Talmud Yerushalmi · Massechet Maasrot · Perek Alef · Halachá 5 (última do perek)
מַעַשְׂרוֹת

O bolo redondo de figos (igul), o alisamento com uvas de tevel, e o episódio de Rabi e seu filho sobre o muktzê — o encerramento do Perek Alef

Perek Alef, Halachá 5, no Talmud Yerushalmi, Massechet Maasrot — encerramento do capítulo

Quinta e última halachá do Perek Alef de Massechet Maasrot: a Mishná ensina que o bolo redondo de figos (igul) atinge seu "eixo de eira" desde que se o alise; que se alisa com figos e uvas de tevel (produto ainda sujeito aos dízimos), mas Rabi Yehudá proíbe; que quem alisa com uvas não prepara o fruto para receber impureza, mas Rabi Yehudá diz que sim; que os figos secos atingem seu "eixo de eira" desde que se pisem no barril, e o celeiro (megorá), desde que se arredonde o bolo; e que, se o barril se quebrou e o celeiro se abriu enquanto ainda se pisava e se arredondava, não se pode comer do conteúdo nem ocasionalmente — mas Rabi Yossei permite. A guemará abre com Chananiá, filho de Rabi Yasa, perguntando sobre que tipo de tevel discordam Rabi Yehudá e os rabanan — se por decreto rabínico ou por lei da Torá. Traz o paralelo de Rabi Avun em nome de Rabi Yochanan com a azeitona rachada por mãos impuras e o critério de quando ela se prepara para impureza. Narra o episódio em que Rabi pediu a seu filho Rabi Shimon que trouxesse figos secos do barril, a objeção do muktzê, a razão de Rabi Shmuel bar Sisartai, e a identificação — por Rabi Zeira diante de Rabi Yasa, e depois por Rabi Yossei beRabi Bun e Rabi Yitzchak bar Bisna em nome de Rabi Yochanan — de que o caso envolvia tâmaras rachadas. Traz a distinção de Rabi Yaakov bar Zavdi em nome de Rabi Abahu entre o muktzê do Shabat, restrito a figos e uvas, e o muktzê dos dízimos, que se aplica a tudo; e a confirmação de Rabi Yossei a partir da própria Mishná. E fecha com Rabi Yochanan sobre a diferença entre as palavras do primeiro tanna e as do último quanto a se o início do processamento depende do fim, e com Rabi Elazar atribuindo a opinião do último tanna a Rabi Meir — para que a halachá, entre Rabi Meir e Rabi Yossei, siga Rabi Yossei. Com esta halachá, encerra-se por completo o Perek Alef de Massechet Maasrot.

A Mishná · מַתְנִיתִין

הַעִיגוּל מִשֶּׁיַּחֲלִיקֶינּוּ. מַחֲלִיקִין בִּתְאֵינִים וּבָעֲנָבִים שֶׁל טֵבֵל. רִבִּי יְהוּדָה אוֹסֵר. הַמַּחֲלִיק בָּעֲנָבִים לֹא הוּכְשַׁר. רִבִּי יְהוּדָה אוֹמֵר הוּכְשַׁר. וּגְרוֹגְרוֹת מִשֶּׁיִּדּוֹשׁ וּמְגוֹרָה מִשֶּׁיְעַגֵּל. הָיָה דָשׁ בֶּחָבִית וּמְעַגֵּל בַּמְּגוֹרָה נִשְׁבְּרָה הֶחָבִית וְנִפְתְּחָה הַמְּגוֹרָה לֹא יֹאכַל מִמֶּנּוּ עֲרַאי. רִבִּי יוֹסֵי מַתִּיר.

Mishná: O bolo redondo (igul — bolo de figos secos, prensado em forma circular), desde que o alise. Alisa-se o bolo com figos e com uvas de tevel (produto ainda sujeito aos dízimos); Rabi Yehudá proíbe. Quem alisa o bolo com uvas — o fruto não se preparou (para receber impureza pelo contato com o líquido que escorre). Rabi Yehudá diz: preparou-se. E os figos secos, desde que se pisem (no barril, para prensá-los); e o celeiro (megorá), desde que se arredonde o bolo. Se estava pisando no barril e arredondando no celeiro, e o barril se quebrou e o celeiro se abriu — não coma dele ocasionalmente. Rabi Yossei permite.

A Halachá · הֲלָכָה ה

01Sobre que tevel discordam Rabi Yehudá e os rabanan, segundo Chananiá filho de Rabi Yasa
Yerushalmi · Maasrot 1:5
חֲנַנְיָה בְּרֵיהּ דְּרִבִּי יָסָא אָמַר מַה פְלִיגִין רִבִּי יוּדָה וְרַבָּנִין בְּטֵבֵל שֶׁנִּטְבַּל מִדִּבְרֵיהֶן. אֲבָל טֵבֵל שֶׁנִּטְבַּל דְּבַר תּוֹרָה אוּף רַבָּנִין מוֹדֵיי.

