Mei HaShiloach · Volume V · Parashá 1

Devarim

דְּבָרִים
Rabi Mordechai Yosef Leiner de Izhbitz (1801–1854) · hebraico de domínio público · tradução original PT-BR

Doze parágrafos sobre a primeira parashá do Sêfer Devarim, que abre o discurso final de Moshé. No Volume I: por que a Torá foi dada apenas para que o homem não se ocupasse com coisas vãs, usando a força da fala com que foi criado; os pecados de Israel nomeados por lugares e não por tempos, para que não se pense que foram contra sua livre escolha; os onze dias de distância desde Chorev, e como o coração de Israel só se purificou depois de quarenta anos de tropeços e provas; a porção de Moshé no recebimento da Torá contraposta à porção de Yehoshua na entrada da terra; a profundidade oculta no nono versículo da parashá, e os sábios que Moshé não encontrou por não terem entendido sua intenção; Israel comparado às estrelas, que não têm vergonha no futuro, e não ao sol e à lua; o mês de Shevat como alusão à disciplina que vem das palavras de Torá; e o leito de ferro de Og, o sinal da aliança e a klipá de Amón —. No Volume II: a leitura desta parashá no mês de Av, a destruição no mês da letra tet e no nono dia do mês, e as palavras de Torá vivas e permanentes; os onze dias desde Chorev, a distância do cérebro à fixação no coração, os quarenta anos de tropeços e “ao Seu amado o sono”; os homens conhecidos para as tribos, Moshé que via a raiz de cada alma e Israel que julga segundo as regras da Torá, e “o julgamento é de Elokim”; e “trazei-o a mim, e eu o ouvirei”, estudar com Israel para que entendam bem — Volumes I e II do Sefaria, hebraico e português lado a lado.

Parágrafos

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
Parte I · Sefaria Volume I
Parágrafo 1

"Estas são as palavras" (Devarim 1:1). Consta no midrash (Shochar Tov, capítulo 39): não foi dada a Torá a Israel senão para que não se ocupassem com coisas vãs. E este é o sentido de (Tehilim 58:2): "acaso falais verdadeiramente justiça, ó mudos?" — pois a todas as forças que foram criadas no homem o Santo, bendito seja, deu um preceito pelo qual o homem pudesse servir o Eterno; e o homem foi criado com a força da fala, e lhe foram dadas as palavras de Torá para que se ocupasse com elas.

אֵלֶּה הַדְּבָרִים. אִיתָא בַּמִּדְרָשׁ (שוחר טוב פרק ל"ט) לֹא נִיתַּן לָהֶם תּוֹרָה לְיִשְׂרָאֵל אֶלָּא כְּדֵי שֶׁלֹּא יַעַסְקוּ בִּדְבָרִים בְּטֵלִים. וְזֶה פֵּירוּשׁ (תהלים נ"ח,ב') "הַאֻמְנָם אֵלֶם צֶדֶק תְּדַבֵּרוּן", כִּי לְכָל הַכֹּחוֹת שֶׁנִּבְרְאוּ בָּאָדָם נָתַן הַקָּדוֹשׁ בָּרוּךְ הוּא מִצְוָה שֶׁיּוּכַל הָאָדָם לַעֲבוֹד בּוֹ הַש"י, וְהָאָדָם נִבְרָא בְּכֹחַ הַדִּבּוּר וְנִיתַּן לוֹ דִּבְרֵי תּוֹרָה לַעֲסוֹק בָּהֶם.
Parágrafo 2

"Na planície, defronte a Suf" (Devarim 1:1). O propósito de chamar os pecados de Israel por nomes de lugares, e não por nomes de tempo, alude a que o homem não pense que seu pecado foi contra sua livre escolha — como se tivessem escolha para se afastar do pecado; ao contrário, isto alude ao assunto do lugar, no qual não havia possibilidade de se guardar dos pecados e se mudar para outro lugar.

בָּעֲרָבָה מוֹל סוּף. הָעִנְיָן מַה שֶּׁמְּכַנֶּה אֶת חֶטְאֵי יִשְׂרָאֵל עַל שְׁמוֹת הַמְּקוֹמוֹת וְלֹא עַל שֵׁם הַזְּמַן, רָמַז בָּזֶה שֶׁלֹּא יַחְשׁוֹב הָאָדָם כִּי חֶטְאָם הָיָה נֶגֶד בְּחִירָתָם, שֶׁהָיָה לָהֶם בְּחִירָה לִפְרוֹשׁ מֵהַחֵטְא, עַל זֶה מְרַמֵּז עִנְיַן הַמָּקוֹם שֶׁלֹּא הָיָה בָּאֶפְשָׁרוּת לְהִשָּׁמֵר מֵחֲטָאִים וְלָזוּז לְמָקוֹם אַחֵר.
Parágrafo 3

"Onze dias desde Chorev" (Devarim 1:2). Porque no recebimento da Torá ainda não se havia purificado o coração de Israel para se deixar levar após a vontade do Eterno com perfeição, e apenas com seu intelecto entenderam que era bom para eles cumprir a vontade do Eterno, mas seu coração não estava purificado; porém na entrada da terra, então seu coração se purificou. E isto é o que lhes disse Moshé, nosso mestre, a paz esteja sobre ele: "onze dias desde Chorev" — isto é, quando estáveis em Chorev e recebestes a Torá, estava em vossa mente que já vosso coração havia se purificado, pois caminhastes em três dias; mas na verdade não é assim, pois há uma distância de onze dias, e não adquiristes as palavras de Torá de modo que se fixassem em vosso coração; somente depois dos quarenta anos, por meio dos tropeços e das provas, por isso se purificou vosso coração — pois ninguém se firma nas palavras de Torá a menos que tropece nelas (Guitín 43a). E sobre isto disse David, o rei, a paz esteja sobre ele (Tehilim 127:2): "vão é para vós, os que se levantam cedo... que comeis o pão das dores; assim Ele dá ao Seu amado enquanto dorme" — pois antes que o coração do homem se purifique, é necessário esforço e dor antes que cumpra a vontade do Eterno; mas depois que as palavras de Torá se fixam em seu coração, então o Santo, bendito seja, lhe concede as palavras de Torá mesmo sem esforço, e mesmo em tempo de sono, e não precisa mais se esforçar tanto.

