Talmud Bavli · Massechet Shabat · Perek Vinte e Dois (Chavit)
לְהִשְׁתַּטֵּף כׇּל גּוּפוֹ

O enxágue do corpo e as toalhas; a unção, as águas de Deyomset e as dez tribos; o raspador, o Kordima, os vomitórios e o pequeno

Shabbat 147b · Perek Vinte e Dois (Chavit, Shabbat 143b:1-148a:4) · a guemará prossegue em 148a

O daf continua diretamente de 147a, sem qualquer pausa e ainda dentro do Perek Vinte e Dois, Chavit (Shabbat 143b:1-148a:4, conforme a estrutura de capítulos do Sefaria), sem abertura de nova mishná. A guemará conclui a inferência começada em 147a: enxaguar todo o corpo é permitido mesmo de início, e a mishná segue Rabi Shimon, contra Rabi Meir e Rabi Yehuda. Explica as duas novidades da mishná das toalhas, traz a baraita da toalha deixada na janela e não entregue aos atendentes, e Rav Yosef responde a Abaie que Rabi Shimon, Rabi, Shmuel e Rabi Yochanan permitem levá-la para casa; a regra de Rabi Yochanan sobre a mishná anônima se resolve atribuindo a cláusula a ben Chachinai. Seguem-se os lençóis de banho das mulheres, o sichnita atado abaixo dos ombros e a instrução de Rava aos habitantes de Mechoza. Sobre a unção e a massagem, Rabi Chama bar Chanina e Rabi Yochanan explicam como mudar o modo do dia comum; sobre o exercício, proíbe-se ficar no fundo de Deyomset, cujos vinte e um dias de cura incluem Atzeret, e Rabi Chelbo ensina que o vinho de Prugita e a água de Deyomset fizeram perder as dez tribos, como aconteceu com Rabi Elazar ben Arach, que esqueceu o seu estudo, episódio ligado ao dito de Rabi Nehorai. A guemará explica ainda o raspador, o Kordima, os vomitórios e a proibição de modelar o pequeno; o daf termina no início de um ensinamento de Rabi Chana de Bagdá em nome de Shmuel sobre a fratura, que prossegue em Shabbat 148a.

Guemará: o enxágue do corpo e as toalhas · לְהִשְׁתַּטֵּף

1542Enxaguar todo o corpo, mesmo de início: a mishná é de Rabi Shimon
Guemará; Baraita
דִּלְהִשְׁתַּטֵּף כׇּל גּוּפוֹ אֲפִילּוּ לְכַתְּחִילָּה שַׁפִּיר דָּמֵי. מַנִּי? רַבִּי שִׁמְעוֹן הִיא. דְּתַנְיָא: לֹא יִשְׁתַּטֵּף אָדָם בֵּין בְּחַמִּין בֵּין בְּצוֹנֵן, דִּבְרֵי רַבִּי מֵאִיר. רַבִּי שִׁמְעוֹן מַתִּיר. רַבִּי יְהוּדָה אוֹמֵר: בְּחַמִּין — אָסוּר, בְּצוֹנֵן — מוּתָּר.

…que enxaguar todo o seu corpo, mesmo de início, está bem. De quem é a mishná? É de Rabi Shimon. Pois foi ensinado numa baraita: não se enxágue uma pessoa, nem com água quente nem com fria; palavras de Rabi Meir. Rabi Shimon permite. Rabi Yehuda diz: com quente, é proibido; com fria, é permitido.

Rashi · רַשִּׁי
Sobre “guemará, dilehishtatef”
גמ' דלהשתטף - שופכן על גופו דלאו דרך רחיצה היא שרי לכתחילה אפי' בחמין:

“Guemará. Que enxaguar” — derrama-as, as águas, sobre o seu corpo; pois não é modo de banho, é permitido de início, mesmo com água quente.

Nota

A guemará conclui a inferência começada no fim de 147a: se a mishná fala de “quem se banha” apenas depois do fato, implica que enxaguar o corpo, derramando água sobre ele, o que não é modo de banho, é permitido mesmo de início. Essa é a posição de Rabi Shimon, contra Rabi Meir, que proíbe tanto com água quente quanto com fria, e contra Rabi Yehuda, que proíbe só com quente.

