A Mishná · הַמִּשְׁנָה
Três, dez e a multidão
1 Como se faz o zimun?
2 Em três, diz: "Bendigamos."
3 Em três e ele, diz: "Bendizei."
4 Em dez, diz: "Bendigamos ao nosso D-us."
5 Em dez e ele, diz: "Bendizei."
6 O mesmo se diz em dez e em dez miríades.
7 Em cem, diz: "Bendigamos ao Eterno nosso D-us."
8 Em cem e ele, diz: "Bendizei."
9 Em mil, diz: "Bendigamos ao Eterno nosso D-us, D-us de Israel."
10 Em mil e ele, diz: "Bendizei."
11 Em dez mil, diz: "Bendigamos ao Eterno nosso D-us, D-us de Israel, D-us dos Exércitos, que Se assenta sobre os querubins, pelo alimento que comemos."
12 Em dez mil e ele, diz: "Bendizei."
13 Conforme o modo pelo qual ele bendiz, assim respondem depois dele: "Bendito o Eterno nosso D-us, D-us de Israel, D-us dos Exércitos, que Se assenta sobre os querubins, pelo alimento que comemos."
כֵּיצַד מְזַמְּנִין, בִּשְׁלשָׁה אוֹמֵר נְבָרֵךְ. בִּשְׁלשָׁה וְהוּא, אוֹמֵר בָּרְכוּ. בַּעֲשָׂרָה, אוֹמֵר נְבָרֵךְ לֵאלֹהֵינוּ. בַּעֲשָׂרָה וָהוּא, אוֹמֵר בָּרְכוּ. אֶחָד עֲשָׂרָה וְאֶחָד עֲשָׂרָה רִבּוֹא. בְּמֵאָה אוֹמֵר, נְבָרֵךְ לַייָ אֱלֹהֵינוּ. בְּמֵאָה וְהוּא, אוֹמֵר בָּרְכוּ. בְּאֶלֶף, אוֹמֵר נְבָרֵךְ לַייָ אֱלֹהֵינוּ אֱלֹהֵי יִשְׂרָאֵל. בְּאֶלֶף וְהוּא, אוֹמֵר בָּרְכוּ. בְּרִבּוֹא, אוֹמֵר, נְבָרֵךְ לַייָ אֱלֹהֵינוּ אֱלֹהֵי יִשְׂרָאֵל אֱלֹהֵי הַצְּבָאוֹת יוֹשֵׁב הַכְּרוּבִים עַל הַמָּזוֹן שֶׁאָכָלְנוּ. בְּרִבּוֹא וְהוּא, אוֹמֵר בָּרְכוּ. כְּעִנְיָן שֶׁהוּא מְבָרֵךְ, כָּךְ עוֹנִין אַחֲרָיו, בָּרוּךְ יְיָ אֱלֹהֵינוּ אֱלֹהֵי יִשְׂרָאֵל אֱלֹהֵי הַצְּבָאוֹת יוֹשֵׁב הַכְּרוּבִים עַל הַמָּזוֹן שֶׁאָכָלְנוּ.
A disputa: Rabi Yosei HaGelili, Rabi Akiva e Rabi Yishmael
14 Rabi Yosei HaGelili diz: conforme a quantidade da assembleia, assim bendizem — como está dito: "Nas assembleias bendizei a D-us, o Eterno, vós que sois da fonte de Israel" (Tehilim 68:27).
15 Disse Rabi Akiva: o que encontramos na sinagoga? Tanto quando são muitos quanto quando são poucos, diz-se: "Bendizei ao Eterno."
16 Rabi Yishmael diz: "Bendizei ao Eterno, o bendito."
רַבִּי יוֹסֵי הַגְּלִילִי אוֹמֵר, לְפִי רֹב הַקָּהָל הֵן מְבָרְכִין, שֶׁנֶּאֱמַר בְּמַקְהֵלוֹת בָּרְכוּ אֱלֹהִים, יְיָ מִמְּקוֹר יִשְׂרָאֵל (תהלים סח). אָמַר רַבִּי עֲקִיבָא, מַה מָּצִינוּ בְּבֵית הַכְּנֶסֶת, אֶחָד מְרֻבִּין וְאֶחָד מֻעָטִין אוֹמֵר, בָּרְכוּ אֶת יְיָ. רַבִּי יִשְׁמָעֵאל אוֹמֵר, בָּרְכוּ אֶת יְיָ הַמְבֹרָךְ:
Fontes da Torá · מְקוֹרוֹת בַּתּוֹרָה
A fórmula do zimun que menciona o Nome de D-us apenas em grupos de dez ou mais deriva-se de um versículo dos Salmos, e a Guemará ainda associa o próprio dever de responder "amém" sem elevar a voz a um versículo sobre engrandecer o Eterno em conjunto.
