Seder Kodashim · Massechet Zevachim · Perek Tet · Mishná 5 de 7

E estes, se subiram, descem

וְאֵלּוּ אִם עָלוּ יֵרְדוּ
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

A mishná muda de eixo mais uma vez: não trata de itens desqualificados, mas de itens plenamente válidos e puros que, ainda assim, nunca pertencem ao altar, porque sua função própria é outra — o consumo por sacerdotes ou o depósito no Santuário. Fecha com a regra sobre a lã, o pelo, os ossos e os chifres dos animais queimados no altar: sobem enquanto ainda unidos ao corpo do animal, mas, uma vez separados, não sobem mais — distinção fundamentada em dois versículos.

Os sete itens válidos que nunca pertencem ao altar; e a regra da lã, do pelo, dos ossos, dos tendões, dos chifres e das unhas — sobem se unidos ao corpo, não sobem se separados.

E estes, se subiram, descem: a carne das santidades supremas, e a carne das santidades leves, e o sobrante do ômer, e os dois pães, e o pão da face, e os restos das ofertas de farinha, e o incenso.Todos esses sete itens são plenamente válidos e puros — nada neles está desqualificado — mas nenhum pertence à função do altar externo: a carne das santidades supremas e leves destina-se ao consumo por sacerdotes ou proprietários; o sobrante do ômer, os dois pães de Shavuot, o pão da face e os restos das ofertas de farinha destinam-se ao consumo sacerdotal; e o incenso tem seu próprio altar interno, o altar de ouro, e não o altar externo dos sacrifícios. Por isso, mesmo válidos, se alguém os colocou sobre o altar externo, eles descem.

A lã que está nas cabeças dos cordeiros, e o pelo que está na barba dos bodes, e os ossos, e os tendões, e os chifres, e as unhas — enquanto estão unidos, sobem, pois foi dito: "E o sacerdote queimará o todo sobre o altar."Diferente dos sete itens anteriores, estes elementos — parte natural do corpo do animal de holocausto — sobem junto com a carne enquanto ainda estão fisicamente unidos a ela, pois o versículo determina que "o todo" do animal seja queimado sobre o altar, sem separar as partes duras ou capilares do restante da carne.

Se se separaram, não sobem, pois foi dito: "E farás tuas oferendas queimadas, a carne e o sangue."Mas se esses mesmos elementos — lã, pelo, ossos, tendões, chifres, unhas — já se separaram do corpo antes de subir ao altar, eles perdem sua aptidão, pois o segundo versículo limita a oferenda queimada à "carne e ao sangue" apenas, excluindo partes que, uma vez separadas, não são mais "carne" no sentido próprio.

וְאֵלּוּ אִם עָלוּ יֵרְדוּ, בְּשַׂר קָדְשֵׁי קָדָשִׁים, וּבְשַׂר קָדָשִׁים קַלִּים, וּמוֹתַר הָעֹמֶר, וּשְׁתֵּי הַלֶּחֶם, וְלֶחֶם הַפָּנִים, וּשְׁיָרֵי מְנָחוֹת, וְהַקְּטֹרֶת. הַצֶּמֶר שֶׁבְּרָאשֵׁי כְבָשִׂים, וְהַשֵּׂעָר שֶׁבִּזְקַן תְּיָשִׁים, וְהָעֲצָמוֹת, וְהַגִּידִים, וְהַקַּרְנַיִם, וְהַטְּלָפַיִם, בִּזְמַן שֶׁהֵן מְחֻבָּרִין, יַעֲלוּ, שֶׁנֶּאֱמַר, וְהִקְטִיר הַכֹּהֵן אֶת הַכֹּל הַמִּזְבֵּחָה. פָּרְשׁוּ, לֹא יַעֲלוּ, שֶׁנֶּאֱמַר, וְעָשִׂיתָ עֹלֹתֶיךָ הַבָּשָׂר וְהַדָּם:

