Seder Nezikin · Massechet Avodá Zará · Perek Hei · Mishná 9 de 12

Onze itens que proíbem em qualquer proporção

אֵלּוּ אֲסוּרִין וְאוֹסְרִין בְּכָל שֶׁהֵן
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

Nona mishná do Perek Hei: reúne, além do vinho de libação já tratado na mishná anterior, dez outros itens proibidos para benefício que compartilham a mesma característica — serem coisas contadas por unidade (davar shebeminyan) — e por isso, ao contrário da regra geral, proíbem toda a mistura mesmo em proporção ínfima.
Estes são proibidos, e proíbem em qualquer proporção: vinho de libação, e ídolo, e couros perfurados no coração, e o boi que deve ser apedrejado, e a novilha cuja nuca é quebrada, e as aves do leproso, e o cabelo do nazireu, e o primogênito do jumento, e a carne cozida em leite, e o bode enviado, e animais não sagrados abatidos no pátio do Templo — eis que estes são proibidos e proíbem em qualquer proporção.
אֵלּוּ אֲסוּרִין, וְאוֹסְרִין בְּכָל שֶׁהֵן. יֵין נֶסֶךְ, וַעֲבוֹדָה זָרָה, וְעוֹרוֹת לְבוּבִין, וְשׁוֹר הַנִּסְקָל, וְעֶגְלָה עֲרוּפָה, וְצִפֹּרֵי מְצֹרָע, וּשְׂעַר נָזִיר, וּפֶטֶר חֲמוֹר, וּבָשָׂר בְּחָלָב, וְשָׂעִיר הַמִּשְׁתַּלֵּחַ, וְחֻלִּין שֶׁנִּשְׁחֲטוּ בָעֲזָרָה, הֲרֵי אֵלּוּ אֲסוּרִין וְאוֹסְרִין בְּכָל שֶׁהֵן:

Fontes bíblicas · מְקוֹרוֹת

Números 6:18 — o cabelo do nazireu
וְגִלַּח הַנָּזִיר פֶּתַח אֹהֶל מוֹעֵד אֶת רֹאשׁ נִזְרוֹ, וְלָקַח אֶת שְׂעַר רֹאשׁ נִזְרוֹ וְנָתַן עַל הָאֵשׁ אֲשֶׁר תַּחַת זֶבַח הַשְּׁלָמִים

"E o nazireu rapará, à entrada da Tenda do Encontro, a cabeça de seu nazireado; tomará o cabelo de sua cabeça consagrada e o porá sobre o fogo que está debaixo do sacrifício pacífico."

Por ser destinado a ser queimado sobre o altar junto ao sacrifício, o cabelo do nazireu é considerado proibido para qualquer outro benefício — daí decorre que, mesmo um único maço desse cabelo misturado entre mil outros, torna todos proibidos para uso.
Êxodo 23:19 — carne cozida em leite
לֹא תְבַשֵּׁל גְּדִי בַּחֲלֵב אִמּוֹ

"Não cozerás o cabrito no leite de sua mãe."

Rambam nota que esta mishná reflete a opinião do tanna que considera a carne cozida em leite proibida também para benefício (issur hanaá), e não apenas para consumo — posição debatida no tratado Chulin — de modo que uma única porção contaminada, por ser um item contável, proíbe toda a mistura em que se encontra.

Halachot · הֲלָכוֹת

Rambam · Perush HaMishná, Avodá Zará 5:9
אֵלּוּ אֲסוּרִין וְאוֹסְרִין וְכוּ׳: כְּבָר נִתְבָּאֵר לְךָ בְּפֶרֶק ג׳ מִמַּסֶּכֶת עׇרְלָה דַּעַת רַבִּי מֵאִיר, שֶׁהוּא סָבַר אֶת שֶׁדַּרְכּוֹ לִמָּנוֹת... וְזֶה הַתַּנָּא סָבַר שֶׁכְּשֶׁיִּהְיוּ בְּדָבָר הָאָסוּר שְׁנֵי עִנְיָנִים, הָאֶחָד שֶׁיִּהְיֶה דַּרְכּוֹ לִמָּנוֹת, וְהַשֵּׁנִי שֶׁיִּהְיֶה אָסוּר בַּהֲנָאָה, שֶׁהוּא אוֹסֵר בְּכָל שֶׁהוּא.

Rambam explica o princípio subjacente a toda esta lista: um item proíbe uma mistura inteira em qualquer proporção apenas quando reúne duas condições simultâneas — ser algo cujo uso costuma ser contado por unidade (davar shebeminyan), como barris de vinho, moedas, aves ou pedaços de carne, e ser proibido para todo benefício (issur hanaá), não apenas para consumo. Vinho de libação, ídolo, dinar de idolatria, aves de leproso, feixes de cabelo de nazireu e jumentos primogênitos exemplificam essa dupla condição. Rambam esclarece ainda que a regra não se aplica quando falta uma das duas condições — por exemplo, pedaços de carne proibida misturados sem ser contáveis, ou uma mistura de farinha proibida (como kilaim) que, apesar de proibida para benefício, não é item contado por unidade.

