Seder Kodashim · Massechet Zevachim · Perek Yud-Guimel · Mishná 4 de 8

Oferendas válidas e desqualificadas, o tamanho de uma azeitona e o que já faltou

אֶחָד קָדָשִׁים כְּשֵׁרִין
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

A quarta mishná trata da responsabilidade tanto por oferendas válidas quanto por oferendas desqualificadas cuja desqualificação ocorreu em santidade, do tamanho mínimo de uma azeitona para a carne da oferenda de queima total e as partes queimadas, e da lista dos itens totalmente queimados no altar — o punhado, o incenso, a queima de especiarias e as ofertas de cereais dos sacerdotes — com a posição de Rabi Elazar e a isenção quando algo já faltava antes da oferenda.

Tanto as oferendas válidas quanto as oferendas desqualificadas cuja desqualificação ocorreu em santidade — e as ofereceu fora — é responsável.

Tanto as oferendas válidas quanto as oferendas desqualificadas cuja desqualificação ocorreu em santidade — e as ofereceu fora — é responsável.A mishná abre esclarecendo que a responsabilidade por oferecer fora do átrio não se limita a oferendas plenamente válidas: também se aplica a oferendas que já haviam se tornado desqualificadas, desde que essa desqualificação tenha ocorrido dentro do próprio âmbito sagrado — como carne que passou a noite ou saiu do átrio — pois, uma vez que, tendo subido ao altar, tais oferendas não seriam removidas, ainda se consideram "recebíveis dentro" para efeito desta lei.

אֶחָד קָדָשִׁים כְּשֵׁרִין וְאֶחָד קָדָשִׁים פְּסוּלִין שֶׁהָיָה פְסוּלָן בַּקֹּדֶשׁ, וְהִקְרִיבָן בַּחוּץ, חַיָּב.
Aquele que oferece para cima fora o tamanho de uma azeitona composto da carne da oferenda de queima total e das partes queimadas, é responsável.

Aquele que oferece para cima fora o tamanho de uma azeitona composto da carne da oferenda de queima total e das partes queimadas, é responsável.A mishná fixa a medida mínima de responsabilidade — o tamanho de uma azeitona — e esclarece que essa medida pode ser composta por partes de duas origens diferentes dentro da mesma oferenda de queima total: metade do volume de carne e metade de partes queimadas, somando-se, pois toda a oferenda de queima total é igualmente destinada à queima completa.

הַמַּעֲלֶה כַזַּיִת מִן הָעוֹלָה וּמִן הָאֵמוּרִין בַּחוּץ, חַיָּב.
O punhado, o incenso, a queima de especiarias, a oferenda de cereais dos sacerdotes, a oferenda de cereais do sacerdote ungido e a oferenda de cereais das libações — aquele que ofereceu para cima fora o tamanho de uma azeitona de qualquer um deles, é responsável. Rabi Elazar isenta, até que ofereça para cima a totalidade.

O punhado, o incenso, a queima de especiarias, a oferenda de cereais dos sacerdotes, a oferenda de cereais do sacerdote ungido e a oferenda de cereais das libações — aquele que ofereceu para cima fora o tamanho de uma azeitona de qualquer um deles, é responsável. Rabi Elazar isenta, até que ofereça para cima a totalidade.A mishná enumera seis itens que são inteiramente queimados sobre o altar — nunca deixando resto para consumo humano — e aplica-lhes a mesma medida mínima de uma azeitona. Rabi Elazar discorda quanto a esses seis: como se trata de itens cuja função é permitir o consumo de algo mais (o restante da oferenda de cereais ou o pão da proposição), ele exige que a totalidade tenha sido oferecida para que haja responsabilidade — pois, para ele, enquanto não se ofereceu tudo, o ato ainda não completa a queima que cumpre a obrigação dos donos.

הַקֹּמֶץ, וְהַלְּבוֹנָה, וְהַקְּטֹרֶת, וּמִנְחַת כֹּהֲנִים, וּמִנְחַת כֹּהֵן הַמָּשִׁיחַ, וּמִנְחַת נְסָכִין, שֶׁהִקְרִיב מֵאַחַד מֵהֶן כַּזַיִת בַּחוּץ, חַיָּב. רַבִּי אֶלְעָזָר פּוֹטֵר, עַד שֶׁיַּקְרִיב אֶת כֻּלּוֹ.
E em todos esses casos, se os ofereceu dentro e deixou restar deles o tamanho de uma azeitona, e os ofereceu para cima fora, é responsável. E em todos esses casos, se lhes faltou qualquer quantidade, e os ofereceu para cima fora, é isento.

