשֶּׁחֲשֵׁיכָה מַחֲזִירוֹ מִשֶּׁחֲשֵׁיכָה. נְטָלוֹ מִבְּעוֹד יוֹם וְקָדַשׁ עָלָיו הְיּוֹם. רִבִּי סִימוֹן דתרי בְשֵׁם רִבִּי הוֹשַׁעְיָה. הִנִּיחוֹ בָאָרֶץ אָסוּר לְטַלְטְלוֹ. רִבִּי לָעְזָר בְשֵׁם רִבִּי הוֹשַׁעְיָה. מְשָׁרֵת הָיִיתִי אֶת רִבִּי חִיָיה הַגָּדוֹל וְהָיִיתִי מַעֲלֶה לוּ חַמִּין מִדִּיּוֹטֵי הַתַּחְתּוֹנָה לַדִּיּוֹטֵי הָעֶלְיוֹנָה וּמַחֲזִירָן לַכִּירָה. אָמַר רִבִּי יִרְמְיָה בֵּירִבִּי שִׁמְעוֹן. אֲפִילוּ מִכִּירָה שֶׁהֲבָלָהּ מְמוּעָט לַכִּירָה שֶׁהֲבָלָהּ מְרוּבֶּה. אָמַר רִבִּי אִמִּי. זִימְנִין סַגִּין יְתִיבִית קוֹמֵי רִבִּי הוֹשַׁעְיָה וְלָא שָׁמְעִית מִינֵּיהּ הָדָא מִילְּתָא. אָמַר רִבִּי זְרִיקָן לְרִבִּי זְעִירָא. לֹא שָׁמַע מִינֵּהּ מוּתָּר. שְׁמַע מִינָּהּ אָסוּר.

Se tirou a panela enquanto ainda era dia, devolve-a enquanto ainda é dia; se a tirou depois que escureceu, devolve-a depois que escureceu. Se a tirou enquanto ainda era dia, e o dia se santificou sobre ele, o que é? Rabi Simon Detarei disse em nome de Rabi Hoshaia: se a pousou no chão, é proibido movê-la para devolvê-la à kirá. Rabi Elazar disse em nome de Rabi Hoshaia: eu servia Rabi Chiya, o Grande, e subia para ele chamin do diyotei (o andar da casa) de baixo para o diyotei de cima, e as devolvia à kirá. Disse Rabi Yirmeyá beRabi Shimon: e isto mesmo de uma kirá cujo calor é pouco para uma kirá cujo calor é muito. Disse Rabi Imi: muitas vezes me sentei diante de Rabi Hoshaia, e não ouvi dele esta coisa. Disse Rabi Zerikan a Rabi Zeira: não ouviu dele que é permitido; então conclui-se dele que é proibido.

13Pendurada numa estaca e posta sobre um banco
Yerushalmi · Shabbat 3:1
תָּלוּי בְיָתֵד וּנְתָנוֹ עַל גַּבֵּי סַפְסָל. נֹאמַר. אִם הָיָה מְפוּחָם מוּתָּר. וְאִם לָאו אָסוּר. אָמַר רִבִּי יוֹחָנָן בֵּרִבִּי מַרְיָיה. בְּשֶׁלֹּא הֶעֱבִיר אֶת יָדוֹ מִמֶּנּוּ. אֲבָל אִם הֶעֱבִיר אֶת יָדוֹ מִמֶּנּוּ אָסוּר.

Se a panela estava pendurada numa estaca e ele a pôs sobre um banco, o que é? Digamos: se estava mefucham (quente como sobre brasas), é permitido devolvê-la; e se não, é proibido? Disse Rabi Yochanan beRabi Maryá: isto é quando não tirou a mão dela; mas se tirou a mão dela, é proibido devolvê-la.

Nota

Esta é a primeira halachá do Perek Guimel de Massechet Shabbat, Kirá, que corresponde à Mishná Shabbat 3:1 da Mishná avulsa. O Perek Bet terminou com as três coisas que se dizem em casa na véspera do Shabat, ao escurecer. O Perek Guimel passa ao que se deixa sobre o fogo para o Shabat: a kirá, um fogareiro de barro com lugar para duas panelas, acesa com palha ou restolho, que se apagam depressa, ou com bagaço de azeitona e lenha, que deixam brasas. A seção 01 fixa a leitura da Mishná, “mantém-se” em vez de “coloca-se”, e a atribui a Rabi Yudá a partir da baraita das duas kirayim, que está na Tosefta Shabbat 3:1: segundo Rabi Meir, Beit Hillel só permitem ali a água quente, e segundo Rabi Yehudá permitem água quente e cozido, como na Mishná.