1543As dez toalhas e as dez pessoas: duas novidades
Guemará
וְנִסְתַּפֵּג אֲפִילּוּ בְּעֶשֶׂר אֲלוּנְטִיּוֹת. רֵישָׁא רְבוּתָא קָא מַשְׁמַע לַן וְסֵיפָא רְבוּתָא קָא מַשְׁמַע לַן. רֵישָׁא רְבוּתָא קָא מַשְׁמַע לַן, דַּאֲפִילּוּ הָנֵי דְּלָא נְפִישִׁי בְּהוּ מַיָּא, כֵּיוָן דְּחַד הוּא — אָתֵי לִידֵי סְחִיטָה, וְסֵיפָא רְבוּתָא קָא מַשְׁמַע לַן, אֲפִילּוּ הָנֵי דִּנְפִישִׁי בְּהוּ מַיָּא, כֵּיוָן דְּרַבִּים נִינְהוּ — מַדְכְּרִי אַהֲדָדֵי.

“E se enxugou, mesmo com dez toalhas.” A primeira parte nos ensina uma novidade, e a parte final nos ensina uma novidade. A primeira parte nos ensina uma novidade: que mesmo estas, nas quais não há muita água, já que é um só, chega a espremer. E a parte final nos ensina uma novidade: mesmo estas, nas quais há muita água, já que são muitos, lembram uns aos outros.

Rashi · רַשִּׁי
Sobre “seifa”
סיפא - אבל עשרה בני אדם כו':

“A parte final” — “Mas dez pessoas” etc.

Nota

Cada parte da mishná traz uma novidade. Quem se enxugou sozinho não pode levar as toalhas, embora cada uma esteja pouco molhada, pois, estando só, pode esquecer-se e espremê-las. Dez pessoas podem levar a única toalha que usaram, embora esteja encharcada, pois uma lembra a outra.

1544A toalha na janela e os olyarin; Rabi Shimon: leva-a para casa
Baraita; Rabi Shimon
תָּנוּ רַבָּנַן: מִסְתַּפֵּג אָדָם בַּאֲלוּנְטִית וּמַנִּיחָהּ בַּחַלּוֹן. וְלֹא יִמְסְרֶנָּה לָאוֹלְיָירִין, מִפְּנֵי שֶׁחֲשׁוּדִים עַל אוֹתוֹ דָּבָר. רַבִּי שִׁמְעוֹן אוֹמֵר: מִסְתַּפֵּג בַּאֲלוּנְטִית אַחַת וּמְבִיאָהּ בְּיָדוֹ לְתוֹךְ בֵּיתוֹ.

Os Sábios ensinaram: uma pessoa se enxuga com uma toalha e a deixa na janela; e não a entregue aos olyarin, porque são suspeitos quanto a essa coisa. Rabi Shimon diz: enxuga-se com uma só toalha e a traz na sua mão para dentro da sua casa.

Rashi · רַשִּׁי
Sobre “umanicha bachalon”, “la’olyarin” e “al oto davar”
ומניחה בחלון - הסמוכה לכותל המרחץ: לאוליירין - בלנים: על אותו דבר - סחיטה:

“E a deixa na janela” — a que está junto à parede da casa de banho.

“Aos olyarin” — atendentes do banho.

“Quanto a essa coisa” — espremer.

Nota

Segundo o primeiro tana, a toalha usada fica na janela da casa de banho, e não é entregue aos atendentes, de quem se suspeita que a espremam. Rabi Shimon permite levá-la para casa na mão.

1545Abaie pergunta a halachá; Rav Yosef: Rabi Shimon, Rabi, Shmuel e Rabi Yochanan
Abaie e Rav Yosef
אֲמַר לֵיהּ אַבָּיֵי לְרַב יוֹסֵף: הִלְכְתָא מַאי? אֲמַר לֵיהּ: הָא רַבִּי שִׁמְעוֹן, הָא רַבִּי, הָא שְׁמוּאֵל, הָא רַבִּי יוֹחָנָן.

Disse Abaie a Rav Yosef: a halachá, o que é? Disse-lhe: eis Rabi Shimon, eis Rabi, eis Shmuel, eis Rabi Yochanan.

Rashi · רַשִּׁי
Sobre “ha Rabi veha Rabi Shimon”
הא רבי והא ר"ש כו' - הרי כל אלו שמתירין:

“Eis Rabi e eis Rabi Shimon etc.” — eis que todos estes são os que permitem.

Nota

Rav Yosef responde enumerando quatro autoridades que permitem levar a toalha para casa, indicando que a halachá segue a posição permissiva.

