Seder Moed · Massechet Yoma · Perek Chet · Mishná 4 de 9

As crianças e o jejum de Yom Kipur

הַתִּינוֹקוֹת, אֵין מְעַנִּין אוֹתָן
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

A mishná passa dos limites gerais da proibição de comer para o caso específico das crianças, estabelecendo que não estão obrigadas ao jejum completo, mas devem ser gradualmente habituadas a ele nos anos que antecedem sua maioridade religiosa.

As crianças não são afligidas em Yom Kipur.Crianças que ainda não atingiram a idade da maioridade religiosa não têm obrigação de jejuar completamente em Yom Kipur, pois os preceitos ainda não recaem sobre elas.

Mas as habituam um ano antes ou dois anos antes, para que se acostumem aos preceitos.Ainda assim, nos últimos um ou dois anos antes de atingirem a maioridade — conforme sua robustez física —, os pais as acostumam gradualmente a postergar as refeições por algumas horas no dia de Yom Kipur, de modo que, ao se tornarem plenamente obrigadas, já estejam habituadas ao esforço do jejum e aos demais preceitos em geral.

הַתִּינוֹקוֹת, אֵין מְעַנִּין אוֹתָן בְּיוֹם הַכִּפּוּרִים, אֲבָל מְחַנְּכִין אוֹתָם לִפְנֵי שָׁנָה וְלִפְנֵי שְׁנָתַיִם, בִּשְׁבִיל שֶׁיִּהְיוּ רְגִילִין בַּמִּצְוֹת:

Fonte na Torá · מָקוֹר בַּתּוֹרָה

Mishlei 22:6
חֲנֹךְ לַנַּעַר עַל פִּי דַרְכּוֹ, גַּם כִּי יַזְקִין לֹא יָסוּר מִמֶּנָּה.
Habitua o jovem segundo o seu caminho; mesmo quando envelhecer, não se desviará dele.

A Torá não impõe obrigação alguma de jejum às crianças, pois os preceitos, em sua formulação bíblica, recaem apenas sobre quem atingiu a maioridade religiosa. É o princípio educativo expresso em Mishlei — habituar o jovem ao caminho que deverá seguir quando adulto — que o Rambam identifica como a base conceitual do costume de "chinuch", a habituação gradual dos filhos aos preceitos antes de estarem formalmente obrigados a eles, aplicado aqui especificamente ao jejum de Yom Kipur.

Halachot · הֲלָכוֹת

O Rambam detalha as idades exatas da maioridade religiosa para meninos e meninas, e explica por que as meninas suportam melhor o jejum do que os meninos.

Rambam · Perush HaMishná, Yoma 8:3 (continuação)
מְחַנְּכִין אוֹתָן, כְּלוֹמַר מְלַמְּדִין אוֹתָן, מִגְּזֵרַת "חֲנֹךְ לַנַּעַר", וּמַרְגִּילִין אוֹתָן לְהִתְעַנּוֹת קֹדֶם שֶׁיִּהְיוּ חַיָּבִין בְּתַעֲנִית, בִּשְׁתֵּי שָׁנִים לַבְּרִיאִים וּבְשָׁנָה אַחַת לַחוֹלִים. וְדַע, כִּי הַזְּכָרִים מִשְּׁלֹשׁ עֶשְׂרֵה שָׁנָה שְׁלֵמָה וְהַנְּקֵבוֹת מִשְּׁתֵּים עֶשְׂרֵה שָׁנָה שְׁלֵמָה, הֵם חַיָּבִין לְהִתְעַנּוֹת מִדְּאוֹרַיְתָא אִם הֵבִיאוּ שְׁתֵּי שְׂעָרוֹת, כִּי הַנְּקֵבוֹת סוֹבְלוֹת הַתַּעֲנִית יוֹתֵר מֵהַזְּכָרִים, לְפִי שֶׁמֶּזֶג הַזְּכָרִים חַם וְהַנִּמָּס מִגּוּפוֹ יוֹתֵר.

"Habituam-nas" — quer dizer, ensinam-nas, derivado da expressão "habitua o jovem", e acostumam-nas a jejuar antes de estarem obrigadas ao jejum, em dois anos para as robustas e em um ano para as frágeis. E saiba que os meninos, a partir de treze anos completos, e as meninas, a partir de doze anos completos, estão obrigados a jejuar por lei da Torá se já trouxeram dois pelos [sinal de maturidade física], pois as meninas suportam o jejum melhor que os meninos, já que a constituição dos meninos é mais quente e se dissolve mais do corpo.

Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים

Bartenura explica o significado prático de "habituar por horas" e fixa as idades exatas de maioridade que servem de referência para contar os dois anos de habituação.

Bartenura · בַּרְטְנוּרָא
Comentário à Mishná, Yoma 8:4
אֵין מְעַנִּין אוֹתָם. אֵין חַיָּבִין לִמְנֹעַ מֵהֶן מַאֲכָל. מְחַנְּכִין אוֹתָן. לְשָׁעוֹת. הָיָה רָגִיל לֶאֱכֹל בְּאַרְבַּע שָׁעוֹת, מַאֲכִילִין אוֹתוֹ בְּחָמֵשׁ אוֹ בְּשֵׁשׁ, כְּפִי כֹּחַ הַבֵּן. קֹדֶם לְשָׁנָה. שָׁנָה אַחַת קֹדֶם לְפִרְקוֹ, אִם הַתִּינוֹק חוֹלֶה וְתַשׁ כֹּחוֹ. וְקֹדֶם לִשְׁתַּיִם. אוֹ שְׁתֵּי שָׁנִים קֹדֶם פִּרְקוֹ אִם הַתִּינוֹק בָּרִיא. וּפִרְקוֹ שֶׁל תִּינוֹק הָוֵי בֶּן שְׁלֹשׁ עֶשְׂרֵה שָׁנָה וְיוֹם אֶחָד.

"Não são afligidas" — não estão obrigados a privá-las de alimento. "Habituam-nas" — por horas. Se a criança costumava comer às quatro horas, alimentam-na às cinco ou seis, conforme a força do filho. "Um ano antes" — um ano antes de sua maioridade, se a criança for doente e de força debilitada. "E dois anos antes" — dois anos antes de sua maioridade, se a criança for saudável. E a maioridade da criança é aos treze anos e um dia.

Rashi · רַשִׁ״י
Talmud Bavli, Yoma 82a
מַתְנִי׳ אֵין מְעַנִּין אוֹתָן. אֵין חַיָּבִין לִמְנֹעַ מֵהֶן מַאֲכָל. מְחַנְּכִין אוֹתָן לְשָׁעוֹת לִפְנֵי שָׁנָה. שֶׁהִיא סְמוּכָה לְפִרְקָן, פִּרְקָן הָוֵי הַתִּינֹקֶת בַּת שְׁלֹשׁ עֶשְׂרֵה שָׁנָה לַנְּקֵבָה וְאַרְבַּע עֶשְׂרֵה לַזָּכָר שֶׁדֶּרֶךְ תִּינוֹקוֹת לְהָבִיא סִימָנִין.

"Mishná: não são afligidas" — não estão obrigados a privá-las de alimento. "Habituam-nas por horas, um ano antes" — que é próximo à sua maioridade; a maioridade é considerada, para a menina, aos treze anos, e para o menino, aos catorze, pois é costume das crianças trazer os sinais de maturidade física nessa idade.