אַחַד עָשָׂר יוֹם מֵחֹרֵב. כִּי בְּקַבָּלַת הַתּוֹרָה עוֹד לֹא נִזְדַּכֵּךְ לֵב יִשְׂרָאֵל לְהִמָּשֵׁךְ אַחַר רְצוֹן הַש"י בִּשְׁלֵימוּת, וְרַק בְּשִׂכְלָם הֵבִינוּ כִּי טוֹב לִפְנֵיהֶם לְקַיֵּים רְצוֹן הַש"י וְלִבָּם לֹא הָיָה מְזוּכָּךְ, אַךְ בְּבִיאַת אֶרֶץ אָז נִזְדַּכֵּךְ לִבָּם, וְזֶה שֶׁאָמַר לָהֶם מֹשֶׁה רַבֵּינוּ עָלָיו הַשָּׁלוֹם "אַחַד עָשָׂר יוֹם מֵחוֹרֵב", הַיְינוּ כְּשֶׁהֱיִיתֶם בְּחוֹרֵב וְקִבַּלְתֶּם הַתּוֹרָה הָיָה בְּדַעְתְּכֶם כִּי כְּבָר נִזְדַּכֵּךְ לִבְּכֶם, כִּי הֲלַכְתֶּם בִּשְׁלֹשָׁה יָמִים וּבֶאֱמֶת אֵינוֹ כֵן כִּי יֵשׁ מֶרְחָק אַחַד עָשָׂר יוֹם, וְלֹא קְנִיתֶם דִּבְרֵי תּוֹרָה שֶׁיִּקָּבְעוּ בְּלִבְּכֶם, רַק אַחַר הָאַרְבָּעִים שָׁנָה עַל יְדֵי הַמִּכְשׁוֹלוֹת וְהַנִּסְיוֹנוֹת עַל יְדֵי זֶה נִזְדַּכֵּךְ לִבְּכֶם, שֶׁאֵין אָדָם עוֹמֵד עַל דִּבְרֵי תּוֹרָה אֶלָּא אִם כֵּן נִכְשַׁל בָּהֶם (גיטין מ"ג.), וְעַל זֶה אָמַר דָּוִד הַמֶּלֶךְ עָלָיו הַשָּׁלוֹם (תהלים קכ"ז,ב') "שָׁוְא לָכֶם מַשְׁכִּימֵי קוּם כוּ' אֹכְלֵי לֶחֶם הָעֲצָבִים כֵּן יִתֵּן לִידִידוֹ שֵׁנָא", כִּי קוֹדֶם שֶׁלֵּב הָאָדָם נִזְדַּכֵּךְ צָרִיךְ לִיגִיעָה וְעֶצֶב קוֹדֶם שֶׁיְּקַיֵּים רְצוֹן הַש"י, אַךְ אַחַר שֶׁנִּקְבַּע דִּבְרֵי תּוֹרָה בְּלִבּוֹ אָז מַשְׁפִּיעַ לוֹ הַקָּדוֹשׁ בָּרוּךְ הוּא דִּבְרֵי תּוֹרָה אַף בְּלִי יְגִיעָה וְאַף בְּעֵת שֵׁינָה וְאֵין צָרִיךְ לְיַגֵּעַ אֶת עַצְמוֹ כָּל כָּךְ.
Parágrafo 4

"Não posso, sozinho, carregar-vos" (Devarim 1:9). Porque a porção principal de Moshé, nosso mestre, a paz esteja sobre ele, era o recebimento da Torá, e a Terra de Israel era a porção de Yehoshua; e quando foi dito "basta para vós de permanecer... voltai-vos e parti" — isto é, os começos da entrada na Terra de Israel — então sua mente se enfraqueceu.

לֹא אוּכַל לְבַדִּי שְׂאֵת אֶתְכֶם. כִּי עִיקַר חֵלֶק מֹשֶׁה רַבֵּינוּ עָלָיו הַשָּׁלוֹם הָיָה קַבָּלַת הַתּוֹרָה, וְאֶרֶץ יִשְׂרָאֵל הָיָה חֵלֶק יְהוֹשֻׁעַ, וְכַאֲשֶׁר נֶאֱמַר "רַב לָכֶם שֶׁבֶת כוּ' פְּנוּ לָכֶם", הַיְינוּ הַתְחָלוֹת כְּנִיסַת אֶרֶץ יִשְׂרָאֵל אָז נֶחֱלַשׁ דַּעְתּוֹ.
Parágrafo 5