Tehilim (Salmos) 68:27
בְּמַקְהֵלוֹת בָּרְכוּ אֱלֹהִים, ה׳ מִמְּקוֹר יִשְׂרָאֵל
"Nas assembleias bendizei a D-us, o Eterno, vós que sois da fonte de Israel."
Por que esta Mishná gira em torno deste versículo. Rabi Yosei HaGelili apoia-se neste versículo para sustentar que a fórmula do zimun varia "conforme a quantidade da assembleia" — quanto maior o número de presentes, mais elaborada e solene deve ser a fórmula de bênção, culminando na menção plena do Nome divino com Seus atributos ("D-us de Israel, D-us dos Exércitos, que Se assenta sobre os querubins") diante de uma multidão de dez mil. Rabi Akiva, porém, discorda dessa gradação: ele argumenta, a partir da prática da sinagoga — onde a fórmula "Bendizei ao Eterno" é a mesma seja a congregação grande ou pequena, contanto que haja o quórum mínimo de dez —, que não há distinções intermediárias; a Guemará (Berachot 50a) explica que Rabi Akiva não rejeita o próprio versículo de Rabi Yosei HaGelili, mas o interpreta apenas para exigir que ao menos dez estejam presentes para que se possa "abençoar nas assembleias." A halachá segue Rabi Akiva quanto à ausência de gradação intermediária entre os grupos, e segue Rabi Yishmael quanto à fórmula usada na sinagoga.
Halachot · הֲלָכוֹת
Como esta Mishná foi codificada em lei prática pelos grandes códigos halákicos.
Rambam · Mishné Torá, Hilchot Berachot 5:3-5:4
וְאַחַר כָּךְ אוֹמֵר בָּרוּךְ אַתָּה יְיָ׳ אֱלֹהֵינוּ מֶלֶךְ הָעוֹלָם הַזָּן אֶת הָעוֹלָם כֻּלּוֹ בְּטוּבוֹ עַד שֶׁגּוֹמֵר אַרְבַּע בְּרָכוֹת... הָיוּ הָאוֹכְלִין מֵעֲשָׂרָה וּלְמַעְלָה מְזַמְּנִין בְּשֵׁם. כֵּיצַד. הַמְבָרֵךְ אוֹמֵר נְבָרֵךְ לֵאלֹהֵינוּ שֶׁאָכַלְנוּ מִשֶּׁלּוֹ. וְהֵן עוֹנִין בָּרוּךְ אֱלֹהֵינוּ שֶׁאָכַלְנוּ מִשֶּׁלּוֹ וּבְטוּבוֹ חָיִינוּ.
E depois diz: "Bendito és Tu, Eterno, nosso D-us, Rei do universo, que sustenta o mundo inteiro com a Sua bondade" — até completar as quatro bênçãos [da Bênção Após a Refeição]... Se os comensais eram dez ou mais, fazem o zimun com o Nome. Como? O que bendiz diz: "Bendigamos ao nosso D-us de cujo alimento comemos"; e eles respondem: "Bendito o nosso D-us de cujo alimento comemos e por cuja bondade vivemos."
Rambam · Perush HaMishná, Berachot 7:3
וּפָסַק הַהֲלָכָה שֶׁמִּשְּׁלֹשָׁה וְעַד עֲשָׂרָה אֶחָד מֵהֶן מְבָרֵךְ נְבָרֵךְ שֶׁאָכַלְנוּ מִשֶּׁלּוֹ וְעוֹנִין הַכֹּל בָּרוּךְ הוּא שֶׁאָכַלְנוּ מִשֶּׁלּוֹ, וּמֵעֲשָׂרָה וּלְמַעְלָה אֶחָד מֵהֶן מְבָרֵךְ נְבָרֵךְ לֵאלֹהֵינוּ שֶׁאָכַלְנוּ מִשֶּׁלּוֹ... וַהֲלָכָה כְּרַבִּי יִשְׁמָעֵאל.
