Seder Moed · Massechet Pessachim · Perek Alef · Mishná 3 de 7

Os três momentos possíveis para a busca do chametz

בּוֹדְקִין אוֹר אַרְבָּעָה עָשָׂר וּבְאַרְבָּעָה עָשָׂר שַׁחֲרִית
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

Rabi Yehuda propõe três momentos fixos e obrigatórios para verificar se ainda há chametz; os sábios discordam desse esquema e apresentam, em vez disso, uma sequência de oportunidades sucessivas: se um momento passou sem a busca, ainda resta o seguinte, até depois da própria festividade — e o pouco que sobra deve ser guardado de modo discreto, para não precisar de nova busca.

Rabi Yehuda diz: busca-se na noite de catorze, e em catorze pela manhã, e na hora da eliminação.Rabi Yehuda estabelece três momentos determinados e fixos para a busca do chametz — a própria noite de catorze, a manhã seguinte, e o momento em que a proibição de possuir chametz efetivamente começa, ao meio-dia —, considerando que esses são os únicos horários apropriados.

E os sábios dizem: não buscou na noite de catorze, buscará em catorze. Não buscou em catorze, buscará durante a festividade.os sábios discordam do esquema rígido de Rabi Yehuda e propõem, em vez disso, uma sequência de oportunidades: se a pessoa deixou passar a noite designada sem buscar, ainda pode fazê-lo na manhã seguinte; e se também essa oportunidade passou, ainda pode buscar durante os próprios dias da festividade, quando descobrir que havia deixado de fazê-lo antes.

Não buscou durante a festividade, buscará depois da festividade.e caso nem mesmo durante os dias da festividade a pessoa tenha realizado a busca, ela ainda deverá fazê-lo depois que a festividade tiver terminado, para então eliminar qualquer chametz que porventura tenha permanecido em sua posse durante os dias em que era proibido.

E o que sobra, deve-se guardá-lo em lugar discreto, para que não seja necessária nova busca depois dele.quando a pessoa termina a busca e ainda decide reservar um pouco de chametz para consumir antes do início da proibição, ela deve guardar essa porção em local escondido e reservado, de modo que seu deslocamento pela casa não gere a suspeita de que chametz tenha se espalhado, o que obrigaria a repetir toda a busca.

רַבִּי יְהוּדָה אוֹמֵר, בּוֹדְקִין אוֹר אַרְבָּעָה עָשָׂר וּבְאַרְבָּעָה עָשָׂר שַׁחֲרִית וּבִשְׁעַת הַבִּעוּר. וַחֲכָמִים אוֹמְרִים, לֹא בָדַק אוֹר אַרְבָּעָה עָשָׂר, יִבְדֹּק בְּאַרְבָּעָה עָשָׂר. לֹא בָדַק בְּאַרְבָּעָה עָשָׂר, יִבְדֹּק בְּתוֹךְ הַמּוֹעֵד. לֹא בָדַק בְּתוֹךְ הַמּוֹעֵד, יִבְדֹּק לְאַחַר הַמּוֹעֵד. וּמַה שֶּׁמְּשַׁיֵּר, יַנִּיחֶנּוּ בְצִנְעָא, כְּדֵי שֶׁלֹּא יְהֵא צָרִיךְ בְּדִיקָה אַחֲרָיו:

Fonte na Torá · מָקוֹר בַּתּוֹרָה

Shemot 12:19
שִׁבְעַת יָמִים שְׂאֹר לֹא יִמָּצֵא בְּבָתֵּיכֶם כִּי כָּל־אֹכֵל מַחְמֶצֶת וְנִכְרְתָה הַנֶּפֶשׁ הַהִוא מֵעֲדַת יִשְׂרָאֵל בַּגֵּר וּבְאֶזְרַח הָאָרֶץ׃
Sete dias fermento não se achará em vossas casas, pois todo aquele que comer o que é fermentado, será extirpada aquela alma da congregação de Israel, seja peregrino, seja natural da terra.

A disputa entre Rabi Yehuda e os sábios gira em torno de como melhor garantir, na prática, o "não se achará" desse versículo. Rabi Yehuda entende que apenas três momentos específicos são apropriados e eficazes para a busca, e que, uma vez perdidos, não há mais como cumprir a mitzvá da forma idealmente prescrita. Os sábios, por sua vez, entendem que o objetivo final — garantir que o chametz não permaneça na posse da pessoa quando a proibição vigorar — pode ser alcançado em qualquer momento anterior, e até mesmo depois da própria festividade, quando o chametz remanescente deve ser eliminado para que não se beneficie dele quem o manteve indevidamente.

Halachot · הֲלָכוֹת

O Rambam codifica a halachá segundo a posição dos sábios, com a sequência de oportunidades sucessivas para a busca.

