Seder Kodashim · Massechet Zevachim · Perek Zayin · Mishná 5 de 6

Os casos de meliká desqualificada e a regra da desqualificação dentro da santidade

מָלַק בִּשְׂמֹאל אוֹ בַלַּיְלָה
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

A mishná deixa a questão do nome, do lugar e do procedimento, e passa a listar as várias formas em que a própria meliká pode falhar — algumas que ainda purificam a ave da categoria de cadáver, e outras que não purificam — culminando no princípio geral que distingue as duas listas.

A mishná primeiro enumera as melikot inválidas que ainda assim não contaminam na garganta, depois as que contaminam, e por fim formula o princípio geral que explica a diferença: se a ave já havia entrado válida na santidade e só então foi desqualificada, ou se ela nunca foi apta desde o início.

Se ele beliscou com a mão esquerda, ou à noite; ou se abateu um animal comum dentro do átrio, ou uma oferenda consagrada fora dele — não contaminam na garganta.Nestes três casos a ave havia entrado apta na santidade — era uma oferenda válida, oferecida no lugar certo — e a falha ocorreu apenas na execução (mão errada, hora errada, ou local errado do abate); por isso a meliká ou o abate, ainda que inválidos, cumprem a função técnica de tirar a ave da categoria de cadáver.

Se beliscou com uma faca; ou beliscou um animal comum dentro do átrio, ou uma oferenda consagrada fora dele; ou pombos-torcazes que ainda não chegaram ao seu tempo, e pombinhos que já passaram do seu tempo; ou uma ave cuja asa secou, ou cujo olho ficou cego, ou cuja perna foi cortada — contamina na garganta.Nestes casos a ave nunca foi apta para o serviço desde o início: uma faca não realiza meliká válida (que exige a unha do sacerdote); um animal comum jamais tem meliká dentro do átrio, nem uma oferenda consagrada fora dele; e aves jovens ou velhas demais, ou com defeito físico, nunca foram apropriadas para o altar — por isso a “meliká” realizada sobre elas não tem nenhum efeito técnico, e elas permanecem no estatuto pleno de cadáver.

Esta é a regra: toda ave cuja desqualificação ocorreu dentro da santidade — não contamina na garganta. Aquela cuja desqualificação não ocorreu dentro da santidade — contamina na garganta.O princípio unificador: se a ave chegou ao átrio apta e só foi desqualificada durante o próprio serviço, a meliká já produziu seu efeito antes da falha, e ela não volta a ser cadáver. Mas se a desqualificação é anterior à entrada na santidade — a ave nunca foi apta — nenhuma meliká tem efeito sobre ela.

E todos os desqualificados que beliscaram — a sua meliká é desqualificada, mas elas não contaminam na garganta.Uma cláusula final e ampla: mesmo quando quem realiza a meliká é pessoalmente desqualificado para o serviço (leigo, endoluto, etc.), a ave em si — sendo apta — ainda é retirada da categoria de cadáver por essa meliká, embora a oferenda fique desqualificada por causa de quem a realizou.

מָלַק בִּשְׂמֹאל, אוֹ בַלַּיְלָה, שָׁחַט חֻלִּין בִּפְנִים, וְקָדָשִׁים בַּחוּץ, אֵינָן מְטַמְּאִין בְּבֵית הַבְּלִיעָה. מָלַק בְּסַכִּין, מָלַק חֻלִּין בִּפְנִים, וְקָדָשִׁים בַּחוּץ, תּוֹרִין שֶׁלֹּא הִגִּיעַ זְמַנָּן, וּבְנֵי יוֹנָה שֶׁעָבַר זְמַנָּן, שֶׁיָּבַשׁ גַּפָּהּ, וְשֶׁנִּסְמֵת עֵינָהּ, וְשֶׁנִּקְטְעָה רַגְלָהּ, מְטַמֵּא בְבֵית הַבְּלִיעָה. זֶה הַכְּלָל, כֹּל שֶׁהָיָה פְסוּלָהּ בַּקֹּדֶשׁ, אֵינָהּ מְטַמְּאָה בְבֵית הַבְּלִיעָה. לֹא הָיָה פְסוּלָהּ בַּקֹּדֶשׁ, מְטַמְּאָה בְבֵית הַבְּלִיעָה. וְכָל הַפְּסוּלִים שֶׁמָּלְקוּ, מְלִיקָתָן פְּסוּלָה, וְאֵינָן מְטַמְּאוֹת בְּבֵית הַבְּלִיעָה:

Halachot · הֲלָכוֹת

Rambam · Perush HaMishná, Zevachim 7:5
מָלַק בְּשָׂמֹאל אוֹ מָלַק בַּלַּיְלָה שָׁחַט חֻלִּין בִּפְנִים כוֹ': כָּל הַפְּסוּלִין הֵן הַמְּנוּיִין בִּתְחִלַּת פֶּרֶק שֵׁנִי, זָר אוֹנֵן טְבוּל יוֹם מְחֻסַּר כִּפּוּרִים וְכוּ'… וּבְמְלִיקָה אֵינָהּ כְּשֵׁרָה אֶלָּא בְּקָדָשִׁים בִּפְנִים, אֲבָל כָּל זְמַן שֶׁמָּלַק בַּחוּץ אוֹ מָלַק חֻלִּין אֲפִלּוּ בִּפְנִים, הִיא נְבֵלָה בְּלִי סָפֵק, לְפִי שֶׁאֵין הֶפְרֵשׁ בֵּין הַמְּלִיקָה וּבֵין הַנּוֹחֵר וְהַמְעַקֵּר… וְעִנְיַן מַה שֶּׁאָמַר “לֹא הָיָה פְסוּלוֹ בַּקֹּדֶשׁ” — שֶׁאֵינָהּ רְאוּיָה לְקָרְבָּן לֹא מִצַּד הֶפְסֵד הַמַּחֲשָׁבָה וְלֹא מִצַּד הַמִּתְעַסֵּק וְלֹא מִצַּד אֲכִילַת שִׁנּוּי מָקוֹם… אֶלָּא מֵחֲמַת שֶׁהֵן בְּעַצְמָן נִפְסָדִים קֹדֶם שֶׁיַּגִּיעַ לִפְסֹלֶת הַהֶקְדֵּשׁ.

Rambam recorda a lista dos desqualificados pessoais já enumerados em 2:1 (leigo, endoluto, quem não mergulhou o dia, quem ainda não trouxe sua expiação, entre outros) e explica o critério central: a meliká só é possível sobre uma oferenda consagrada dentro do átrio — fora disso, ou sobre um animal comum, o que se faz é um mero corte de garganta sem nenhum estatuto de abate ou meliká, e a ave permanece cadáver. E precisa que “desqualificação fora da santidade” significa que o defeito é anterior à própria entrada da ave na condição de oferenda apta — não um defeito de intenção, de distração ou de lugar de consumo, que só desqualificam depois que a santidade já se estabeleceu.