E a halachá se fixa em que, de três até dez, um deles bendiz "bendigamos Aquele de cujo alimento comemos" e todos respondem "bendito Aquele de cujo alimento comemos"; e de dez em diante, um deles bendiz "bendigamos ao nosso D-us de cujo alimento comemos"... e a halachá segue Rabi Yishmael [quanto à fórmula da sinagoga].
Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים
O que os grandes comentadores dizem sobre esta Mishná.
Rambam · פֵּרוּשׁ הַמִּשְׁנָה
Comentário à Mishná, Berachot 7:3
כיצד מזמנין בשלשה אומר נברך בשלשה והוא אומר ברכו כו': מה שנאמר במשנה הזאת אחד עשרה ואחד עשרה רבוא הוא דעת רבי עקיבא, וכל מה שיבא אחר כך הוא דעת רבי יוסי הגלילי שהוא אומר לפי רוב הקהל הן מברכין. ופסק ההלכה שמשלשה ועד עשרה אחד מהן מברך נברך שאכלנו משלו ועונין הכל ברוך הוא שאכלנו משלו, ומעשרה ולמעלה אחד מהן מברך נברך לאלהינו שאכלנו משלו ועונין הכל ברוך אלהינו שאכלנו משלו ובטובו חיינו, והלכה כרבי ישמעאל.
"Como se faz o zimun? Em três, diz: 'Bendigamos.' Em três e ele, diz: 'Bendizei'...": o que se disse nesta Mishná, "o mesmo se diz em dez e em dez miríades", é a opinião de Rabi Akiva; e tudo o que vem depois é a opinião de Rabi Yosei HaGelili, que diz que "conforme a quantidade da assembleia, assim bendizem."
E a halachá se fixa em que, de três até dez, um deles bendiz "bendigamos Aquele de cujo alimento comemos", e todos respondem "bendito Aquele de cujo alimento comemos"; e de dez em diante, um deles bendiz "bendigamos ao nosso D-us de cujo alimento comemos", e todos respondem "bendito o nosso D-us de cujo alimento comemos e por cuja bondade vivemos" — e a halachá segue Rabi Yishmael.
Bartenura · בַּרְטְנוּרָא
Comentário à Mishná, Berachot 7:3
בִּשְׁלֹשָׁה וְהוּא אוֹמֵר בָּרְכוּ. דְּהָא בְּלָאו דִּידֵיהּ אִיכָּא זִמּוּן, וְכֵן כֻּלָּם: אֶחָד עֲשָׂרָה וְאֶחָד עֲשָׂרָה רִבּוֹא. הַךְ רֵישָׁא רַבִּי עֲקִיבָא הִיא, דְּאָמַר מַה מָּצִינוּ בְּבֵית הַכְּנֶסֶת מִשֶּׁהִגִּיעוּ לַעֲשָׂרָה אֵין חִלּוּק בֵּין רַבִּים לְמֻעָטִים, הָכָא נַמִּי אֵין חִלּוּק: וּפְסַק הֲלָכָה, מִשְּׁלֹשָׁה וְעַד עֲשָׂרָה... וַעֲשָׂרָה אוֹ מֵעֲשָׂרָה וּלְמַעְלָה... רַבִּי יִשְׁמָעֵאל אוֹמֵר בָּרְכוּ אֶת ה׳ הַמְבֹרָךְ. וַהֲלָכָה כְּרַבִּי יִשְׁמָעֵאל:
"Em três e ele, diz: 'Bendizei'" — pois, mesmo sem ele, já há zimun [com os outros três]; e assim em todos os casos [em que se acrescenta "e ele"].
"O mesmo se diz em dez e em dez miríades" — este início é de Rabi Akiva, que diz: o que encontramos na sinagoga? A partir de dez, não há diferença entre muitos e poucos; também aqui não há diferença.
E a halachá se fixa: de três até dez [não incluindo dez]... e de dez em diante...
"Rabi Yishmael diz: 'Bendizei ao Eterno, o bendito'" — e a halachá segue Rabi Yishmael.
Rashi · רַשִׁ״י
Comentário à Guemará, Berachot 49b — sobre a abertura desta Mishná
מתני' בשלשה והוא אומר ברכו – דהא בלאו דידיה איכא זימון וכן כולם:
"Em três e ele, diz: 'Bendizei'" — pois, mesmo sem ele, já há zimun [com os outros três presentes]; e assim é em todos os casos semelhantes ao longo da Mishná.