Rambam · Mishné Torá, Hilchot Chametz uMatzá 2:1, 3
וְכֵן מִדִּבְרֵי סוֹפְרִים שֶׁבּוֹדְקִין וּמַשְׁבִּיתִין הֶחָמֵץ בַּלַּיְלָה מִתְּחִלַּת לֵיל אַרְבָּעָה עָשָׂר... לֹא בָּדַק בְּלֵיל אַרְבָּעָה עָשָׂר, בּוֹדֵק בְּיוֹם אַרְבָּעָה עָשָׂר. לֹא בָּדַק בְּיוֹם אַרְבָּעָה עָשָׂר, בּוֹדֵק בְּתוֹךְ הַמּוֹעֵד. לֹא בָּדַק בְּתוֹךְ הַמּוֹעֵד, בּוֹדֵק לְאַחַר הַמּוֹעֵד. וּמַה שֶּׁמְּשַׁיֵּר לוֹ לֶאֱכֹל מַנִּיחוֹ בְּצִנְעָה כְּדֵי שֶׁלֹּא יְהֵא צָרִיךְ בְּדִיקָה אַחֲרָיו:

E é também por palavra dos sábios que se busca e elimina o chametz na noite, a partir do início da noite de catorze... Não buscou na noite de catorze, buscará no dia de catorze. Não buscou no dia de catorze, buscará durante a festividade. Não buscou durante a festividade, buscará depois da festividade. E o que reserva para comer, deixa-o em lugar discreto, para que não seja necessária nova busca depois dele.

Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים

Rambam explica os termos "dentro" e "depois" da festividade; Bartenura esclarece que a halachá segue os sábios, e não Rabi Yehuda; Rashi, na Guemará, glosa a expressão "hora da eliminação".

Rambam · פֵּרוּשׁ הַמִּשְׁנָה
Comentário à Mishná, Pessachim 1:3
רַבִּי יְהוּדָה אוֹמֵר בּוֹדְקִין אוֹר אַרְבָּעָה עָשָׂר וּבְאַרְבָּעָה עָשָׂר שַׁחֲרִית וּבִשְׁעַת הַבִּעוּר כוּ': בְּתוֹךְ הַמּוֹעֵד וּלְאַחַר הַמּוֹעֵד עִנְיָנוֹ בְּתוֹךְ יְמֵי הֶחָג וְאַחַר יְמֵי הֶחָג. וְתוֹעֶלֶת הַבְּדִיקָה אַחַר הַמּוֹעֵד כְּדֵי שֶׁיְּאַבְּדֶנּוּ וְלֹא יֵהָנֶה בּוֹ, כִּי הָעִקָּר אֶצְלֵנוּ חָמֵץ שֶׁעָבַר עָלָיו הַפֶּסַח אָסוּר בַּהֲנָיָה. וְאֵין הֲלָכָה כְּרַבִּי יְהוּדָה, אֶלָּא כַּחֲכָמִים:

"Rabi Yehuda diz: busca-se na noite de catorze, e em catorze pela manhã, e na hora da eliminação, etc.": "dentro da festividade" e "depois da festividade" referem-se aos dias do próprio chag e aos dias após o chag.

E o propósito da busca depois da festividade é para que se elimine o chametz e não se tire proveito dele, pois é princípio estabelecido entre nós que chametz sobre o qual passou o Pessach fica proibido em qualquer proveito. E não é a halachá como Rabi Yehuda, mas como os sábios.

Bartenura · בַּרְטְנוּרָא
Comentário à Mishná, Pessachim 1:3
בּוֹדְקִין אוֹר אַרְבָּעָה עָשָׂר וּבְאַרְבָּעָה עָשָׂר שַׁחֲרִית. הָכִי קָאָמַר, בְּאֶחָד מִשְּׁלֹשָׁה פְרָקִים הַלָּלוּ בִלְבַד בּוֹדְקִים, וּלְאַחַר שְׁלֹשָׁה פְרָקִים הַלָּלוּ אִם לֹא בָדַק שׁוּב אֵינוֹ בוֹדֵק: בְּתוֹךְ הַמּוֹעֵד. בְּשָׁעָה שִׁשִּׁית שֶׁהוּא מוֹעֵד הַבִּעוּר. וְאֵין הֲלָכָה כְּרַבִּי יְהוּדָה, אֶלָּא כַּחֲכָמִים, שֶׁאִם לֹא בָדַק אוֹר אַרְבָּעָה עָשָׂר בּוֹדֵק אַרְבָּעָה עָשָׂר, וְאִם לֹא בָדַק אַרְבָּעָה עָשָׂר בּוֹדֵק כָּל שִׁבְעָה:

"Busca-se na noite de catorze, e em catorze pela manhã" — assim entende-se: em apenas um destes três momentos se busca, e depois de passados esses três momentos, se não buscou, não busca mais — essa é a opinião de Rabi Yehuda.

"Durante a festividade" — na sexta hora, que é o momento da eliminação.

E não é a halachá como Rabi Yehuda, mas como os sábios: que, se não buscou na noite de catorze, busca em catorze; e se não buscou em catorze, busca durante todos os sete dias.

Rashi · רַשִׁ״י
Comentário à Guemará, Pessachim 10b
מַתְנִי' בְּתוֹךְ הַמּוֹעֵד — בְּשָׁעָה שִׁשִּׁית שֶׁהוּא מוֹעֵד הַבִּעוּר: לְאַחַר הַמּוֹעֵד — מִשֵּׁשׁ שָׁעוֹת וּלְמַעְלָה עַד שֶׁתֶּחְשַׁךְ:

Nossa mishná — "durante a festividade" — na sexta hora, que é o momento da eliminação.

"Depois da festividade" — a partir da sexta hora em diante, até escurecer.