Seder Zeraim · Massechet Berachot · Perek Tet · Mishná 2

"Sobre os meteoros, os terremotos, os relâmpagos e os trovões"

עַל הַזִּיקִין וְעַל הַזְּוָעוֹת וְעַל הַבְּרָקִים וְעַל הָרְעָמִים
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

Fenômenos de poder: meteoros, terremotos, relâmpagos, trovões e ventos

1 Sobre os meteoros, e sobre os terremotos, e sobre os relâmpagos, e sobre os trovões, e sobre os ventos, diz: "Bendito Aquele cuja força e poder enchem o mundo."

עַל הַזִּיקִין, וְעַל הַזְּוָעוֹת, וְעַל הַבְּרָקִים, וְעַל הָרְעָמִים, וְעַל הָרוּחוֹת, אוֹמֵר בָּרוּךְ שֶׁכֹּחוֹ וּגְבוּרָתוֹ מָלֵא עוֹלָם.
Fenômenos de criação: montanhas, colinas, mares, rios, desertos — e o Mar Grande

2 Sobre as montanhas, e sobre as colinas, e sobre os mares, e sobre os rios, e sobre os desertos, diz: "Bendito o Fazedor da obra da criação."

3 Rabi Yehudá diz: aquele que vê o Mar Grande diz: "Bendito Aquele que fez o Mar Grande" — quando o vê de tempos em tempos.

עַל הֶהָרִים, וְעַל הַגְּבָעוֹת, וְעַל הַיַּמִּים, וְעַל הַנְּהָרוֹת, וְעַל הַמִּדְבָּרוֹת, אוֹמֵר בָּרוּךְ עוֹשֵׂה מַעֲשֵׂה בְרֵאשִׁית. רַבִּי יְהוּדָה אוֹמֵר, הָרוֹאֶה אֶת הַיָּם הַגָּדוֹל אוֹמֵר בָּרוּךְ שֶׁעָשָׂה אֶת הַיָּם הַגָּדוֹל, בִּזְמַן שֶׁרוֹאֶה אוֹתוֹ לִפְרָקִים.
A chuva, as boas notícias e as más notícias

4 Sobre as chuvas e sobre as boas notícias diz: "Bendito o Bom e o Que faz o bem."

5 E sobre as más notícias diz: "Bendito o Juiz da verdade."

עַל הַגְּשָׁמִים וְעַל הַבְּשׂוֹרוֹת הַטּוֹבוֹת אוֹמֵר בָּרוּךְ הַטּוֹב וְהַמֵּטִיב, וְעַל שְׁמוּעוֹת רָעוֹת אוֹמֵר בָּרוּךְ דַּיַּן הָאֱמֶת:

Fontes da Torá · מְקוֹרוֹת בַּתּוֹרָה

Duas famílias de bênçãos aparecem aqui — uma sobre a força de D-us revelada nos fenômenos súbitos e assustadores do céu, outra sobre a Sua sabedoria revelada nas formações permanentes da terra — ambas enraizadas na mesma fonte: o testemunho da criação.

Tehilim (Salmos) 19:2
הַשָּׁמַיִם מְסַפְּרִים כְּבוֹד אֵל וּמַעֲשֵׂה יָדָיו מַגִּיד הָרָקִיעַ
"Os céus narram a glória de D-us, e a obra das Suas mãos anuncia o firmamento."

