Seder Moed · Massechet Pessachim · Perek Tet · Mishná 10 de 11

Dois grupos cujos Pessach se misturaram

שְׁתֵּי חֲבוּרוֹת שֶׁנִּתְעָרְבוּ פִסְחֵיהֶן
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

Passa de um único grupo com um único animal perdido para um cenário diferente: dois grupos inteiros cujos korbanot Pessach — ainda vivos, antes do abate — se misturam fisicamente, sem que se saiba mais qual pertence a qual grupo. A mishná propõe uma solução engenhosa por meio de designação condicional recíproca, que evita deixar qualquer animal sem donos, e estende o mesmo princípio para cinco grupos que se misturam entre si.

Dois grupos cujos Pessach se misturaram, estes puxam para si um, e aqueles puxam para si um; um destes vai até aqueles, e um daqueles vai até estes.Quando os animais de dois grupos diferentes se misturam antes do abate, cada grupo simplesmente escolhe e separa para si um dos animais misturados, tratando-o como seu Pessach; mas, para cobrir a possibilidade de terem escolhido o animal errado, um membro de cada grupo se dirige ao grupo vizinho para acertar formalmente a designação.

E assim dizem: se este Pessach é nosso, tuas mãos estão retiradas do teu, e tu és contado sobre o nosso; e se este Pessach é teu, nossas mãos estão retiradas do nosso, e nós somos contados sobre o teu.Por meio dessa fórmula condicional, cada lado garante que, seja qual for a combinação real dos animais, ninguém fica descontado de um Pessach válido: se o animal que o grupo vizinho escolheu for na verdade o que pertencia ao visitante, ele se junta a eles retirando-se do seu próprio; e se for o contrário, eles se retiram do deles e se juntam a ele — de modo que, de qualquer forma, cada animal termina com donos determinados.

E o mesmo vale para cinco grupos de cinco cada, e de dez cada: puxam para si um de cada grupo, e assim dizem.O mesmo procedimento se estende, com os ajustes necessários, a uma mistura entre cinco grupos inteiros: cada grupo separa um animal para si, e então um representante de cada grupo visita os demais, repetindo a mesma fórmula condicional recíproca, de modo a garantir que, qualquer que seja a combinação real dos cinco animais entre os cinco grupos, todos terminem devidamente designados.

שְׁתֵּי חֲבוּרוֹת שֶׁנִּתְעָרְבוּ פִסְחֵיהֶן, אֵלּוּ מוֹשְׁכִין לָהֶן אֶחָד וְאֵלּוּ מוֹשְׁכִין לָהֶן אֶחָד, אֶחָד מֵאֵלּוּ בָא לוֹ אֵצֶל אֵלּוּ, וְאֶחָד מֵאֵלּוּ בָא לוֹ אֵצֶל אֵלּוּ, וְכָךְ הֵם אוֹמְרִים, אִם שֶׁלָּנוּ הוּא הַפֶּסַח הַזֶּה, יָדֶיךָ מְשׁוּכוֹת מִשֶּׁלְּךָ וְנִמְנֵיתָ עַל שֶׁלָּנוּ, וְאִם שֶׁלְּךָ הוּא הַפֶּסַח הַזֶּה, יָדֵינוּ מְשׁוּכוֹת מִשֶּׁלָּנוּ וְנִמְנֵינוּ עַל שֶׁלָּךְ. וְכֵן חָמֵשׁ חֲבוּרוֹת שֶׁל חֲמִשָּׁה חֲמִשָּׁה, וְשֶׁל עֲשָׂרָה עֲשָׂרָה, מוֹשְׁכִין לָהֶן אֶחָד מִכָּל חֲבוּרָה וַחֲבוּרָה, וְכֵן הֵם אוֹמְרִים:

Fonte na Torá · מָקוֹר בַּתּוֹרָה

Shemot 12:4
וְאִם יִמְעַט הַבַּיִת מִהְיֹת מִשֶּׂה, וְלָקַח הוּא וּשְׁכֵנוֹ הַקָּרֹב אֶל בֵּיתוֹ בְּמִכְסַת נְפָשֹׁת, אִישׁ לְפִי אָכְלוֹ תָּכֹסּוּ עַל הַשֶּׂה.
E se a casa for pequena demais para um cordeiro, tomará ele e seu vizinho mais próximo de sua casa, segundo o número de pessoas; cada um conforme o que come, contareis para o cordeiro.

A mesma exigência de que os comensais sejam contados sobre um animal determinado, derivada deste versículo, explica por que os sábios não podiam simplesmente deixar cada grupo com um dos animais misturados sem mais formalidades. Uma baraita citada na Guemará ensina que é proibido a todos os membros de um grupo retirarem-se de uma só vez de um Pessach já designado, deixando-o sem donos determinados — mesmo que temporariamente, na expectativa de se designarem depois a outro. É exatamente esse risco que a fórmula condicional da mishná evita: como cada declaração é estruturada de modo que, em qualquer dos dois cenários possíveis, sempre existe um lado que permanece designado no animal que já tinha, nunca chega a existir, nem por um instante, um korban Pessach completamente sem donos.