1546As fontes da permissão: Rabi em Tekoa, Shmuel e Rabi Yochanan
Rabi; Rav Yehuda em nome de Shmuel; Rabi Chiya bar Abba em nome de Rabi Yochanan
רַבִּי שִׁמְעוֹן הָא דַּאֲמַרַן. רַבִּי — דְּתַנְיָא, אָמַר רַבִּי: כְּשֶׁהָיִינוּ לְמֵדִין תּוֹרָה אֵצֶל רַבִּי שִׁמְעוֹן בִּתְקוֹעַ, הָיִינוּ מַעֲלִין שֶׁמֶן וַאֲלוּנְטִית מֵחָצֵר לַגַּג וּמִגַּג לְקַרְפֵּף, עַד שֶׁהָיִינוּ מַגִּיעִין אֵצֶל מַעְיָן שֶׁהָיִינוּ רוֹחֲצִין בּוֹ. שְׁמוּאֵל — דְּאָמַר רַב יְהוּדָה אָמַר שְׁמוּאֵל: מִסְתַּפֵּג אָדָם בַּאֲלוּנְטִית וּמְבִיאָהּ בְּיָדוֹ לְתוֹךְ בֵּיתוֹ. רַבִּי יוֹחָנָן — דְּאָמַר רַבִּי חִיָּיא בַּר אַבָּא אָמַר רַבִּי יוֹחָנָן: הֲלָכָה מִסְתַּפֵּג אָדָם בַּאֲלוּנְטִית וּמְבִיאָהּ בְּיָדוֹ לְתוֹךְ בֵּיתוֹ.

Rabi Shimon: isto que dissemos. Rabi: pois foi ensinado numa baraita: disse Rabi: quando estudávamos Torá junto a Rabi Shimon em Tekoa, levávamos óleo e toalha do pátio para o telhado, e do telhado para o recinto cercado, até chegarmos junto a uma fonte em que nos banhávamos. Shmuel: pois disse Rav Yehuda, disse Shmuel: uma pessoa se enxuga com uma toalha e a traz na sua mão para dentro da sua casa. Rabi Yochanan: pois disse Rabi Chiya bar Abba, disse Rabi Yochanan: a halachá é que uma pessoa se enxuga com uma toalha e a traz na sua mão para dentro da sua casa.

Rashi · רַשִּׁי
Sobre “mechatzer legag” e “ad shehayinu magi’in”
מחצר לגג כו' - ר"ש לטעמיה דאמר בעירובין (דף עד.) אחד גגות אחד חצירות וא' קרפיפות כולן רשות אחת הן לטלטל מזה לזה ואפילו של בעלים הרבה: עד שהיינו מגיעין כו' - ומסתמא לא היו מניחין אותה על המעין במקום הפקר:

“Do pátio para o telhado etc.” — Rabi Shimon segue o seu raciocínio, pois disse em Eruvin (Eruvin 74a): tanto telhados, quanto pátios, quanto recintos cercados, todos são um só domínio para transportar de um para outro, mesmo de muitos donos.

“Até chegarmos etc.” — e presumivelmente não a deixavam sobre a fonte, num lugar sem dono.

Nota

A guemará documenta cada uma das quatro autoridades. Rabi conta que, com Rabi Shimon, levavam o óleo e a toalha por pátios, telhados e recintos cercados, que para Rabi Shimon são um só domínio, até a fonte; e, como não deixariam a toalha num lugar sem dono, deduz-se que a traziam de volta. Shmuel e Rabi Yochanan o dizem explicitamente.

1547A mishná anônima e ben Chachinai
Guemará
וּמִי אָמַר רַבִּי יוֹחָנָן הָכִי? וְהָאָמַר רַבִּי יוֹחָנָן: הֲלָכָה כִּסְתַם מִשְׁנָה, וּתְנַן: וְנִסְתַּפֵּג אֲפִילּוּ בְּעֶשֶׂר אֲלוּנְטִיּוֹת לֹא יְבִיאֵם בְּיָדוֹ! הָהוּא — כְּבֶן חֲכִינַאי מַתְנֵי לַהּ.

E Rabi Yochanan disse assim? Mas não disse Rabi Yochanan: a halachá é conforme a mishná anônima? E aprendemos: “e se enxugou, mesmo com dez toalhas, não as traga na mão”! Aquela, ele a ensina conforme ben Chachinai.

Rashi · רַשִּׁי
Sobre “keven Chachinai matnei lah”
כבן חכינאי מתני לה - דברי בן חכינאי מסיים בה ולאו סתמא:

“Ensina-a conforme ben Chachinai” — conclui-a com as palavras de ben Chachinai, e não é anônima.

Nota

A regra de Rabi Yochanan, de que a halachá segue a mishná anônima, parece contradizer a sua permissão de levar a toalha. A resposta é que, na versão de Rabi Yochanan, essa cláusula da mishná não é anônima, mas é atribuída a ben Chachinai, uma opinião individual.