Disse Chananiá, filho de Rabi Yasa: sobre o que discordam Rabi Yehudá e os rabanan? Sobre o tevel que se tornou tevel por suas palavras (por decreto rabínico); mas quanto ao tevel que se tornou tevel por lei da Torá, também os rabanan concordam (que se proíbe alisar o bolo com ele).

02O paralelo da azeitona rachada por mãos impuras, segundo Rabi Avun em nome de Rabi Yochanan
Yerushalmi · Maasrot 1:5
רִבִּי מָנָא אָמַר לֵיהּ סְתָם. רִבִּי אָבוּן בְּשֵׁם רִבִּי יוֹחָנָן רִבִּי יוּדָן כְּדַעְתֵּיהּ וְרַבָּנִין כְּדַעְתּוֹן דְּתַנֵּי זַיִת שֶׁפִּיצְּעוֹ בְיָדַיִם מְסוֹאֲבוֹת לֹא הוּכְשְׁרוּ. לְסוֹפְגָן בְּמֶלַח הוּכְשְׁרוּ. לֵידַע אִם יֵשׁ בּוֹ מַיִם לֹא הוּכְשְׁרוּ. רִבִּי יוּדָן אָמַר הוּכְשְׁרוּ. רַבָּנִין אָמְרִין בְּמֵימָיו הוּא בוֹדֵק. רִבִּי יוּדָה אוֹמֵר בְּגוּפוֹ הוּא בוֹדֵק. וְהָכָא רַבָּנִין אָמְרִין בְּמֵימָיו הוּא מַחֲלִיק. רִבִּי יוּדָה בְּשֶׁיֵּשׁ שֶׁלּוֹ מַחֲלִיק.

Disse Rabi Mana: disse-o (o ensinamento anterior) sem atribuição (a um tanna específico). Rabi Avun em nome de Rabi Yochanan: Rabi Yudá (Yehudá) permanece em sua opinião, e os rabanan permanecem na sua — pois se ensinou: a azeitona que alguém rachou com as mãos impuras não se preparou (para receber impureza pelo líquido que dela escorre); para que absorva sal, preparou-se; para saber se já contém líquido (azeite), não se preparou. Rabi Yudá diz: preparou-se. Os rabanan dizem: verifica-se pelo seu líquido; Rabi Yehudá diz: verifica-se pelo seu próprio corpo. E aqui, os rabanan dizem: alisa-se o bolo com o líquido que escorre da uva; Rabi Yehudá diz: quando há o que é seu (quando o líquido já existe como suco próprio), alisa-se.

03Rabi pede a seu filho Rabi Shimon que traga figos secos do barril: a objeção do muktzê
Yerushalmi · Maasrot 1:5
רִבִּי אָמַר לְרִבִּי שִׁמְעוֹן בְּרֵיהּ עֲלֵה וְהָבֵא לָנוּ גְּרוֹגְרוֹת מִן הֶחָבִית. אָמַר לֵיהּ וְאֵינוֹ אָסוּר מִשּׁוּם מוּקְצֶה. אָמַר לֵיהּ וַאֲדַיִין אַתְּ לְזוֹ אֵין לָךְ אָסוּר מִשּׁוּם מוּקְצֶה אֶלָּא תְאֵנִים וַעֲנָבִים בִּלְבַד. אָמַר רִבִּי שְׁמוּאֵל בַּר סִיסָרְטַאי מִפְּנֵי שֶׁהֵן מַסְרִיחוֹת בֵּנְתַּיִים. רִבִּי זְעִירָא בָּעָא קוֹמֵי רִבִּי יָסָא לֹא מִסְתַּבְּרָא בְּאִילֵּין פְּצוּלַיָיה הֲוָה עוּבְדָא. אָמַר לֵיהּ אוּף אֲנָא סָבַר כֵּן. אָתָא רִבִּי יוֹסֵי בֵּירִבִּי בּוּן רִבִּי יִצְחָק בַּר בִּיסְנָא בְשֵׁם רִבִּי יוֹחָנָן בְּאִילֵּין פְּצוּלַיָיא הֲוָה עוּבְדָא.

Disse Rabi a seu filho Rabi Shimon: sobe e traze-nos figos secos do barril. Disse-lhe: mas isso não é proibido por causa do muktzê (o que ainda não está pronto para o uso, e que por isso não se pode manipular no Shabat)? Disse-lhe: ainda estás preso a isso? Não há proibição por muktzê senão para figos e uvas apenas. Disse Rabi Shmuel bar Sisartai: porque eles ficam malcheirosos nesse meio-tempo (durante a fermentação, tornando-se por um período impróprios para comer). Rabi Zeira perguntou diante de Rabi Yasa: não seria razoável dizer que, nesse caso, tratava-se de tâmaras rachadas (e não de figos, pois as tâmaras postas a secar nunca passam por uma fase imprópria)? Disse-lhe: também eu penso assim. Veio Rabi Yossei beRabi Bun e Rabi Yitzchak bar Bisna em nome de Rabi Yochanan: tratava-se de tâmaras rachadas.