Halachot · הֲלָכוֹת

O Rambam, no Perush HaMishná, esclarece que a mistura tratada aqui só pode ter ocorrido antes do abate.

Rambam · Perush HaMishná, Pessachim 9:10
שְׁתֵּי חֲבוּרוֹת שֶׁנִּתְעָרְבוּ פִסְחֵיהֶן כוּ׳. בָּרוּר הוּא כִּי זֶה הַתַּעֲרֹבֶת לֹא נָפַל אֶלָּא קֹדֶם שֶׁיִּשָּׁחֵט הַפֶּסַח.

Dois grupos cujos Pessach se misturaram etc. É claro que esta mistura só pode ter ocorrido antes de o Pessach ser abatido.

Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים

Bartenura explica em detalhe por que exatamente essa fórmula recíproca é necessária, e como o mesmo mecanismo se estende a uma mistura entre cinco grupos; Rashi, na Guemará, confirma a mesma leitura.

Bartenura · בַּרְטְנוּרָא
Comentário à Mishná, Pessachim 9:10
אֵלּוּ מוֹשְׁכִין לָהֶם אֶחָד. מִן הַפְּסָחִים. וְאֵלּוּ מוֹשְׁכִין לָהֶם אֶחָד: אֶחָד. מִבְּנֵי חֲבוּרָה זוֹ בָּא לוֹ אֵצֶל בְּנֵי חֲבוּרָה זוֹ, וְאֶחָד מִזּוֹ בָּא לוֹ אֵצֶל זוֹ: וְכָךְ הֵם אוֹמְרִים. לְאוֹתוֹ יָחִיד הַבָּא אֶצְלָם: אִם שֶׁלָּנוּ הוּא. אוֹתוֹ הַפֶּסַח שֶׁמָּשַׁכְנוּ אֵלֵינוּ, יָפֶה בָרַרְנוּ אֶת שֶׁלָּנוּ, הַמְשֵׁךְ יָדְךָ מִשֶּׁלְּךָ וְהִמָּנֵה עִמָּנוּ עַל שֶׁלָּנוּ: אִם שֶׁלְּךָ הוּא פֶסַח זֶה. הֲרֵי אַתָּה עָלָיו, וְיָדֵינוּ מְשׁוּכוֹת מִשֶּׁלָּנוּ וִיהֵא לִבְנֵי חֲבוּרָה הָאַחֶרֶת, וְנִמְנִינוּ עַל זֶה שֶׁלְּךָ. נִמְצָא אִם הֶחֱלִיפוּ הֲרֵי נִמְשְׁכוּ כָל הַחֲבוּרָה מִשֶּׁלָּהֶם וְנִמְנוּ עַל אוֹתוֹ שֶׁבֵּרְרוּ, וְכָךְ אוֹמְרִים בְּנֵי חֲבוּרָה הַשְּׁנִיָּה לַיָּחִיד הַבָּא אֶצְלָם. וְעַל כָּרְחָם צָרִיךְ אֶחָד מֵאֵלּוּ לָבֹא אֵצֶל אֵלּוּ וְלִמָּנוֹת עִמָּהֶן, מִשּׁוּם דְּאָסוּר לִמָּשֵׁךְ כָּל בְּנֵי הַחֲבוּרָה מִן הַפֶּסַח וּלְהַנִּיחוֹ בְּלֹא בְעָלִים. וְעַכְשָׁיו כְּשֶׁאֶחָד מֵחֲבוּרָה זוֹ בָּא אֵצֶל הָאַחֶרֶת, מִמַּה נַּפְשָׁךְ אֵין כָּאן פֶּסַח בְּלֹא בְעָלִים: אִם יָפֶה בֵרְרוּ לָהֶם, הֲרֵי כָל בְּנֵי חֲבוּרָתוֹ עָלָיו חוּץ מִן הָאֶחָד שֶׁפֵּרַשׁ מֵהֶם וּמָשַׁךְ יָדוֹ; וְאִם הֶחֱלִיפוּ, הֲרֵי הָלַךְ אֶחָד מֵהֶם עִם פִּסְחוֹ, וּכְשֶׁמָּשְׁכוּ הַנּוֹתָרִים יְדֵיהֶם הֵימֶנּוּ, נִשְׁאַר הוּא עָלָיו: וְכֵן חָמֵשׁ חֲבוּרוֹת שֶׁל חֲמִשָּׁה חֲמִשָּׁה. בְּנֵי אָדָם שֶׁנִּתְעָרְבוּ פִסְחֵיהֶן. כָּל חֲבוּרָה וַחֲבוּרָה מוֹשְׁכִין לָהֶם אֶחָד מִן הַפְּסָחִים, וַחֲמִשָּׁה אֲנָשִׁים שֶׁבְּכָל חֲבוּרָה וַחֲבוּרָה מִתְחַלְּקִין לַחֲמִשָּׁה פְסָחִים, שֶׁאִם הֶחֱלִיפוּ לֹא יְהֵא כָאן פֶּסַח שֶׁאֵין אֶחָד מִבְּעָלָיו הָרִאשׁוֹנִים עָלָיו: וְכָךְ הֵם אוֹמְרִים. כְּשֶׁנַּעֲשׂוּ עַתָּה הַחֲבוּרוֹת הַחֲדָשִׁים, אוֹמְרִים הָאַרְבָּעָה לָאֶחָד, אִם שֶׁלְּךָ הוּא פֶסַח זֶה, הֲרֵי יָדֵינוּ אַרְבַּעְתֵּנוּ מְסֻלָּקוֹת מֵאַרְבָּעָה פְסָחֵינוּ בְּכָל מָקוֹם שֶׁהֵם, וְנִמְנִינוּ עִמָּךְ; וְכֵן הוּא וּשְׁלֹשָׁה חוֹזְרִין וְאוֹמְרִין לַשֵּׁנִי, וְכֵן הָאַרְבָּעָה לְכָל אֶחָד שֶׁבַּחֲבוּרָה, וְכֵן כָּל חֲבוּרָה וַחֲבוּרָה.