1548Os balarei das mulheres, o sichnita e as roupas dos soldados em Mechoza
Rabi Chiya bar Abba em nome de Rabi Yochanan; Rava
אָמַר רַבִּי חִיָּיא בַּר אַבָּא אָמַר רַבִּי יוֹחָנָן: הָאוֹלְיָירִין מְבִיאִין בַּלָּרֵי נָשִׁים לְבֵי בָנֵי, וּבִלְבַד שֶׁיִּתְכַּסֶּה בָּהֶן רֹאשָׁן וְרוּבָּן. סִכְנִיתָא צָרִיךְ לְקַשֵּׁר שְׁנֵי רָאשֶׁיהָ לְמַטָּה. אָמַר רַבִּי חִיָּיא בַּר אַבָּא אָמַר רַבִּי יוֹחָנָן: לְמַטָּה מִכְּתֵפַיִים. אֲמַר לְהוּ רָבָא לִבְנֵי מָחוֹזָא: כִּי מְעַבְּרִיתוּ מָאנֵי לִבְנֵי חֵילָא, שַׁרְבִּיבוּ בְּהוּ לְמַטָּה מִכְּתֵפַיִם.

Disse Rabi Chiya bar Abba, disse Rabi Yochanan: os olyarin trazem os balarei das mulheres à casa de banho, contanto que se cubram com eles a cabeça e a maior parte do corpo. O sichnita, é preciso atar as suas duas pontas embaixo. Disse Rabi Chiya bar Abba, disse Rabi Yochanan: abaixo dos ombros. Disse Rava aos habitantes de Mechoza: quando levardes roupas para os soldados, estendei-as abaixo dos ombros.

Rashi · רַשִּׁי
Sobre “ha’olyarin”, “mevi’in balarei nashim”, “sichnita”, “tzarich lekasher shenei rasheha”, “ki me’abritu manei livnei chela” e “sharbivu behu lemata mikteifayim”
האוליירין - בלנין: מביאין בלרי נשים - סדינים שהנשים מסתפגין בהם מותר להביאן דרך מלבוש לבית המרחץ: סכניתא - סודר גדול שתלוי לו בין כתפיו וראשו עטוף בו: צריך לקשור שני ראשיה - זה בזה שלא תפול מראשו: כי מעבריתו מאני לבני חילא - כשתביאו בגדי העובדי כוכבי' בני החיל המוטלי' עליכם לשמשן ואתם מביאים להם בשבת דרך רשות הרבים: שרביבו בהו למטה מכתפיים - שלא יהיו שוליהם מונחים בכתפיהם אלא משוכי' למטה שיהא נראה לבוש:

“Os olyarin” — atendentes do banho.

“Trazem os balarei das mulheres” — lençóis com que as mulheres se enxugam; é permitido trazê-los à casa de banho a modo de vestimenta.

“Sichnita” — um lenço grande que lhe pende entre os ombros, e a sua cabeça está envolta nele.

“É preciso atar as suas duas pontas” — uma à outra, para que não caia da sua cabeça.

“Quando levardes roupas para os soldados” — quando trouxerdes as roupas dos idólatras, os soldados que vos foram impostos para servi-los, e vós lhas trazeis no Shabat pelo domínio público.

“Estendei-as abaixo dos ombros” — que as suas bordas não estejam postas sobre os seus ombros, mas puxadas para baixo, para que pareça vestimenta.

Nota

Os atendentes podem levar à casa de banho os lençóis das mulheres desde que os vistam, cobrindo a cabeça e a maior parte do corpo. O lenço grande sobre a cabeça e os ombros deve ter as pontas atadas abaixo dos ombros, para que não caia. Rava instrui os habitantes de Mechoza, obrigados a levar roupas aos soldados, a vesti-las caídas abaixo dos ombros, para que sejam vestimenta e não carga.

A unção, o exercício e as águas de Deyomset · דְּיוֹמְסֵת

1549Unção e massagem sobre os intestinos: não como no dia comum
Baraita; Rabi Chama bar Chanina e Rabi Yochanan
סָכִין וּמְמַשְׁמְשִׁין. תָּנוּ רַבָּנַן: סָכִין וּמְמַשְׁמְשִׁין בִּבְנֵי מֵעַיִים בְּשַׁבָּת, וּבִלְבַד שֶׁלֹּא יַעֲשֶׂה כְּדֶרֶךְ שֶׁהוּא עוֹשֶׂה בַּחוֹל. הֵיכִי עָבֵיד? רַבִּי חָמָא בַּר חֲנִינָא אָמַר: סָךְ וְאַחַר כָּךְ מְמַשְׁמֵשׁ. רַבִּי יוֹחָנָן אָמַר: סָךְ וּמְמַשְׁמֵשׁ בְּבַת אַחַת.

“Unta-se e massageia-se.” Os Sábios ensinaram: unta-se e massageia-se sobre os intestinos no Shabat, contanto que não o faça do modo como faz no dia comum. Como faz? Rabi Chama bar Chanina disse: unta e depois massageia. Rabi Yochanan disse: unta e massageia de uma só vez.