Fontes bíblicas · מְקוֹרוֹת

Vayikrá 1:9
וְקִרְבּוֹ וּכְרָעָיו יִרְחַץ בַּמָּיִם, וְהִקְטִיר הַכֹּהֵן אֶת הַכֹּל הַמִּזְבֵּחָה, עֹלָה אִשֵּׁה רֵיחַ נִיחוֹחַ לַיהוָה.
"E suas entranhas e suas pernas lavará com água, e o sacerdote queimará o todo sobre o altar — é oferenda queimada, sacrifício ígneo de aroma agradável ao Eterno."
A palavra "הַכֹּל" ("o todo") é a base para incluir a lã, o pelo, os ossos, os tendões, os chifres e as unhas no que sobe ao altar — desde que ainda unidos ao corpo do animal no momento da queima.
Devarim 12:27
וְעָשִׂיתָ עֹלֹתֶיךָ הַבָּשָׂר וְהַדָּם עַל מִזְבַּח יְהוָה אֱלֹהֶיךָ, וְדַם זְבָחֶיךָ יִשָּׁפֵךְ עַל מִזְבַּח יְהוָה אֱלֹהֶיךָ, וְהַבָּשָׂר תֹּאכֵל.
"E farás tuas oferendas queimadas, a carne e o sangue, sobre o altar do Eterno teu Deus; e o sangue de teus sacrifícios será derramado sobre o altar do Eterno teu Deus, e a carne comerás."
Este versículo limita a oferenda queimada à combinação de "a carne e o sangue", sem mencionar lã, pelo, ossos ou chifres separadamente — o que ensina que, uma vez que esses elementos se separam do corpo, deixam de ter aptidão para subir ao altar.

Halachot · הֲלָכוֹת

Rambam · Perush HaMishná, Zevachim 9:5
כָּל אֵלּוּ שֶׁנֶּאֱמַר, מוֹרִידִין אוֹתוֹ מִן הַמִּזְבֵּחַ, וַאֲפִלּוּ הֶעֱלוּ אוֹתָן אֵינָן רְאוּיִן לַמִּזְבֵּחַ, אֲבָל כֻּלָּן רְאוּיִין לַאֲכִילָה זוּלָתִי הַקְטָרָתָן, אֲבָל הִיא גַּם כֵּן אֵינָהּ רְאוּיָה לַמִּזְבֵּחַ. וְכֵן כָּל מַה שֶּׁמָּנָה אַחַר הַקְטָרָה אֵינוֹ רָאוּי לַמִּזְבֵּחַ, אֶלָּא אִם הָיָה מְחֻבָּר, רְצוֹנוֹ לוֹמַר שֶׁיְּהֵא כְּקָרְבַּן עוֹלָה שֶׁשּׂוֹרְפִין אוֹתָהּ כֻּלָּהּ, וְיִהְיוּ דְּבוּקִים בַּבָּשָׂר הַדִּבּוּק הַטִּבְעִי.

Rambam explica que todos os sete itens listados no início da mishná são feitos descer do altar, e mesmo que alguém os tenha colocado ali, eles nunca são aptos ao altar — embora todos, exceto o incenso, sejam aptos ao consumo, pois o incenso tampouco é apto ao altar externo. Da mesma forma, tudo o que a mishná enumera na segunda parte — lã, pelo, ossos etc. — só é apto ao altar quando permanece unido ao corpo pela ligação natural, como convém a uma oferenda de holocausto que é queimada por inteiro.