"E eu vos disse naquele tempo, dizendo: não posso, sozinho... trazei para vós homens sábios, entendidos e conhecidos" (Devarim 1:9,13). Quando estavam próximos de entrar na Terra de Israel, e Moshé, nosso mestre, a paz esteja sobre ele, sentiu que a vontade do Eterno era que por meio de Yehoshua entrassem na terra, e ele queria que Israel orasse ao Eterno, que não desejavam outro líder; e isto é o que lhes aludiu em sua declaração "não posso, sozinho" etc. — ainda que encontremos que depois ele pediu ao Eterno que fosse ele quem os fizesse entrar — e disse-lhes isto para que entendessem que ele precisava então de sua oração. E este versículo é o nono versículo desde o início da parashá, e em todo lugar, no nono versículo, se encontra uma profundidade que não está conforme seu sentido simples, como se explica na parashá Balak (à entrada "vaiomer Bilam"); e eles não entenderam, e disseram "bom é o assunto"; por isso disse depois "e tomei de vós homens sábios e conhecidos" etc., e disseram nossos sábios, de abençoada memória (Nedarim 20b): por que não se mencionou "entendidos"? Porque não encontrou entendidos — e isto é o que se disse: "e entendidos não encontrei" — alude a que ele não encontrou quem entendesse sua intenção; pois se tivésseis entendido minha intenção e tivésseis orado, talvez tivésseis sido de proveito com vossa oração.

וָאוֹמַר אֲלֵכֶם בָּעֵת הַהִיא לֵאמֹר לֹא אוּכַל לְבַדִּי כוּ' הָבוּ לָכֶם אֲנָשִׁים חֲכָמִים וּנְבוֹנִים וִידֻעִים. כַּאֲשֶׁר הָיוּ קְרוֹבִים לִכָּנֵס לְאֶרֶץ יִשְׂרָאֵל וְהִרְגִּישׁ מֹשֶׁה רַבֵּינוּ עָלָיו הַשָּׁלוֹם כִּי רְצוֹן הַש"י הוּא שֶׁעַל יְדֵי יְהוֹשֻׁעַ יִכָּנְסוּ לָאָרֶץ, וְהוּא הָיָה רוֹצֶה שֶׁיִּתְפַּלְּלוּ יִשְׂרָאֵל לַה' שֶׁאֵינָם רוֹצִים בְּמַנְהִיג אַחֵר, וְזֶה שֶׁרָמַז לָהֶם בְּמַאֲמָרוֹ "לֹא אוּכַל לְבַדִּי" כוּ' אַף שֶׁמָּצִינוּ שֶׁאַחַר כָּךְ בִּקֵּשׁ מֵה' שֶׁהוּא יַכְנִיסֵם, וְאוֹמֵר לָהֶם כְּדֵי שֶׁיָּבִינוּ שֶׁהוּא צָרִיךְ לִתְפִלָּתָם כָּעֵת, וְזֶה הַפָּסוּק הוּא פָּסוּק תְּשִׁיעִי מֵהַתְחָלַת הַסִּדְרָה וּבְכָל מָקוֹם בַּפָּסוּק הַתְּשִׁיעִי נִמְצָא עוֹמֶק שֶׁלֹּא כְּפִי פְּשׁוּטוֹ, וּכְמוֹ שֶׁמְּבוֹאָר בְּפָרָשַׁת בָּלָק (ד"ה ויאמר בלעם), וְהֵם לֹא הֵבִינוּ וְאָמְרוּ "טוֹב הַדָּבָר", וְעַל כֵּן אָמַר אַחַר כָּךְ "וָאֶקַּח מֵאִתְּכֶם אֲנָשִׁים חֲכָמִים וִידֻעִים" כוּ' וְאָמְרוּ חֲזַ"ל (נדרים כ':) מַה שֶּׁלֹּא הוּזְכַּר נְבוֹנִים כִּי נְבוֹנִים לֹא מָצָא וְז"ש וּנְבוֹנִים לֹא מָצָאתִי רוֹמֵז כִּי לֹא מָצָא מִי שֶׁיָּבִין כַּוָּנָתוֹ, כִּי בְּאִם הֵבַנְתֶּם אֶת כַּוָּנָתִי וְהִתְפַּלַּלְתֶּם אוּלַי הֱיִיתֶם מוֹעִילִים בִּתְפִלַּתְכֶם.
Parágrafo 6

"O Eterno, vosso D'us, vos multiplicou, e eis que hoje sois como as estrelas do céu em multidão" (Devarim 1:10). Consta no midrash (Devarim Rabá, parashá 1:14): disse Moshé, nosso mestre, a paz esteja sobre ele, diante do Santo, bendito seja: por que não os fizeste reinar sobre o sol e a lua, que são maiores que as estrelas? Disse-lhe o Santo, bendito seja: o sol e a lua têm vergonha no futuro por vir, de onde? Como está escrito (Yeshaiáhu 24:23): "e a lua se envergonhará, e o sol se enrubescerá"; mas as estrelas não têm vergonha, de onde? Como está escrito (Yoel 2:27): "pois no meio de Israel estou Eu, e Eu sou o Eterno, vosso D'us, e não há outro". Pois sol e lua se chamam quando o homem faz seus atos segundo sua própria sabedoria e entendimento, e todos os pensamentos do homem segundo sua sabedoria serão anulados; e estrelas se chama o lugar onde o Santo, bendito seja, ilumina os olhos do homem, e ele caminha segundo as iluminações da luz do Eterno, e isto subsistirá para todo o sempre.