Bartenura · Zevachim 7:5
מָלַק בִּשְׂמֹאל. דִּמְלִיקָתוֹ פְסוּלָה, שֶׁכָּל מָקוֹם שֶׁנֶּאֱמַר אֶצְבַּע וּכְהֻנָּה אֵינוֹ אֶלָּא שֶׁל יָמִין: אוֹ בַלַּיְלָה. דְּאֵין מְלִיקָה בַלַּיְלָה, דְּרַחֲמָנָא אָמַר בְּיוֹם צַוֹּתוֹ: מָלַק בְּסַכִּין. לָאו מְלִיקָה הִיא וְלָאו שְׁחִיטָה הִיא, דְּהָא מְלִיקָה בְּצִפֹּרֶן הִיא בְּעַצְמוֹ שֶׁל כֹּהֵן: וְשֶׁיָּבַשׁ גַּפָּהּ. דִּמְחֻסָּר אֵבָר פָּסוּל אַף בָּעוֹפוֹת, דְּהָא דְּקַיְמָא לָן אֵין תַּמּוּת וְזִכְרוּת בְּעוֹפוֹת — הָנֵי מִלֵּי כְּגוֹן דּוֹקִין שֶׁבָּעַיִן שֶׁאֵין מוּמָן נִכָּר, אֲבָל מְחֻסַּר אֵבָר, הַקְרִיבֵהוּ נָא לְפֶחָתֶךָ: כֹּל שֶׁאֵין פְּסוּלָן בַּקֹּדֶשׁ. שֶׁנִּפְסְלוּ קֹדֶם שֶׁבָּאוּ לָעֲזָרָה… אֲבָל אוֹתָן שֶׁפְּסוּלָן בַּקֹּדֶשׁ, כְּגוֹן הַקֳּדָשִׁים הָרְאוּיִין אֶלָּא שֶׁנִּפְסְלוּ בַּעֲבוֹדוֹתֵיהֶן, אֵין מְטַמְּאִין, דְּהָא אַהֲנֵי לְהוּ מְלִיקָה דְּאִם עָלוּ לֹא יֵרְדוּ.

Bartenura precisa cada caso: a meliká exige a mão direita (como todo “dedo” mencionado em relação à sacerdotal) e o dia (conforme “no dia em que ele ordenou”), não a noite. A faca não é nem meliká nem abate, pois a meliká exige especificamente a unha do próprio sacerdote. E cita o versículo de Malaquias — “oferece-o agora ao teu governador” — para mostrar que, embora aves não tenham as leis de tamim (sem defeito) e zachar (macho) exigidas dos animais, a falta de um membro é um defeito que continua desqualificando-as.

Perush — os Mefarshim · פֵּרוּשׁ הַמְּפָרְשִׁים

Rashi רש״י
Zevachim 68a–68b, sobre a Guemará desta mishná
מַתְנִי' כָּל הַפְּסוּלִין — בַּגְּמָרָא פְּלִיגִי כֹּל לְאֵיתוֹיֵי מַאי: וְאֵינָן מְטַמְּאִין — שֶׁמְּלִיקָתָן מְטַהַרְתָּן, לְפִי שֶׁנִּפְסַל בַּקֹּדֶשׁ וְאַהֲנֵי מְלִיקָתָן שֶׁאִם עָלוּ לֹא יֵרְדוּ… מָלַק בְּסַכִּין — וּמְלִיקָה לֹא הָוְיָא, דִּבְעַצְמוֹ שֶׁל כֹּהֵן בָּעֵינַן, וּשְׁחִיטָה לֹא הָוְיָא… תּוֹרִין שֶׁלֹּא הִגִּיעַ זְמַנָּן וּבְנֵי יוֹנָה שֶׁעָבַר זְמַנָּן — אֵינָן רְאוּיִין לְקָרְבָּן, וְהָווּ לְהוּ כִּמְלִיקַת חֻלִּין… שֶׁנִּסְמֵית עֵינָהּ — דְּהָוֵי לֵיהּ מְחֻסַּר אֵבָר, וְהַקְרִיבֵהוּ נָא לְפֶחָתֶךָ: שֶׁפָּסוּלָהּ בַּקֹּדֶשׁ — שֶׁבָּאָה לָעֲזָרָה בְּהֶכְשֵׁרָהּ וְנִפְסְלָה.

Rashi acompanha Bartenura na explicação de cada caso, e acrescenta que a Guemará ainda discutirá a extensão exata do termo “todos os desqualificados” da última cláusula. Precisa também a definição final: “desqualificação dentro da santidade” significa que a ave chegou ao átrio já apta e só então foi desqualificada — distinguindo-a das aves que, como a faca ou o defeito físico, nunca chegaram a ser aptas.