04Shabat versus dízimos: a distinção de Rabi Yaakov bar Zavdi em nome de Rabi Abahu
Yerushalmi · Maasrot 1:5
אָמַר לֵיהּ אֵין לָךְ אָסוּר מִשּׁוּם מוּקְצֶה אֶלָּא תְאֵנִים וַעֲנָבִים בִּלְבַד. רִבִּי יַעֲקֹב בַּר זַבְדִּי בְשֵׁם רִבִּי אַבָּהוּ הָדָא דְתֵימָר לְעִנְיַין שַׁבָּת. אֲבָל לְעִנְיַין מַעְשְׂרוֹת כָּל הַדְּבָרִים יֵשׁ לָהֶן מוּקְצֶה. אָמַר רִבִּי יוֹסֵה מַתְנִיתָא אָמְרָה כֵן גְּרוֹגְרוֹת מִשֶּׁיִּדּוֹשׁ וּמְגוֹרָה מִשֶּׁיְעַגֵּל.

Disse-lhe (repetindo): não há proibição por muktzê senão para figos e uvas apenas. Rabi Yaakov bar Zavdi em nome de Rabi Abahu: isto se disse quanto ao Shabat; mas quanto aos dízimos, todas as coisas têm o status de muktzê (passam por uma fase em que ainda não são aptas ao uso, e por isso ainda não estão sujeitas aos dízimos). Disse Rabi Yossei: a própria Mishná já ensina isso: "os figos secos, desde que se pisem, e o celeiro, desde que se arredonde o bolo" (mostrando que, para os dízimos, até os figos secos passam por uma fase intermediária antes de se tornarem bolo).

05O primeiro tanna e o último; Rabi Elazar atribui a opinião a Rabi Meir; a halachá segue Rabi Yossei
Yerushalmi · Maasrot 1:5
אָמַר רִבִּי יוֹחָנָן דִּבְרֵי שׁוֹנֶה רִאשׁוֹן לֹא הַתַּחְתּוֹן צָרִיךְ לָעֶלְיוֹן וְלֹא הָעֶלְיוֹן צָרִיךְ לַתַּחְתּוֹן. דִּבְרֵי שׁוֹנֶה אַחֲרוֹן צָרִיךְ לָעֶלְיוֹן וְלֹא הָעֶלְיוֹן צָרִיךְ לַתַּחְתּוֹן. אָמַר רִבִּי לָעְזָר דְּרִבִּי מֵאִיר הִיא. אָמַר לֵיהּ דְּלֹא תִיסְבּוֹר מֵימַר סְתָמָא דְּרִבִּי יוֹסֵי הִיא הֲלָכָה כִסְתָמָה. לְפוּם כֵּן צָרִךְ מֵימַר דְּרִבִּי מֵאִיר הִיא. דְּרִבִּי מֵאִיר וְרִבִּי יוֹסֵי הֲלָכָה כְּרִבִּי יוֹסֵי.

Disse Rabi Yochanan: as palavras do primeiro tanna (o tanna anônimo da Mishná) ensinam que nem o de baixo precisa do de cima, nem o de cima precisa do de baixo (isto é, tanto o início quanto o fim da prensagem, cada um por si, já geram a obrigação dos dízimos, um não dependendo do outro). As palavras do último tanna (Rabi Yossei) ensinam que o de baixo precisa do de cima, mas o de cima não precisa do de baixo (pois, para Rabi Yossei, apenas o fim do processo — o arredondar do bolo — completa a obrigação). Disse Rabi Elazar: isto é a opinião de Rabi Meir. Disse-lhe (um colega): para que não penses que se trata de uma opinião anônima que na verdade é de Rabi Yossei, e a halachá seguisse o anônimo como regra geral — por isso é preciso dizer que é de Rabi Meir, pois entre Rabi Meir e Rabi Yossei, a halachá segue Rabi Yossei.

Nota

Esta é a quinta e última halachá do Perek Alef de Massechet Maasrot. A Mishná ensina que o bolo redondo de figos (igul) atinge seu "eixo de eira" desde que se o alise — com figos e uvas de tevel, ainda que Rabi Yehudá proíba e discorde sobre a preparação do fruto para impureza; que os figos secos atingem seu "eixo de eira" desde que se pisem no barril, e o celeiro, desde que se arredonde o bolo; e que, se o barril se quebra e o celeiro se abre no meio do processo, não se come do conteúdo ocasionalmente, exceto segundo Rabi Yossei.

A guemará discute sobre que tipo de tevel discordam Rabi Yehudá e os rabanan, traz o paralelo da azeitona rachada por mãos impuras, narra o episódio de Rabi e seu filho Rabi Shimon sobre os figos secos e o muktzê — resolvido como um caso de tâmaras rachadas —, distingue o muktzê do Shabat do muktzê dos dízimos, e fecha com a diferença entre o primeiro e o último tanna quanto à dependência entre o início e o fim do processamento, com a halachá seguindo Rabi Yossei.

Com esta halachá, encerra-se por completo o Perek Alef de Massechet Maasrot.