ה' אֱלֹקֵיכֶם הִרְבָּה אֶתְכֶם וְהִנְּכֶם הַיּוֹם כְּכוֹכְבֵי הַשָּׁמַיִם לָרֹב. אִיתָא בַּמִּדְרָשׁ (דברים רבה פרשה א',י"ד) אָמַר מֹשֶׁה רַבֵּינוּ עָלָיו הַשָּׁלוֹם לִפְנֵי הַקָּדוֹשׁ בָּרוּךְ הוּא לָמָּה לֹא מָשַׁלְתָּ אוֹתָם בְּחַמָּה וּלְבָנָה שֶׁהֵם גְּדוֹלִים מִכּוֹכָבִים, אָמַר לוֹ הַקָּדוֹשׁ בָּרוּךְ הוּא חַמָּה וּלְבָנָה יֵשׁ לָהֶם בּוּשָׁה לֶעָתִיד לָבוֹא מִנַּיִן שֶׁנֶּאֱמַר (ישעיה כ"ד,כ"ג) "וְחָפְרָה הַלְּבָנָה וּבוֹשָׁה הַחַמָּה" אֲבָל הַכּוֹכָבִים אֵין לָהֶם בּוּשָׁה מִנַּיִן שֶׁנֶּאֱמַר (יואל ב',כ"ז) "כִּי בְּקֶרֶב יִשְׂרָאֵל אָנִי וַאֲנִי ה' אֱלֹקֵיכֶם וְאֵין עוֹד", כִּי חַמָּה וּלְבָנָה נִקְרָא שֶׁיַּעֲשֶׂה הָאָדָם מַעֲשָׂיו עַל פִּי חָכְמָתוֹ וּבִינָתוֹ, וְכָל מַחְשְׁבוֹת אָדָם עַל פִּי חָכְמָתוֹ יִהְיוּ בְּטֵלִין, וְכוֹכָבִים נִקְרָא בְּמָקוֹם שֶׁהַקָּדוֹשׁ בָּרוּךְ הוּא יָאִיר עֵינֵי הָאָדָם וְיֵלֵךְ עַל פִּי הֶאָרוֹת אוֹר הַש"י וְזֹאת יָקוּם לְעוֹלְמֵי עַד.
Parágrafo 7

"E sucedeu que no quadragésimo ano, no décimo primeiro mês, no primeiro dia do mês, falou Moshé" etc. (Devarim 1:3). O propósito de se explicitar aqui em que mês, é que o mês de Shevat alude a shevet (vara) e repreensão de disciplina, e está escrito (Mishlê 29:15): "vara e repreensão dão sabedoria"; e deu Moshé, nosso mestre, a paz esteja sobre ele, o conselho de que se introduzissem nas palavras de Torá, e ela os resgataria de todo mal, como está escrito (Tehilim 111:9): "resgate enviou ao Seu povo, ordenou para sempre Sua aliança" — e brit (aliança) é a Torá, como está escrito (Yirmiáhu 33:25): "se não for Minha aliança" etc. E isto é o que se disse (Mishlê 15:33): "o temor do Eterno é disciplina de sabedoria" — pois há disciplina por meio de sofrimentos, D'us nos livre, e as palavras de Torá também se chamam disciplina, como está escrito (Mishlê 8:10): "tomai Minha disciplina"; pois pelas palavras de Torá também pode o homem ser disciplinado — "e feliz o homem a quem Tu disciplinas, ó D'us, e de Tua Torá o ensinas". E isto é o que está escrito (Tehilim 111:10): "princípio da sabedoria é o temor do Eterno, bom entendimento têm todos os que a praticam" — explicação: que isto é sabedoria e bom entendimento para o homem, que ele se introduza nas palavras de Torá, e por meio delas será salvo de todo mal.

וַיְהִי בְּאַרְבָּעִים שָׁנָה בְּעַשְׁתֵּי עָשָׂר חֹדֶשׁ בְּאֶחָד לַחֹדֶשׁ דִּבֶּר מֹשֶׁה כוּ'. הָעִנְיָן שֶׁנִּתְפָּרֵשׁ כָּאן בְּאֵיזֶה חֹדֶשׁ, כִּי חֹדֶשׁ שְׁבָט מוֹרֶה עַל שֵׁבֶט וְתוֹכַחַת מוּסָר וְכָתוּב (משלי כ"ט,ט"ו) "שֵׁבֶט וְתוֹכַחַת יִתֵּן חָכְמָה", וְנָתַן מֹשֶׁה רַבֵּינוּ עָלָיו הַשָּׁלוֹם עֵצָה שֶׁיִּכָּנְסוּ אֶת עַצְמָם בְּדִבְרֵי תּוֹרָה וְתִפְדֶּה אוֹתָם מִכָּל רַע כְּמוֹ שֶׁכָּתוּב (תהלים קי"א,ט') "פְּדוּת שָׁלַח לְעַמּוֹ צִוָּה לְעוֹלָם בְּרִיתוֹ", וּבְרִית הוּא הַתּוֹרָה כְּמוֹ שֶׁכָּתוּב (ירמיה ל"ג,כ"ה) "אִם לֹא בְרִיתִי" כוּ', וְזֶה שֶׁנֶּאֱמַר (משלי ט"ו,ל"ג) "יִרְאַת ה' מוּסַר חָכְמָה", כִּי יֵשׁ מוּסָר עַל פִּי יִסּוּרִין חַס וְשָׁלוֹם וְדִבְרֵי תּוֹרָה גַּם כֵּן נִקְרָאִים מוּסָר כְּמוֹ שֶׁכָּתוּב (משלי ח',י') "קְחוּ מוּסָרִי", כִּי מִדִּבְרֵי תּוֹרָה יוּכַל גַּם כֵּן הָאָדָם לְהִתְיַסֵּר "וְאַשְׁרֵי הַגֶּבֶר אֲשֶׁר תְּיַסְּרֶנּוּ יָּהּ וּמִתּוֹרָתְךָ תְלַמְּדֶנּוּ", וְזֶה שֶׁכָּתוּב (תהלים קי"א,י') "רֵאשִׁית חָכְמָה יִרְאַת ה' שֵׂכֶל טוֹב לְכָל עֹשֵׂיהֶם", פֵּרוּשׁ שֶׁזֶּה חָכְמָה וְשֵׂכֶל טוֹב לָאָדָם שֶׁיַּכְנִיס אֶת עַצְמוֹ בְּדִבְרֵי תּוֹרָה וְעַל יָדָהּ יִנָּצֵל מִכָּל רַע.
Parágrafo 8