Rashi · רַשִּׁי
Sobre “sach ve’achar kach memashmesh”
סך ואח"כ ממשמש - [דקסבר] בחול ממשמש ואחר כך סך:

“Unta e depois massageia” — pois pensa que no dia comum massageia e depois unta.

Nota

A unção e a massagem sobre o ventre são permitidas no Shabat se feitas de modo diferente do habitual, para que não pareçam tratamento médico. Rabi Chama bar Chanina inverte a ordem; Rabi Yochanan faz as duas coisas ao mesmo tempo.

1550Deyomset: aquece e cura; os vinte e um dias e Atzeret
Rabi Chiya bar Abba em nome de Rabi Yochanan; Rav Yehuda em nome de Rav; Shmuel
אֲבָל לֹא מִתְעַמְּלִין. אָמַר רַבִּי חִיָּיא בַּר אַבָּא אָמַר רַבִּי יוֹחָנָן: אָסוּר לַעֲמוֹד בְּקַרְקָעִיתָהּ שֶׁל דְּיוֹמְסֵת מִפְּנֵי שֶׁמְעַמֶּלֶת וּמְרַפָּא. אָמַר רַבִּי יְהוּדָה אָמַר רַב: כׇּל יָמֶיהָ שֶׁל דְּיוֹמְסֵת עֶשְׂרִים וְאֶחָד יוֹם וַעֲצֶרֶת מִן הַמִּנְיָן. אִיבַּעְיָא לְהוּ: עֲצֶרֶת בַּתְּחִלָּה לְהַאי גִּיסָא, אוֹ לְהַאי גִּיסָא? תָּא שְׁמַע דְּאָמַר שְׁמוּאֵל: כּוּלְּהוּ שַׁקְיָינֵי מִדִּיבְחָא וְעַד עֲצַרְתָּא מְעַלּוּ! דִּילְמָא הָתָם הוּא דְּכַמָּה דְּקָרִיר עָלְמָא מְעַלֵּי, אֲבָל הָכָא מִשּׁוּם הַבְלָא הוּא, כֵּיוָן דְּחַמִּים עָלְמָא טְפֵי מְעַלֵּי.

“Mas não se exercita.” Disse Rabi Chiya bar Abba, disse Rabi Yochanan: é proibido ficar de pé no fundo de Deyomset, porque aquece e cura. Disse Rav Yehuda, disse Rav: todos os dias de Deyomset são vinte e um dias, e Atzeret está incluída na contagem. Foi-lhes perguntado: Atzeret está no início, deste lado, ou do outro lado? Vem e ouve, pois disse Shmuel: todas as bebidas, de Dibcha (Pessach) até Atzeret, são benéficas! Talvez lá seja porque, quanto mais frio o mundo, mais benéfico; mas aqui é por causa do calor; já que o mundo está quente, é mais benéfico.

Rashi · רַשִּׁי
Sobre “Deyomsit”, “shem’amelet”, “umerape”, “kol yameiha”, “lehai gisa”, “shakyanei” e “midivcha la’atzeret”
דיומסית - שם נהר שמימיו מלוחים: שמעמלת - מחממת: ומרפא - שהטיט מלוח: כל ימיה - ימי רפואתה: להאי גיסא כו' - מתחלת הימים או בסוף: שקייני - משקין לרפואה: מדבחא לעצרת - אלמא עצרת בסוף:

“Deyomset” — nome de um rio cujas águas são salgadas.

“Porque aquece” — esquenta.

“E cura” — pois a lama é salgada.

“Todos os seus dias” — os dias da sua cura.

“Deste lado etc.” — no início dos dias ou no fim.

“Bebidas” — bebidas para cura.

“De Dibcha até Atzeret” — vê-se que Atzeret está no fim.

Nota

As águas salgadas de Deyomset aquecem e curam mesmo quem apenas fica de pé no seu fundo, e por isso isso é proibido no Shabat. O seu período de cura dura vinte e um dias, incluindo Atzeret, isto é, Shavuot. A guemará pergunta se Shavuot abre ou fecha esse período; a prova das bebidas medicinais, eficazes até Atzeret, é rejeitada, pois estas agem melhor no frio, enquanto o banho age pelo calor.

1551O vinho de Prugita e a água de Deyomset: as dez tribos
Rabi Chelbo
אָמַר רַבִּי חֶלְבּוֹ: חַמְרָא דִּפְרוֹגִיתָא וּמַיָּא דִדְיוֹמְסֵת קִיפְּחוּ עֲשֶׂרֶת הַשְּׁבָטִים מִיִּשְׂרָאֵל.

Disse Rabi Chelbo: o vinho de Prugita e a água de Deyomset arrancaram as dez tribos de Israel.