“Estes puxam para si um” — dos korbanot; “e aqueles puxam para si um”.

“Um” — dos membros deste grupo vai até o outro grupo, e um daquele vai até este.

“E assim dizem” — àquele indivíduo que vem até eles.

“Se é nosso” — aquele Pessach que puxamos para nós, escolhemos bem o nosso; retira tua mão do teu e conta-te conosco no nosso.

“Se este Pessach é teu” — tu és seu dono, e nossas mãos estão retiradas do nosso, que ficará para os membros do outro grupo, e nos contaremos neste teu. Segue-se que, se trocaram, todo o grupo se retirou do seu e se contou naquele que escolheram; e assim dizem os membros do segundo grupo ao indivíduo que vem até eles. E, necessariamente, um deles precisa ir até o outro grupo e se contar com eles, pois é proibido que todos os membros do grupo se retirem de uma vez do Pessach e o deixem sem donos. E agora, quando um deste grupo vem até o outro, de qualquer forma não há aqui um Pessach sem donos: se escolheram bem, todo o seu grupo permanece sobre ele, exceto o único que se separou deles e retirou sua mão; e se trocaram, um deles foi embora com seu próprio Pessach, e quando os demais retiraram suas mãos dele, ele permaneceu como seu único dono.

“E o mesmo vale para cinco grupos de cinco cada” — pessoas cujos korbanot se misturaram; cada grupo puxa para si um dos korbanot, e as cinco pessoas de cada grupo se dividem entre os cinco korbanot, de modo que, se trocaram, não fique nenhum Pessach sem que um de seus donos originais esteja sobre ele.

“E assim dizem” — quando se formam agora os novos grupos, dizem os quatro a um: “se este Pessach é teu, nossas mãos, nós quatro, estão retiradas dos nossos quatro korbanot onde quer que estejam, e nos contamos contigo”; e assim ele e os três outros voltam e dizem ao segundo, e assim os quatro a cada um do grupo, e assim cada grupo.

Rashi · רַשִׁ״י
Comentário à Guemará, Pessachim 98b
מַתְנִי' אֵלּוּ מוֹשְׁכִין לָהֶם אֶחָד — מִן הַפְּסָחִים, וְאֵלּוּ מוֹשְׁכִין אֶחָד: אֶחָד — מִבְּנֵי חֲבוּרָה זוֹ בָּא לוֹ אֵצֶל חֲבוּרָה זוֹ, וְאֶחָד מִזּוֹ בָּא לוֹ אֵצֶל זוֹ: וְכֵן הֵם אוֹמְרִים — לְאוֹתוֹ יָחִיד הַבָּא אֶצְלָן. וְעַל כָּרְחָם צָרִיךְ אֶחָד מֵאֵלּוּ לָבֹא אֵצֶל אֵלּוּ וְלִמָּנוֹת עִמָּהֶן, שֶׁאָסוּר לִמָּשֵׁךְ כָּל בְּנֵי הַחֲבוּרָה מִן הַפֶּסַח וּלְהַנִּיחוֹ בְּלֹא בְעָלִים.

“Mishná: estes puxam para si um” — dos korbanot; “e aqueles puxam um”.

“Um” — dos membros deste grupo vai até aquele grupo, e um daquele vai até este.

“E assim dizem” — àquele indivíduo que vem até eles; e, necessariamente, um deles precisa ir até o outro grupo e se contar com eles, pois é proibido que todos os membros do grupo se retirem de uma vez do Pessach e o deixem sem donos.