"Eis que seu leito é leito de ferro; não está ele em Rabá dos filhos de Amón?" (Devarim 3:11). Moshé, nosso mestre, a paz esteja sobre ele, temeu de Og, porque nele havia o sinal da aliança (brit milá) que Avraham, nosso pai, a paz esteja sobre ele, havia colocado nele, como consta no Zohar HaKadosh (Bamidbar 184a): pois Og era Eliezer, servo de Avraham, como é sabido, e temia, D'us nos livre, que o Eterno estivesse com ele. E isto é o que está escrito: "nove côvados seu comprimento e quatro côvados sua largura" — pois tet e dálet (nove e quatro) são as letras que precedem o Nome Yud-Hei, pois destas duas letras saem todas as influências para o homem, pois as letras Vav-Hei do Nome provêm do lado da apreensão do homem, como é sabido; e isto é o que temeu Moshé, nosso mestre, a paz esteja sobre ele — que talvez repousasse sobre ele este Nome. E o Eterno lhe mostrou que não é assim; ainda que pareça, pela aparência externa, que seus atos são bons, apesar disso seu interior não é puro. E isto é o que se disse sobre ele: "não está ele em Rabá dos filhos de Amón?" — pois Amón é a klipá (casca, força impura) de cobiça e adultério, como é sabido, conforme a palavra do Zohar HaKadosh (ali mesmo): que ele danificava aquele sinal da aliança. E isto é o que prometeu o Santo, bendito seja, a Moshé: "hoje começarei a pôr teu temor sobre os povos que estão debaixo de todo o céu" — pois "céu" se chama a aparência que se vê aos olhos como força e auxílio do Eterno; e o Eterno lhe mostrou que entre as nações não há nisto nenhuma substância real. E isto é o que Ele mudou na linguagem, pois seria necessário escrever "pôr teu temor sobre todos os povos que estão debaixo do céu", e aludiu nisto que todas as aparências que parecem boas entre as nações não têm nelas nenhuma substância real.

הִנֵּה עַרְשׂוֹ עֶרֶשׂ בַּרְזֶל הֲלֹה הִוא בְּרַבַּת בְּנֵי עַמּוֹן. מֹשֶׁה רַבֵּינוּ עָלָיו הַשָּׁלוֹם נִתְיָרֵא מֵעוֹג לְפִי שֶׁהָיָה בּוֹ אוֹת בְּרִית אֲשֶׁר שָׂם בּוֹ אַבְרָהָם אָבִינוּ עָלָיו הַשָּׁלוֹם כִּדְאִיתָא בַּזוה"ק (במדבר קפ"ד.), כִּי עוֹג הָיָה אֱלִיעֶזֶר עֶבֶד אַבְרָהָם, כַּיָּדוּעַ, וְהָיָה יָרֵא פֶּן חַס וְשָׁלוֹם ה' עִמּוֹ. וְזֶה שֶׁנִּכְתַּב "תֵּשַׁע אַמּוֹת אָרְכּוֹ וְאַרְבַּע אַמּוֹת רָחְבּוֹ", כִּי ט' וְד' הֵם הָאוֹתִיּוֹת הַקּוֹדֶמֶת לְשֵׁם י"ה, כִּי מֵאֵלּוּ הַשְּׁנֵי אוֹתִיּוֹת יוֹצְאִים כָּל הַהַשְׁפָּעוֹת לָאָדָם, כִּי אוֹתִיּוֹת ו"ה מֵהַשֵּׁם הֵם מִצַּד תְּפִיסַת הָאָדָם כַּיָּדוּעַ, וְזֶה שֶׁיָּרֵא מֹשֶׁה רַבֵּינוּ עָלָיו הַשָּׁלוֹם כִּי שֶׁמָּא שׁוֹרֶה עָלָיו הַשֵּׁם הַזֶּה, וְהֶרְאָה לוֹ הַש"י כִּי אֵינוֹ כֵן אַף כִּי נִדְמֶה עַל הַגָּוֶן כִּי מַעֲשָׂיו הֵם טוֹבִים אַף עַל פִּי כֵן אֵין תּוֹכוֹ נָקִי, וְזֶה שֶׁנֶּאֱמַר עָלָיו "הֲלֹה הִוא בְּרַבַּת בְּנֵי עַמּוֹן", כִּי עַמּוֹן הוּא קְלִיפַּת תַּאֲוָה וְנִיאוּף כַּיָּדוּעַ וּכְמַאֲמַר זוה"ק (שם) דְּפָגִים בְּהַהוּא אוֹת בְּרִית, וְזֶה שֶׁהִבְטִיחַ הַקָּדוֹשׁ בָּרוּךְ הוּא לְמֹשֶׁה "הַיּוֹם הַזֶּה אָחֵל תֵּת פַּחְדְּךָ עַל הָעַמִּים אֲשֶׁר תַּחַת כָּל הַשָּׁמָיִם", כִּי הַשָּׁמַיִם נִקְרָא הַגָּוֶן הַנִּרְאֶה לְמַרְאֵה עֵינַיִם לְכֹחַ וְסִיַּעְתָּא מֵה' וְהֶרְאָה לוֹ הַש"י כִּי בְּתוֹךְ הָאֻמּוֹת אֵין בָּזֶה שׁוּם מַמָּשׁ, וְזֶה שֶׁשִּׁנָּה בַּלָּשׁוֹן, כִּי מֵהַצֹּרֶךְ הָיָה לִכְתֹּב תֵּת פַּחְדְּךָ עַל כָּל הָעַמִּים אֲשֶׁר תַּחַת הַשָּׁמַיִם, וְרָמַז בָּזֶה כִּי כָּל הַגְּוָונִין שֶׁנִּרְאִים טוֹבִים בֵּין הָאֻמּוֹת אֵין בָּהֶם שׁוּם מַמָּשׁ.
Parte II · Sefaria Volume II
Parágrafo 9