Por que esta Mishná gira em torno deste versículo. O salmista ensina que os céus e a terra não são mudos: eles "narram" e "anunciam" a glória do Criador a quem sabe ver. A Mishná traduz este princípio em lei prática, dividindo os fenômenos naturais em duas categorias com duas fórmulas de bênção distintas. Os fenômenos súbitos e violentos do céu — relâmpago, trovão, terremoto, vento forte — testemunham o poder ativo de D-us no momento presente, e por isso a bênção diz "cujo poder enche o mundo". Já as formações permanentes da terra — montanhas, mares, desertos — testemunham a obra original da criação, e por isso a bênção diz "o Fazedor da obra da criação" (referindo-se a Bereshit 1). Rabi Yehudá, considerando o Mar Grande (o Mediterrâneo, ou o oceano que circunda o mundo) especialmente significativo por sua grandeza, institui para ele uma bênção própria. E a chuva — a mais concreta manifestação de bondade divina renovada a cada estação — recebe a mesma fórmula que qualquer boa notícia: "o Bom e o Que faz o bem"; enquanto notícias más, por mais dolorosas, exigem o reconhecimento de que todo juízo de D-us é verdadeiro.

Halachot · הֲלָכוֹת

Como esta Mishná foi codificada em lei prática pelos grandes códigos halákicos.

Rambam · Mishné Torá, Hilchot Berachot 10:14–15
עַל הָרוּחוֹת שֶׁנָּשְׁבוּ בְּזַעַף וְעַל הַבְּרָקִים וְעַל הָרְעָמִים... אוֹמֵר בָּרוּךְ שֶׁכֹּחוֹ וּגְבוּרָתוֹ מָלֵא עוֹלָם. עַל הֶהָרִים וְעַל הַגְּבָעוֹת עַל הַיַּמִּים וְעַל הַמִּדְבָּרוֹת וְעַל הַנְּהָרוֹת... מְבָרֵךְ עוֹשֶׂה בְּרֵאשִׁית. הָרוֹאֶה אֶת הַיָּם הַגָּדוֹל לִפְרָקִים מְבָרֵךְ שֶׁעָשָׂה אֶת הַיָּם הַגָּדוֹל.
Sobre os ventos que sopraram com fúria, e sobre os relâmpagos, e sobre os trovões... diz: "Bendito Aquele cuja força e poder enchem o mundo." Sobre as montanhas e sobre as colinas, sobre os mares e sobre os desertos e sobre os rios... bendiz "o Fazedor da obra da criação". Aquele que vê o Mar Grande de tempos em tempos bendiz "que fez o Mar Grande".
Shulchan Aruch · Orach Chaim 227:1 e 228:1
עַל הַזִּיקִים וְהוּא כְּמִין כּוֹכָב הַיּוֹרֶה כְּחֵץ בְּאֹרֶךְ הַשָּׁמַיִם... וְעַל רְעֶדֶת הָאָרֶץ וְעַל הַבְּרָקִים וְעַל הָרְעָמִים וְעַל רוּחוֹת שֶׁנָּשְׁבוּ בְּזַעַף... אוֹמֵר עוֹשֵׂה מַעֲשֵׂה בְרֵאשִׁית, וְאִם יִרְצֶה יֹאמַר שֶׁכֹּחוֹ וּגְבוּרָתוֹ מָלֵא עוֹלָם. עַל יַמִּים וּנְהָרוֹת הָרִים וּגְבָעוֹת וּמִדְבָּרִיּוֹת אוֹמֵר עוֹשֵׂה מַעֲשֵׂה בְרֵאשִׁית, וְעַל הַיָּם הַגָּדוֹל... אוֹמֵר עוֹשֶׂה הַיָּם הַגָּדוֹל.
Sobre os meteoros — que são como uma espécie de estrela que dispara como flecha ao longo do céu — e sobre o tremor da terra, e sobre os relâmpagos, e sobre os trovões, e sobre os ventos que sopraram com fúria... diz "o Fazedor da obra da criação"; e, se quiser, pode dizer "cujo poder enche o mundo". Sobre mares e rios, montanhas e colinas e desertos, diz "o Fazedor da obra da criação"; e sobre o Mar Grande... diz "que fez o Mar Grande".

Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים

O que os grandes comentadores dizem sobre esta Mishná.