Rashi · רַשִּׁי
Sobre “chamra difrugita” e “kipchu aseret hashevatim”
חמרא דפרוגיתא - שם מדינה שיינה משובח: קפחו עשרת השבטים - שהיו בעלי הנאה ועסוקים בכך ולא היו עוסקים בתורה ויצאו לתרבות רעה:

“O vinho de Prugita” — nome de uma província cujo vinho é excelente.

“Arrancaram as dez tribos” — pois eram amantes do prazer e ocupados com isso, e não se ocupavam da Torá, e saíram para o mau caminho.

Nota

A propósito de Deyomset, Rabi Chelbo ensina que os prazeres do vinho e do banho afastaram as dez tribos do estudo da Torá e as fizeram perder-se para o povo de Israel.

1552Rabi Elazar ben Arach esquece o seu estudo: “surdo estava o coração deles”
Rabi Elazar ben Arach
רַבִּי אֶלְעָזָר בֶּן עֲרָךְ אִיקְּלַע לְהָתָם, אִימְּשִׁיךְ בָּתְרַיְיהוּ אִיעַקַּר תַּלְמוּדֵיהּ. כִּי הֲדַר אֲתָא, קָם לְמִיקְרֵי בְּסִפְרָא, בְּעָא לְמִקְרֵי ״הַחֹדֶשׁ הַזֶּה לָכֶם״, אָמַר ״הַחֵרֵשׁ הָיָה לִבָּם״. בְּעוֹ רַבָּנַן רַחֲמֵי עֲלֵיהּ וַהֲדַר תַּלְמוּדֵיהּ.

Rabi Elazar ben Arach chegou lá; deixou-se arrastar atrás deles, e o seu estudo foi arrancado. Quando voltou, levantou-se para ler no livro da Torá; queria ler “Este mês será para vós” (Shemot 12:2), e disse: “Surdo estava o coração deles”. Os Sábios pediram misericórdia por ele, e o seu estudo voltou.

Rashi · רַשִּׁי
Sobre “lehatam”, “imshich batraihu”, “ika’ar talmudeih” e “hacheresh”
להתם - לפורגיתא ודיומסית: אימשיך בתרייהו - אחר היין והרחיצה: איעקר תלמודיה - נעקר תלמודו ושכחו: החרש - היה לבם:

“Lá” — a Prugita e Deyomset.

“Deixou-se arrastar atrás deles” — atrás do vinho e do banho.

“O seu estudo foi arrancado” — o seu estudo foi arrancado, e ele o esqueceu.

“Surdo” — estava o coração deles.

Nota

Rabi Elazar ben Arach, atraído pelo vinho e pelos banhos, esqueceu tanto o que sabia que, ao ler o versículo do mês de Nisan, trocou letras semelhantes e leu “hacheresh haya libam”, surdo estava o coração deles, em vez de “hachodesh hazeh lachem”. Pela prece dos Sábios, o seu estudo lhe foi restituído.

1553Rabi Nehorai: exila-te para um lugar de Torá; quem era Rabi Nehorai
Rabi Nehorai; Baraita
וְהַיְינוּ דִּתְנַן, רַבִּי נְהוֹרַאי אוֹמֵר: הֱוֵי גּוֹלֶה לִמְקוֹם תּוֹרָה וְאַל תֹּאמַר שֶׁהִיא תָּבֹא אַחֲרֶיךָ, שֶׁחֲבֵרֶיךָ יְקַיְּימוּהָ בְּיָדְךָ, וְאֶל בִּינָתְךָ אַל תִּשָּׁעֵן. תָּנָא: לֹא רַבִּי נְהוֹרַאי שְׁמוֹ, אֶלָּא רַבִּי נְחֶמְיָה שְׁמוֹ. וְאָמְרִי לַהּ, רַבִּי אֶלְעָזָר בֶּן עֲרָךְ שְׁמוֹ. וְלָמָּה נִקְרָא שְׁמוֹ רַבִּי נְהוֹרַאי? — שֶׁמַּנְהִיר עֵינֵי חֲכָמִים בַּהֲלָכָה.

E isso é o que aprendemos: Rabi Nehorai diz: exila-te para um lugar de Torá, e não digas que ela virá atrás de ti, pois os teus companheiros a firmarão na tua mão; e não te apoies no teu entendimento (Avot 4:14; Mishlei 3:5). Foi ensinado: Rabi Nehorai não era o seu nome, mas Rabi Nechemya era o seu nome; e há quem diga: Rabi Elazar ben Arach era o seu nome. E por que foi chamado o seu nome Rabi Nehorai? Porque iluminava os olhos dos Sábios na halachá.