“Estas são as palavras que Moshé falou a todo Israel” (Devarim 1:1). Esta parashá é fixada para ser lida no mês de Av, como está (Tur e Shulchan Aruch, simán 428) (falta no manuscrito, e talvez deva ser: “exilaste teus filhos e Tu calas”), pois isto indica que o Santo, bendito seja, não infunde então palavras de Torá; e por isso esta parashá é fixada para ser lida então, para indicar que também então o Santo, bendito seja, se ocupa de infundir palavras de Torá. E o fato de a destruição ter sido no mês de Av, que é a letra tet (nove) no Sefer Yetzirá (capítulo 5), e também no nono dia do mês, pois a letra tet é vida, como está no Zohar HaKadosh (Terumah 152a), é para indicar que Suas palavras são vivas e permanentes, e que a santidade não cessou do lugar do Templo, e que o Eterno, bendito seja Seu Nome, habita com fixidez no meio de Israel para infundir-lhes palavras de Torá. E isto é “Estas são as palavras” etc.: já que Moshé se dispôs a explicar a Torá etc.

אֵלֶּה הַדְּבָרִים אֲשֶׁר דִּבֶּר מֹשֶׁה אֶל כָּל יִשְׂרָאֵל. הַפָּרָשָׁה הַזֹּאת נִקְבַּעַת לִקְרוֹתָהּ בְּחֹדֶשׁ אָב כִּדְאִיתָא (טוש"ע סימן תכ"ח) (חסר בכ"י ואולי צ"ל הגלית את בניך ואת שותק) שֶׁזֶּה מוֹרֶה שֶׁאֵין הַקָּדוֹשׁ בָּרוּךְ הוּא מַשְׁפִּיעַ אָז דִּבְרֵי תּוֹרָה, וְלָכֵן נִקְבַּעַת הַפָּרָשָׁה הַזֹּאת לִקְרוֹא אָז, לְהוֹרוֹת שֶׁגַּם אָז הַקָּדוֹשׁ בָּרוּךְ הוּא עוֹסֵק לְהַשְׁפִּיעַ דִּבְרֵי תּוֹרָה, וְזֶה שֶׁהָיָה הַחֻרְבָּן בְּחֹדֶשׁ אָב שֶׁהוּא אוֹת ט' בְּסֵפֶר יְצִירָה (פרק ה') וְגַם בְּט' לַחֹדֶשׁ שֶׁאוֹת ט' הוּא חַיִּים כִּדְאִיתָא בַּזה"ק (תרומה קנ"ב.) לְהוֹרוֹת שֶׁדְּבָרָיו חַיִּים וְקַיָּימִים וְלֹא נִפְסַק הַקְּדוּשָּׁה מִמְּקוֹם הַמִּקְדָּשׁ וְהַשי"ת שׁוֹכֵן בִּקְבִיעוּת בְּתוֹךְ יִשְׂרָאֵל לְהַשְׁפִּיעַ לָהֶם דִּבְרֵי תּוֹרָה וְזֶה אֵלֶּה הַדְּבָרִים וְגוֹ' הוֹאִיל מֹשֶׁה בֵּאֵר אֶת הַתּוֹרָה וְגוֹ'.
Parágrafo 10

“Onze dias desde Chorev” etc. (Devarim 1:2). Isto é, o assunto do recebimento da Torá é que adquiriram palavras de Torá em seu cérebro, seu intelecto e seu conhecimento; e a Terra de Israel alude à fixação das palavras de Torá no corpo, como uma estaca que não se move. E isto é o que Moshé, nosso mestre, a paz esteja sobre ele, lhes disse: no momento em que recebestes a Torá em Chorev, pareceu-vos que ela se fixou em vosso coração e que não há nenhuma distância entre o cérebro e o coração; porém “onze dias desde Chorev” — e eles andaram esse percurso em três dias, como Rashi, de abençoada memória, explica —, mas na verdade há uma grande distância desde o cérebro até a fixação no coração, e a distância são todos os quarenta anos no deserto e todos os tropeços que tiveram então; e por meio disto seu coração se depurou, para que fossem dignos de entrar na Terra de Israel e na fixação das palavras de Torá, pois ninguém se firma nas palavras de Torá senão depois de tropeçar nelas, como está na Guemará (Gitin 43a). E todo o sofrimento e a paciência que tiveram foi para que depois as palavras de Torá se fixassem neles com fixação completa; e sobre isto disse Shelomó, o rei, a paz esteja sobre ele (Tehilim 127:2): “Se o Eterno não edificar a casa etc., comendo o pão das fadigas; assim dá Ele ao Seu amado o sono” — isto é, ao amado do Eterno, o Eterno infunde palavras de Torá em seu coração mesmo quando ele dorme e não se esforça tanto; e sobre si mesmo disse isto.