Rambam · פֵּרוּשׁ הַמִּשְׁנָה
Comentário à Mishná, Berachot 9:2
עַל הַזִּיקִים וְעַל הַזְּוָעוֹת וְעַל הָרְעָמִים וְעַל הָרוּחוֹת כוּ': זִיקִים הֵם נִיצוֹצִים וְהֵם הַתַּבְנִיּוֹת הַנִּרְאִין בַּשָּׁמַיִם כְּדִמְיוֹן כּוֹכָבִים יֵשׁ לָהֶם זְנָבוֹת. וּזְוָעוֹת קוֹל שָׁאוֹן נִשְׁמָע בָּאֲוִיר כְּקוֹל רֵחַיִם סוֹבְבִים לְאַטָּם. וּפֵרוּשׁ רְעָמִים יָדוּעַ, וְכֵן פֵּרוּשׁ הַבְּרָקִים. וְרוּחוֹת רוֹצֶה לוֹמַר הַסְּעָרוֹת הַגְּדוֹלוֹת הַנּוֹשְׁבוֹת שֶׁאֵינָן מְצוּיוֹת תָּמִיד. וְדִבְרֵי רַבִּי יְהוּדָה "לִפְרָקִים" רוֹצֶה לוֹמַר כְּשֶׁיִּרְאוּהוּ אַחַר זְמַן, וְזֶה מִשְּׁלֹשִׁים יוֹם לִשְׁלֹשִׁים יוֹם וּלְמַעְלָה. וְאֵין הֲלָכָה כְּרַבִּי יְהוּדָה.

"Sobre os meteoros, e sobre os terremotos, e sobre os trovões, e sobre os ventos...": Meteoros são faíscas — são as formas que se veem no céu, à semelhança de estrelas que têm caudas. E terremotos: um som de estrondo ouvido no ar, como o som de moinhos girando lentamente.

E o significado de trovões é conhecido, e assim o significado dos relâmpagos. E ventos quer dizer as grandes tempestades que sopram, que não são constantes.

E as palavras de Rabi Yehudá, "de tempos em tempos" — quer dizer, quando o vê depois de um intervalo, e isto é de trinta em trinta dias ou mais. E a halachá não segue Rabi Yehudá.

Bartenura · בַּרְטְנוּרָא
Comentário à Mishná, Berachot 9:2
זִיקִים. כּוֹכָב הַנִּרְאֶה כְּמוֹ שֶׁפּוֹתֵחַ הָרָקִיעַ וְיוֹרֶה כַּחֵץ מִמָּקוֹם לְמָקוֹם. זְוָעוֹת. שֶׁהָאָרֶץ מִזְדַּעְזַעַת וְרוֹעֶשֶׁת. עַל הַגְּשָׁמִים וְכוּ'. מְבָרֵךְ הַטּוֹב וְהַמֵּטִיב, וְהוּא דְּאִית לֵיהּ אַרְעָא בְּשֻׁתָּפוּת עִם אַחֲרִינֵי... אֲבָל כִּי לֵית לֵיהּ אַרְעָא כְּלָל אוֹמֵר מוֹדִים אֲנַחְנוּ לָךְ ה' אֱלֹהֵינוּ עַל כָּל טִפָּה וְטִפָּה שֶׁהוֹרַדְתָּ לָנוּ וְכוּ'. וְאִם יֵשׁ לוֹ קַרְקַע לְבַדּוֹ מְבָרֵךְ שֶׁהֶחֱיָנוּ.

"Meteoros" — uma estrela que se vê como se abrisse o firmamento e disparasse como flecha de um lugar a outro. "Terremotos" — quando a terra treme e ruge.

"Sobre as chuvas etc." — bendiz "o Bom e o Que faz o bem", e isto é quando tem terra em sociedade com outros — pois assim é o sentido de "o Bom e o Que faz o bem": o Bom para ele mesmo, e o Que faz o bem para os outros. Mas quando não tem terra alguma, diz "Agradecemos a Ti, Eterno nosso D-us, por cada gota que fizeste descer para nós, etc." E se tem terra somente para si, bendiz Shehecheyanu.