Rashi · רַשִּׁי
Sobre “hevei gole limkom Torah”, “shechaverecha yekaymuha beyadecha” e “ve’el binatecha al tisha’en”
הוי גולה למקום תורה - אם ת"ח אתה אל תשב אלא במקום ת"ח חברך ואל תאמר תלמידים הם יבואו אלי ודי לי בכך למה אהיה גולה: שחביריך יקיימוה בידך - שתהא רגיל אצלם וכשתשנה מסכת אחת והם אחרת תשמענה ותהא סדורה בפיך ואל תשתכח הימנה: ואל בינתך אל תשען - לומר חכם גדול אני וזכרן וכשאחזור פרק זה או מסכת זו לא תשתכח חברתה ממני:

“Exila-te para um lugar de Torá” — se és um talmid chacham, não te estabeleças senão no lugar de um talmid chacham, teu companheiro; e não digas: são discípulos, virão a mim, e isso me basta; por que eu me exilaria?

“Pois os teus companheiros a firmarão na tua mão” — que estejas habituado junto a eles; e, quando estudares um tratado e eles outro, tu o ouvirás, e ele estará ordenado na tua boca e não será esquecido de ti.

“E não te apoies no teu entendimento” — dizendo: sou grande sábio e de boa memória, e, quando eu repassar este capítulo ou este tratado, o outro não me será esquecido.

Nota

O episódio ilustra o ensinamento de Rabi Nehorai em Pirkei Avot, que termina com as palavras de Mishlei: a Torá se conserva junto aos companheiros, e não se deve confiar só na própria memória. Uma tradição identifica Rabi Nehorai com o próprio Rabi Elazar ben Arach, e o nome Nehorai viria de iluminar, “manhir”, os olhos dos Sábios.

O raspador, o Kordima, os vomitórios, o pequeno e a fratura · מִגְרֶרֶת

1554O raspador; Rabban Shimon ben Gamliel e os pés sujos; o raspador de prata
Baraita; Rabban Shimon ben Gamliel
אֲבָל לֹא מִתְגָּרְרִין. תָּנוּ רַבָּנַן: אֵין גּוֹרְרִין בְּמִגְרֶרֶת בַּשַּׁבָּת. רַבָּן שִׁמְעוֹן בֶּן גַּמְלִיאֵל אוֹמֵר: אִם הָיוּ רַגְלָיו מְלוּכְלָכוֹת בְּטִיט וּבְצוֹאָה — גּוֹרֵר כְּדַרְכּוֹ וְאֵינוֹ חוֹשֵׁשׁ. רַב שְׁמוּאֵל בַּר יְהוּדָה עֲבַדָא לֵיהּ אִימֵּיהּ מַגְרַרְתָּא דְכַסְפָּא.

“Mas não se raspa.” Os Sábios ensinaram: não se raspa com um raspador no Shabat. Rabban Shimon ben Gamliel diz: se os seus pés estavam sujos de lama e de excremento, raspa do seu modo habitual e não se preocupa. Para Rav Shmuel bar Yehuda, a sua mãe fez um raspador de prata.

Rashi · רַשִּׁי
Sobre “magreret” e “megirta dechaspa”
מגררת - אשטריי"ל ואדם מגרר בה: מגירתא דכספא - לשבת:

“Raspador” — estrille, e a pessoa se raspa com ele.

“Raspador de prata” — para o Shabat.

Nota

O raspador usado no banho é proibido no Shabat por ser ação de dia comum, mas Rabban Shimon ben Gamliel o permite para limpar pés sujos. A mãe de Rav Shmuel bar Yehuda lhe fez um raspador de prata, para que o do Shabat fosse diferente do de todos os dias.

1555O Kordima: por causa da lama
Guemará
אֵין יוֹרְדִין לְקוֹרְדִימָא וְכוּ׳. מַאי טַעְמָא? — מִשּׁוּם פִּיקָא.

“Não se desce ao Kordima etc.” Qual é a razão? Por causa da lama.

Rashi · רַשִּׁי
Sobre “mishum pika”
משום פיקא - טיט של אותו נהר מחליק ובגדי האדם נישורין במים כשהוא נופל ואתי לידי סחיטה:

“Por causa da lama” — a lama daquele rio é escorregadia, e as roupas da pessoa ficam encharcadas na água quando cai, e chega a espremer.

Nota

Quem entra no rio lamacento pode escorregar e cair, molhando as roupas, e acabar por espremê-las no Shabat.