אֶחָד עָשָׂר יוֹם מֵחֹרֵב וְגוֹ׳. הַיְינוּ כִּי עִנְיַן קַבָּלַת הַתּוֹרָה הוּא שֶׁקָּנוּ דִּבְרֵי תוֹרָה בְּמוֹחָם וְשִׂכְלָם וְדַעְתָּם, וְאֶרֶץ יִשְׂרָאֵל רוֹמֵז לִקְבִיעוּת דִּבְרֵי תוֹרָה בַּגּוּף כְּיָתֵד שֶׁלֹּא תִּמּוֹט, וְזֶה שֶׁאָמַר לָהֶם מֹשֶׁה רַבֵּינוּ עָלָיו הַשָּׁלוֹם בְּעֵת שֶׁקִּבַּלְתֶּם הַתּוֹרָה בְּחוֹרֵב נִדְמָה לָכֶם שֶׁנִּקְבַּע בִּלְבַבְכֶם וְאֵין שׁוּם מֶרְחָק בֵּין הַמּוֹחַ לְהַלֵּב, כִּי אַחַד עָשָׂר יוֹם מֵחֹרֵב וְהֵם הָלְכוּ בִּשְׁלֹשָׁה יָמִים כְּמוֹ שֶׁמְּפוֹרָשׁ רַשִׁ"י ז״ל, אֲבָל בֶּאֱמֶת יֵשׁ מֶרְחָק רַב מֵהַמּוֹחַ לִקְבִיעוּת בַּלֵּב וְהַמֶּרְחָק הִיא כָּל הָאַרְבָּעִים שָׁנָה שֶׁבַּמִּדְבָּר וְכָל הַמִּכְשׁוֹלִים שֶׁהָיָה לָהֶם אָז, וְעַל יְדֵי זֶה נִזְדַּכֵּךְ לִבָּם שֶׁיִּהְיֶה רְאוּיִם לִיכָּנֵס לְאֶרֶץ יִשְׂרָאֵל וְלִקְבִיעוּת דִּבְרֵי תּוֹרָה, כִּי אֵין אָדָם עוֹמֵד עַל דִּבְרֵי תּוֹרָה אֶלָּא אִם כֵּן נִכְשַׁל בָּהֶם כִּדְאִיתָא בִּגְמָרָא (גיטין מ"ג.), וְכָל הַצַּעַר וְהַסַּבְלָנוּת שֶׁהָיָה לָהֶם הָיָה כְּדֵי שֶׁאַחַר כָּךְ יִקָּבְעוּ דִּבְרֵי תּוֹרָה בָּהֶם בִּקְבִיעוּת גָּמוּר, וְעַל זֶה אָמַר שְׁלֹמֹה הַמֶּלֶךְ עָלָיו הַשָּׁלוֹם (תהלים קכ"ז, א') "אִם ה' לֹא יִבְנֶה בַיִת וְגוֹ׳ אֹכְלֵי לֶחֶם הָעֲצָבִים כֵּן יִתֵּן לִידִידוֹ שֵׁנָא", הַיְינוּ לִידִיד ה' מַשְׁפִּיעַ הַשי"ת דִּבְרֵי תּוֹרָה בְּלִבּוֹ אַף בְּעֵת שֶׁהוּא יָשֵׁן וְאֵינוֹ מְיַגֵּעַ עַצְמוֹ כָּל כָּךְ וְעַל עַצְמוֹ אָמַר זֶה.
Parágrafo 11

“Dai-vos homens sábios, entendidos e conhecidos, para vossas tribos” (Devarim 1:13). Está no Sifrê (e trazido em Rashi, de abençoada memória): que sejam conhecidos por vós; pois, se alguém se envolve em seu talit e vem e se senta diante de mim, não sei de que lugar é nem de que tribo é; mas vós o conheceis, porque vós o criastes. E na verdade Moshé, nosso mestre, mestre de todos os profetas, certamente reconhecia cada homem, quem era e o que era; e como está no Zohar HaKadosh (Yitro 78a), Moshé julgava sem testemunhas: “quando tiverem um assunto, vem a mim” etc. — este é o espírito de santidade que vinha a ele, e por ele sabia. Mas, no julgamento que foi dado a Israel, de nomear juízes, foi-lhes dado apenas julgar segundo a lei e as regras dos estatutos e das ordenanças; e por isso Moshé disse que “o julgamento é de Elokim” (Devarim 1:17), isto é, que entregou palavras de Torá a Israel para julgar segundo as regras da Torá; e se tudo viesse diante de Moshé, não haveria lugar para as regras da Torá, pois logo ele via e reconhecia a raiz de cada alma. E por isso foi dado a Israel o julgamento. E isto é o que lhes disse: que diante de Moshé não há lugar para nenhuma vestimenta segundo a qual julgar — pois “eis que veio diante de mim envolto em seu talit, não sei de que tribo é”, isto é, eu não olho de modo algum para sua chazaká (presunção), apenas para sua raiz; mas vós, que estais em graus mais baixos do que eu, a vós foi entregue o julgamento para julgar segundo regras, estatutos, ordenanças, presunções e testemunhas. E o Eterno, bendito seja Seu Nome, concordará com os julgamentos de Israel, ainda que só se julgue segundo as vestimentas — por exemplo, quem nega tudo é isento, por causa da chazaká de que ninguém é descarado, ainda que às vezes se encontre que não é conforme a regra, e assim em muitos casos. Mas o Eterno, bendito seja Seu Nome, concorda com a decisão de Israel: se julgam segundo a Torá e suas regras, o Eterno, bendito seja Seu Nome, concordará que o julgamento é julgamento de verdade, em sua verdade.