Bartenura · Zevachim 9:5
וְאֵלּוּ אִם עָלוּ יֵרְדוּ. וַאֲפִלּוּ הֵן כְּשֵׁרִים וּטְהוֹרִים, מִשּׁוּם דְּלֹא שַׁיָּךְ בְּהוּ מִזְבֵּחַ כְּלָל. בְּשַׂר קָדְשֵׁי קָדָשִׁים כוּ'. דְּלַאֲכִילָה קָיְמֵי וְלֹא לְמִזְבֵּחַ. וְהַקְּטֹרֶת. לֹא רְאוּיָה הִיא לַמִּזְבֵּחַ הַחִיצוֹן. הַצֶּמֶר שֶׁבְּרָאשֵׁי כְבָשִׂים. שֶׁל עוֹלָה, שֶׁהָרֹאשׁ אֵינוֹ בִּכְלַל הֶפְשֵׁט וְקָרֵב עִם עוֹרוֹ… וְיֵשׁ צֶמֶר בְּגֹבַהּ רֹאשׁוֹ שֶׁל כֶּבֶשׂ אֵצֶל עָרְפּוֹ, וְכֵן הַשֵּׂעָר שֶׁבִּזְקַן הַתְּיָשִׁים, בִּזְמַן שֶׁהֵן מְחֻבָּרִים כֻּלָּן עוֹלִים.

Bartenura enfatiza que esses itens descem mesmo sendo válidos e puros, simplesmente porque não têm relação alguma com a função do altar. Explica que a carne das santidades destina-se ao consumo, não ao altar, e que o incenso não é apto ao altar externo dos sacrifícios, apenas ao altar interno de ouro. Sobre a lã das cabeças dos cordeiros de holocausto, esclarece que a cabeça não entra no processo de esfolar, sendo oferecida junto com sua pele — e por isso há lã na altura da cabeça, junto à nuca, assim como o pelo na barba dos bodes: enquanto unidos ao corpo, sobem todos.

Perush — os Mefarshim · פֵּרוּשׁ הַמְּפָרְשִׁים

Rashi רש״י
Zevachim 85b, sobre a Guemará desta mishná
מַתְנִי' וְאֵלּוּ אִם עָלוּ יֵרְדוּ — וְאַף עַל פִּי שֶׁכְּשֵׁרִין, דְּלֹא שַׁיָּךְ בְּהוּ מִזְבֵּחַ כְּלָל: וְהַקְּטֹרֶת — שֶׁעָלְתָה עַל מִזְבֵּחַ הַחִיצוֹן, דְּהָא לָאו רָאוּי הוּא: הַצֶּמֶר שֶׁבְּרָאשֵׁי הַכְּבָשִׂים — רֵישָׁא דְּבָבָא אַחֲרִיתִי הִיא, וּבַהֲדֵי עֲצָמוֹת וְגִידִין קָתָנֵי לַהּ, וּכְמִשְׁפָּטָן שֶׁבְּרָאשֵׁי כִּבְשֵׂי הָעוֹלָה, שֶׁהָרֹאשׁ אֵינוֹ בִּכְלַל הֶפְשֵׁט וְקָרֵב עִם עוֹרוֹ… וְכֵן שֵׂעָר שֶׁבִּזְקַן תְּיָשִׁים — עוֹלָה: פֵּירְשׁוּ — שֶׁחָלְצוּ מִן הַבָּשָׂר לִפְנֵי הַעֲלָאָתָן, לֹא יַעֲלוּ; וְהוּא הַדִּין נַמִּי דְּאִם עָלוּ יֵרְדוּ.

Rashi confirma que os sete primeiros itens descem apesar de plenamente válidos, porque simplesmente não têm relação alguma com o altar — inclusive o incenso, que não é apto ao altar externo. Sobre a lã das cabeças dos cordeiros, precisa que se trata de uma nova cláusula, unida no ensinamento aos ossos e tendões, referindo-se especificamente aos cordeiros de holocausto: como a cabeça não entra no processo de esfolar, sendo oferecida com sua própria pele, há lã na altura da cabeça. Sobre "se separaram", esclarece que se refere ao que foi destacado do corpo antes de subir ao altar — e que a mesma regra vale igualmente para o que já havia subido e depois se separou: também nesse caso desce.