Bartenura · Avodá Zará 5:9
אֵלּוּ אֲסוּרִין וְאוֹסְרִין בְּכָל שֶׁהֵן. כָּל מָקוֹם שֶׁנִּתְעָרְבוּ שָׁם אֲפִלּוּ אֶחָד בְּאֶלֶף אוֹסְרִין אֶת כֻּלָּן... וְעוֹרוֹת לְבוּבִין. דַּהֲוֵי נַמִּי אִסּוּרֵי הֲנָאָה... וּבָשָׂר בְּחָלָב. חֲתִיכַת בָּשָׂר שֶׁנִּתְבַּשְּׁלָה בְחָלָב וְנִתְעָרְבָה בְאֶלֶף חֲתִיכוֹת, אוֹסֶרֶת אֶת כֻּלָּן בַּהֲנָאָה, וְסָבַר הַאי תַּנָּא דְּדָבָר שֶׁדַּרְכּוֹ לִמָּנוֹת וְאִסּוּרוֹ אִסּוּר הֲנָאָה אוֹסֵר אֶת תַּעֲרָבְתּוֹ בְּכָל שֶׁהוּא: הֲרֵי אֵלּוּ. לִמְעוּטֵי אִסּוּרֵי הֲנָאָה שֶׁאֵין דַּרְכָּן לִמָּנוֹת, אוֹ שֶׁדַּרְכָּן לִמָּנוֹת וְאֵינָן אִסּוּרֵי הֲנָאָה, שֶׁאֵינָן אוֹסְרִין אֶת תַּעֲרָבְתָּן בְּכָל שֶׁהֵן.

Bartenura confirma que qualquer proporção — mesmo um em mil — basta para que esses onze itens proíbam toda a mistura. Explica os "couros perfurados no coração" como couros de animais dedicados à idolatria, também proibidos para benefício. Sobre "carne cozida em leite", nota que esta mishná reflete a opinião de que tal carne é proibida também para benefício, e não apenas para consumo — sendo um item contado por peça, um pedaço contaminado proíbe toda a mistura de peças. Conclui explicando a expressão "eis que estes": ela exclui tanto os itens proibidos para benefício mas não contados por unidade, quanto os itens contados por unidade mas não proibidos para benefício — nenhum desses dois grupos proíbe a mistura em qualquer proporção.

Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים

Rashi רַשִׁ״י
Talmud Bavli, Avodá Zará 74a (Guemará sobre esta mishná)
מַתְנִי׳ אֵלּוּ אֲסוּרִין וְאוֹסְרִין בְּכׇל שֶׁהוּ - כָּל מָקוֹם שֶׁנִּתְעָרְבוּ שָׁם אֲפִלּוּ אֶחָד בְּאֶלֶף לֹא בָּטֵיל וְאוֹסְרִין אֶת כֻּלָּן: יֵין נֶסֶךְ - חָבִית בְּאֶלֶף חָבִיּוֹת: וַעֲבוֹדַת כּוֹכָבִים - צוּרָה שֶׁעֲבָדוּהָ וְנִתְעָרְבָה בְּאֶלֶף צוּרוֹת שֶׁאֵינָן עֲבוֹדַת כּוֹכָבִים: וְעוֹרוֹת לְבוּבִין - דַּהֲווֹ נַמִּי אִסּוּרֵי הֲנָאָה כִּדְאָמְרַן בְּאֵין מַעֲמִידִין: וְשֵׂעָר נָזִיר - דְּאִסּוּרֵי הֲנָאָה הוּא, דִּכְתִיב וְנָתַן עַל הָאֵשׁ אֲשֶׁר תַּחַת זֶבַח הַשְּׁלָמִים... וּפֶטֶר חֲמוֹר - דְּאָסוּר בַּהֲנָאָה כָּל זְמַן שֶׁלֹּא נִפְדָּה.

Rashi percorre cada item da lista, explicando por que cada um reúne as duas condições necessárias para proibir em qualquer proporção. Sobre o vinho de libação e o ídolo, exemplifica com um único barril ou uma única imagem perdida entre mil semelhantes — ainda assim, todos ficam proibidos, pois cada barril e cada imagem são itens naturalmente contados. Sobre o cabelo do nazireu, funda a proibição de benefício no versículo de Números que o destina ao fogo do altar. Sobre o primogênito do jumento, explica que permanece proibido para benefício enquanto não for resgatado por um cordeiro, conforme a lei de Êxodo. Rashi nota ainda que, por mais numerosa que seja a mistura, tratando-se destes itens, a proibição de benefício recai sobre a totalidade — e que, no caso específico do boi apedrejado, da novilha degolada e do primogênito não resgatado, a própria lei exige que o animal misturado seja morto, não apenas afastado do uso.