הָבוּ לָכֶם אֲנָשִׁים חֲכָמִים וּנְבוֹנִים וִידֻעִים לְשִׁבְטֵיכֶם. אִיתָא בְּסִפְרֵי (והובא ברש"י ז"ל) שֶׁיִּהְיוּ יְדוּעִים לָכֶם הֲרֵי שֶׁמִּתְעַטֵּף בְּטַלִּיתוֹ וּבָא וְיוֹשֵׁב לְפָנַי אֵינִי יוֹדֵעַ מֵאֵיזֶה מָקוֹם הוּא וּמֵאֵיזֶה שֵׁבֶט הוּא אֲבָל אַתֶּם מַכִּירִים אוֹתוֹ שֶׁאַתֶּם גִּדַּלְתֶּם אוֹתוֹ, וּבֶאֱמֶת מֹשֶׁה רַבֵּינוּ רַבָּן שֶׁל כָּל הַנְּבִיאִים בְּוַדַּאי הָיָה מַכִּיר בְּכָל אָדָם מִי הוּא וּמַה הוּא וְכִדְאִיתָא בַּזה"ק (יתרו ע"ח.) שֶׁמֹּשֶׁה הָיָה דָּן בְּלֹא עֵדִים, "כִּי יִהְיֶה לָהֶם דָּבָר בָּא אֵלַי" וְכוּ' דָּא רוּחַ קוּדְשָׁא דַּהֲוָה אָתֵי לְגַבֵּיהּ וּבֵיהּ הֲוָה יָדַע, אֶלָּא שֶׁבַּמִּשְׁפָּט שֶׁנִּתַּן לָהֶם לְיִשְׂרָאֵל לְמַנּוֹת דַּיָּנִים לֹא נִתַּן לָהֶם רַק לָדוּן עַל פִּי הַמִּשְׁפָּט וּכְלָלֵי הַחֻקִּים וְהַמִּשְׁפָּטִים, וְלָכֵן אָמַר מֹשֶׁה שֶׁהַמִּשְׁפָּט לֵאלֹהִים הוּא, הַיְינוּ שֶׁמָּסַר דִּבְרֵי תּוֹרָה לְיִשְׂרָאֵל לָדוּן עַל פִּי כְּלָלֵי הַתּוֹרָה, וְאִם יָבוֹא לִפְנֵי מֹשֶׁה הַכֹּל לֹא יִהְיֶה מָקוֹם לִכְלָלֵי הַתּוֹרָה כִּי תֵּכֶף הָיָה רוֹאֶה וּמַכִּיר שֹׁרֶשׁ כָּל נֶפֶשׁ, וְלָכֵן נִתַּן לָהֶם הַמִּשְׁפָּט לְיִשְׂרָאֵל, וְזֶה שֶׁאָמַר לָהֶם, שֶׁלִּפְנֵי מֹשֶׁה אֵין מָקוֹם לְשׁוּם לְבוּשִׁים לָדוּן עַל פִּיהֶם וַהֲרֵי שֶׁבָּא לְפָנַי מְעֻטָּף בְּטַלִּיתוֹ אֵינִי יוֹדֵעַ מֵאֵיזֶה שֵׁבֶט הוּא, הַיְינוּ שֶׁאֲנִי אֵינִי מִסְתַּכֵּל לְחֶזְקָתוֹ כְּלָל רַק לְשָׁרְשׁוֹ, אֲבָל אַתֶּם שֶׁאַתֶּם בְּמַדְרֵגוֹת נְמוּכִים מִמֶּנִּי לָכֶם נִמְסַר הַמִּשְׁפָּט לָדוּן עַל פִּי כְּלָלִים וְחֻקִּים וּמִשְׁפָּטִים וַחֲזָקוֹת וְעֵדִים, וְהַשי"ת יַסְכִּים עַל דִּינֵי יִשְׂרָאֵל שֶׁאַף שֶׁאֵין דָּנִים אֶלָּא עַל פִּי הַלְּבוּשִׁים, כְּגוֹן כּוֹפֵר הַכֹּל פָּטוּר מִשּׁוּם חֲזָקָה דְּאֵין אָדָם מֵעִיז אַף שֶׁנִּמְצָא לִפְעָמִים שֶׁאֵינוֹ כְּפִי הַכְּלָל וְכֵן הַרְבֵּה, אֲבָל הַשי"ת מַסְכִּים עַל הוֹרָאַת יִשְׂרָאֵל שֶׁאִם דָּנִים עַל פִּי הַתּוֹרָה וּכְלָלֶיהָ יַסְכִּים הַשי"ת שֶׁהַדִּין דִּין אֱמֶת לַאֲמִתּוֹ.
Parágrafo 12

“E o assunto que for difícil para vós, trazei-o a mim, e eu o ouvirei” (Devarim 1:17). Isto é, que eu vos farei ouvir e estudarei convosco, para que entendais bem.

וְהַדָּבָר אֲשֶׁר יִקְשֶׁה מִכֶּם תַּקְרִבוּן אֵלַי וּשְׁמַעְתִּיו. הַיְינוּ שֶׁאֲנִי אַשְׁמִיעַ לָכֶם וְאֶלְמַד עִמָּכֶם שֶׁתָּבִינוּ הֵיטֵב.