No Bavli, em Shabbat 36b, a guemará pergunta se o “não coloque” da Mishná fala de devolver ou de deixar ficar. Em Shabbat 37a, Rabi Chelbo traz em nome de Rav, por meio de Rav Chama bar Guria, a mesma regra da seção 02: não ensinaram senão sobre ela, mas dentro dela é proibido; e, também em 37a, uma baraita diz que as brasas sobre as quais se pôs estopa de linho fina são como cobertas de cinza, o que corresponde à seção 07. A regra de amornar onde a mão domina tem paralelo no Bavli, Shabbat 40b, onde se fala da mão que “se retrai”, soledet; Guggenheimer sugere que os babilônios ouviram como “soledet” o “sholetet” dos galileus.

As seções 09 a 11 têm paralelo quase literal no Yerushalmi Terumot 2:1. A baraita do início da seção 09 está na Tosefta Shabbat 3:3, onde se lê apenas “quem cozinha no Shabat”, sem “quem separa o dízimo”, e onde a regra final é atribuída a Rabi Yishmael, filho de Rabi Yochanan ben Beroka, e não a Rabi Yishmael beRabi Yossi; esse é também o nome no paralelo de Terumot. A Mishná citada por Rabi Yochanan é a Mishná Terumot 2:3. A tradição de Rav Chuná em nome de Rav, “no início diziam”, tem paralelo no Bavli, Shabbat 38a. A regra do que encolhe e lhe faz bem, na seção 10, está na Tosefta Shabbat 3:2, em nome de Rabi Yehudá, e no Bavli, Shabbat 38a, junto com os ovos encolhidos de Rav Chama bar Chanina. A baraita das assisiot e dos tremoços, na seção 11, está na Tosefta Shabbat 4:1; o plantar no Shabat e no ano sabático está na Mishná Terumot 2:3, e o inverso de Rabi Yehudá, com as duas razões, a suspeita e a contagem, na Tosefta Shabbat 3:6. A seção 12 volta à Mishná, ao devolver a panela; a história de Rabi Hoshaia, que servia Rabi Chiya, o Grande, e levava a água quente do andar de baixo para o de cima e a devolvia ao lugar, está também no Bavli, Shabbat 38b, onde ele é chamado Rabi Oshaia.

Observações de leitura. A Mishná do Yerushalmi diz “com palha ou com restolho”, onde a Mishná avulsa diz “com palha e com restolho”, e escreve “omerin”, com nun final; conservamos o hebraico como está. Na seção 02, Ulá diz apenas “até três”, sem dizer de quê; o numeral masculino indica palmos, como observa Guggenheimer. O sulco de Rabi Mana é entendido por Guggenheimer como a proibição de remexer a cinza sobre as brasas. Na seção 03, “bar Gizurá” é entendido por Guggenheimer como “filho do circuncidador”, e onde o hebraico diz “e pus dentro dela”, ele traduz “e pus em cima”; seguimos o hebraico. Na seção 04, as palavras “gatzrá” e “remach” são raras; seguimos Guggenheimer, que as entende como um recipiente e cinza quente. Na seção 07, as citações medievais leem “varrer” em vez de “revolver”. Na seção 08, Guggenheimer pensa que a palavra “não” da pergunta de Rabi Mana deve ser apagada; traduzimos o hebraico como está. Na seção 12, a palavra “Detarei” junto ao nome de Rabi Simon é obscura; Guggenheimer, a partir de citações medievais, lê “Rabi Simon bar Tadai”, e o Bavli, em Shabbat 38b, menciona um Rabi Tadai. A palavra “diyotei” vem do grego e significa a habitação, o andar da casa. Na seção 13, “mefucham” é entendido por Guggenheimer como “como sobre brasas”.

Comparação com a tradução inglesa. Seguiu-se o hebraico frase a frase. Na seção 02, o hebraico diz “Rabi Zeira em nome de Rabi Yehudá”, e Guggenheimer propõe ler “Rav Yehudá”, como no Bavli; mantivemos o hebraico. Na seção 07, o hebraico diz “Rabi Shiyan”, que Guggenheimer chama Rabi Ashian, e a pergunta “E qual caso diz isto?” é vertida por ele como “Quando se disse isto?”. Na seção 08, o hebraico diz “Rabi Ba, filho de Rabi Papai”, que Guggenheimer chama Rabi Abba. Na seção 11, no paralelo de Terumot, as duas razões da última frase aparecem trocadas: lá, a conclusão concorda com quem diz “por causa da contagem”, e a multa é atribuída a quem diz “por causa da suspeita”; traduzimos o texto daqui como está. Na seção 13, o hebraico diz “e ele a pôs sobre um banco”, e Guggenheimer traduz “ou foi posta sobre um escabelo”.

Com esta halachá, abre-se o Perek Guimel de Massechet Shabbat, Kirá (כִּירָה).