1556Vomitórios: com droga ou com a mão; Rabi Nechemya e o desperdício de alimentos
Rabba bar bar Chana em nome de Rabi Yochanan; Rabi Nechemya
וְאֵין עוֹשִׂין אַפִּיקְטְוִיזִין בְּשַׁבָּת. אָמַר רַבָּה בַּר בַּר חָנָה אָמַר רַבִּי יוֹחָנָן: לֹא שָׁנוּ אֶלָּא בְּסַם, אֲבָל בַּיָּד — מוּתָּר. תַּנְיָא, רַבִּי נְחֶמְיָה אוֹמֵר: אַף בַּחוֹל אָסוּר מִפְּנֵי הֶפְסֵד אוֹכָלִין.

“E não se fazem vomitórios no Shabat.” Disse Rabba bar bar Chana, disse Rabi Yochanan: não ensinaram isso senão com uma droga; mas com a mão, é permitido. Foi ensinado numa baraita: Rabi Nechemya diz: mesmo no dia comum é proibido, por causa do desperdício de alimentos.

Rashi · רַשִּׁי
Sobre “ela besam”, “aval bayad” e “mipnei hefsed ochalin”
אלא בסם - דדמי לרפואה וגזירה משום שחיקת סמנין: אבל ביד - להכניס יד לתוך גרונו עד שיקיא מותר: מפני הפסד אוכלין - שבמעיו ומתוך כך הוא רעב וחוזר ואוכל:

“Senão com uma droga” — pois se assemelha a remédio, e é decreto por causa da moagem de ervas.

“Mas com a mão” — introduzir a mão na garganta até vomitar, é permitido.

“Por causa do desperdício de alimentos” — que estão nos seus intestinos; e, por causa disso, ele fica faminto e volta a comer.

Nota

Provocar o vômito com uma droga é proibido no Shabat, por semelhança com remédio; com a mão, é permitido. Rabi Nechemya proíbe mesmo nos dias comuns, por desperdiçar o alimento já ingerido.

1557Modelar o pequeno: enfaixar é permitido; as vértebras da coluna parecem construção
Rabba bar bar Chana em nome de Rabi Yochanan; Guemará
וְאֵין מְעַצְּבִין אֶת הַקָּטָן. אָמַר רַבָּה בַּר בַּר חָנָה אָמַר רַבִּי יוֹחָנָן: לַפּוֹפֵי יָנוֹקָא בְּשַׁבָּת שַׁפִּיר דָּמֵי. וְהָאֲנַן תְּנַן: אֵין מְעַצְּבִין! הָתָם בְּחוּמְרֵי שִׁדְרָה, דְּמֶיחְזֵי כְּבוֹנֶה.

“E não se modela o pequeno.” Disse Rabba bar bar Chana, disse Rabi Yochanan: enfaixar o bebê no Shabat está bem. Mas nós não aprendemos: “não se modela”? Lá, nas vértebras da coluna, pois parece construir.

Rashi · רַשִּׁי
Sobre “lafufei” e “bechumrei shidra”
לפופי - אונמלוטי"א כמו שעושי' לקטן שיתיישבו אבריו ולא יתעקם: בחומרי שדרה - חוליות של שדרה שנתפרקה אחת מהן ולאחר זמן קמיירי דאי ביום לידה אמרי' (לעיל שבת דף קכט:) כל האמור בפ' תוכחה דיחזקאל עושין לחיה בשבת:

“Enfaixar” — onmalotie, em língua estrangeira; como fazem ao pequeno, para que os seus membros se assentem e não fique torto.

“Nas vértebras da coluna” — vértebras da coluna, uma das quais se deslocou; e trata de depois de algum tempo, pois, se for no dia do nascimento, dizemos acima (Shabat 129b): tudo o que é dito na seção de repreensão de Yechezkel (Yechezkel 16:4) se faz à parturiente no Shabat.

Nota

Enfaixar o recém-nascido é permitido. A proibição da mishná trata de recolocar vértebras deslocadas da coluna, o que parece o trabalho de construir; Rashi precisa que isso vale depois de algum tempo, pois no dia do nascimento tudo o que o profeta Yechezkel menciona, como lavar, salgar e enfaixar, se faz mesmo no Shabat.

1558Recolocar a fratura: Rabi Chana de Bagdá em nome de Shmuel
Rabi Chana de Bagdá em nome de Shmuel
וְאֵין מַחֲזִירִין אֶת הַשֶּׁבֶר. אָמַר רַבִּי חָנָא בַּגְדָּתָאָה אָמַר שְׁמוּאֵל:

“E não se recoloca a fratura.” Disse Rabi Chana de Bagdá, disse Shmuel:…

Nota

A guemará começa a citar um ensinamento de Rabi Chana de Bagdá em nome de Shmuel sobre a fratura, que prossegue em Shabbat 148a.

O daf termina aqui, no início de um ensinamento de Rabi Chana de Bagdá em nome de Shmuel: “Disse Rabi Chana de Bagdá, disse Shmuel…”. A discussão prossegue em Shabbat 148a.