E em todos esses casos, se os ofereceu dentro e deixou restar deles o tamanho de uma azeitona, e os ofereceu para cima fora, é responsável. E em todos esses casos, se lhes faltou qualquer quantidade, e os ofereceu para cima fora, é isento.A mishná fecha com duas regras complementares, que valem inclusive segundo Rabi Elazar: se a maior parte já foi validamente queimada dentro, restando apenas o tamanho de uma azeitona, essa queima já se considera completa, e quem oferece esse resto fora é responsável; mas se, antes mesmo de qualquer queima, uma parte do item já se perdeu ou se consumiu por qualquer quantidade, o item inteiro fica desqualificado por essa falta, e quem o oferece fora é isento.

וְכֻלָּם שֶׁהִקְרִיבָן בִּפְנִים וְשִׁיֵּר בָּהֶן כַּזַּיִת וְהִקְרִיבָן בַּחוּץ, חַיָּב. וְכֻלָּם שֶׁחָסְרוּ כָל שֶׁהֵן, וְהִקְרִיבָן בַּחוּץ, פָּטוּר:

Halachot · הֲלָכוֹת

Rambam · Perush HaMishná, Zevachim 13:4
אחד קדשים כשרין ואחד קדשים פסולין שהיה כו': הקומץ והלבונה והקטרת ומנחת כהנים ומנחת כו': היו פסולן בקדש כגון הלן ויוצא ונשחט חוץ לזמנו וחוץ למקומו וחטאת ופסח ששחטן שלא לשמן והביא ראיה על כל זה ממה שנאמר לעשות אותו לה' כל הנעשה לה' חייבין עליו בחוץ וכל אלו שמנאן בכאן דינן שנשרפו כליל כמו שבארנו בפרק ארבע ואין הלכה כר' יהושע:

Rambam explica que os casos de desqualificação em santidade são, por exemplo, a carne que passou a noite, a que saiu do átrio, a abatida fora do seu tempo devido e fora do seu lugar devido, e a oferenda pelo pecado e a oferenda pascal abatidas sem a intenção correta. Traz prova de tudo isso do versículo "para fazê-lo para o Eterno": tudo o que é feito para o Eterno, é responsável por oferecê-lo fora. E todos os itens que a mishná enumera aqui têm por lei ser queimados por inteiro, como já explicado no quarto capítulo. E a lei não segue Rabi Yehoshua.

Bartenura · Zevachim 13:4
שֶׁהָיָה פְסוּלָן בַּקֹּדֶשׁ. כְּגוֹן הַלָּן וְהַיּוֹצֵא וְהַנִּשְׁחָט חוּץ לִזְמַנּוֹ וְחוּץ לִמְקוֹמוֹ, הוֹאִיל וּבִפְנִים אִם עָלוּ לֹא יֵרְדוּ, מִתְקַבֵּל בִּפְנִים קָרִינַן בֵּיהּ וְחַיָּבִין עֲלֵיהֶן בַּחוּץ, דִּכְתִיב (שם) לַעֲשׂוֹת אוֹתוֹ לַה', כָּל הַנַּעֲשֶׂה לַה' חַיָּבִין עָלָיו בַּחוּץ: הַמַּעֲלֶה כַזַּיִת מִן הָעוֹלָה וּמֵאֵמוּרִין. חֲצִי זַיִת מִזֶּה וַחֲצִי זַיִת מִזֶּה, חַיָּב, דְּכֻלָּהּ כָּלִיל: הַלְּבוֹנָה. שֶׁל מִנְחַת נְדָבָה: וְהַקְּטֹרֶת. שֶׁל כָּל יוֹם פְּרַס שַׁחֲרִית וּפְרַס בֵּין הָעַרְבַּיִם: וּמִנְחַת כֹּהֲנִים. שֶׁהִיא כָלִיל וּרְאוּיָה לְהַעֲלָאָה כַּקֹּמֶץ שֶׁל מִנְחַת יִשְׂרָאֵל: עַד שֶׁיַּקְרִיב אֶת כֻּלָּן. דְּקָסָבַר כָּל הַמַּתִּירִין מִפַּסְלֵי בְּחִסָּרוֹן, וְכָל זְמַן שֶׁלֹּא קָרְבוּ כֻלָּן לֹא הַוְיָא הַקְטָרָה לָצֵאת בְּעָלִים יְדֵי חוֹבָתָן: וְשִׁיֵּר מֵהֶן וְכוּ' חַיָּב. שֶׁהֲרֵי בָזֶה נִגְמְרָה הַקְטָרָה: וְכֻלָּן שֶׁחָסְרוּ כָל שֶׁהֵן. קֹדֶם הַקְטָרָה עַל יְדֵי אִבּוּד אוֹ שְׂרֵפָה, נִפְסְלוּ בְּחֶסְרוֹנָן, דִּכְתִיב (ויקרא ב) וְהַנּוֹתֶרֶת מִן הַמִּנְחָה, פְּרָט לְשֶׁחָסְרָה הִיא אוֹ שֶׁחָסֵר קֻמְצָהּ קֹדֶם הַקְטָרָה:

Bartenura explica que os casos de desqualificação em santidade são, por exemplo, a carne que passou a noite, a que saiu, e a abatida fora do seu tempo devido e fora do seu lugar devido — visto que, dentro, se subiram ao altar não descem, chamam-se "recebidas dentro", sendo responsáveis por elas fora, pois está escrito "para fazê-lo para o Eterno": tudo o que é feito para o Eterno, responsabiliza fora. Sobre "aquele que oferece para cima o tamanho de uma azeitona da oferenda de queima total e das partes queimadas", explica que se trata de meia azeitona de uma e meia azeitona de outra, sendo responsável pois toda ela é destinada a ser consumida por inteiro. Precisa que o incenso é o da oferenda de cereais voluntária; a queima de especiarias, a de cada dia, metade pela manhã e metade à tarde; e a oferenda de cereais dos sacerdotes é toda consumida e apta para a oferenda para cima como o punhado da oferenda de cereais de um israelita comum. Sobre "até que ofereça para cima a todos eles", esclarece que Rabi Elazar entende que tudo o que permite o consumo se desqualifica por faltar, e enquanto não foram oferecidos todos, a queima não cumpre a obrigação dos donos. Sobre "deixou restar deles etc., é responsável", explica que nesse caso a queima já se completou. E sobre "todos esses que lhes faltou qualquer quantidade", esclarece que, antes da queima, por perda ou incêndio, tornam-se desqualificados por sua falta, pois está escrito "e o que restar da oferenda de cereais", excluindo aquela que faltou, ou cujo punhado faltou, antes da queima.

Perush — os Mefarshim · פֵּרוּשׁ הַמְּפָרְשִׁים

Rashi רש״י
Zevachim 109a e 109b, sobre a Guemará desta mishná
מַתְנִי' וְאֶחָד קֳדָשִׁים פְּסוּלִין שֶׁהָיָה פְּסוּלָן בַּקֹּדֶשׁ — הוֹאִיל וּבִפְנִים אִם עָלוּ לֹא יֵרְדוּ מִתְקַבֵּל בִּפְנִים קָרִינַן בֵּיהּ וְחַיָּבִין עֲלֵיהֶן בַּחוּץ כִּדְיָלֵיף בַּגְּמָרָא: הַמַּעֲלֶה כְּזַיִת מִן הָעוֹלָה וּמֵאֵימוּרֶיהָ — חֲצִי זַיִת מִזֶּה וַחֲצִי זַיִת מִזֶּה, חַיָּב, דְּכֻלָּהּ כָּלִיל: מַתְנִי' הַלְּבוֹנָה — שֶׁל מִנְחָה: וְהַקְּטֹרֶת — שֶׁבְּכָל יוֹם פְּרַס שַׁחֲרִית וּפְרַס שֶׁל בֵּין הָעַרְבַּיִם שֶׁהִקְטִיר כְּזַיִת מֵהֶן בַּחוּץ חַיָּב, קָסָבַר כִּי כְתִיב "אוֹתוֹ" עַל הַשָּׁלֵם הוּא חַיָּב וְאֵינוֹ חַיָּב עַל הֶחָסֵר: וְכֻלָּן שֶׁהִקְרִיבָן בִּפְנִים וְשִׁיֵּר מֵהֶן כוּ' — חַיָּב שֶׁהֲרֵי בָזֶה נִגְמְרָה הַקְטָרָתָן: וְכֻלָּן שֶׁחָסְרוּ כָּל שֶׁהוּא — קֹדֶם הַקְטָרָה עַל יְדֵי אִבּוּד אוֹ שְׂרֵפָה נִפְסְלוּ בְּחֶסְרוֹנָן, כִּדְאָמַר בִּמְנָחוֹת מִן הַמִּנְחָה פְּרָט לְשֶׁחָסְרָה הִיא וְשֶׁחָסֵר קֻמְצָהּ:

Rashi esclarece que a desqualificação ocorrida em santidade, como carne que passou a noite ou saiu do átrio, ainda se chama "recebida dentro" — visto que, dentro, uma vez subida ao altar não desceria — e por isso há responsabilidade por oferecê-la fora, como se deriva na Guemará. Sobre a azeitona composta de carne da oferenda de queima total e partes queimadas, explica que é meia azeitona de cada, sendo responsável porque toda ela é destinada a ser consumida por inteiro. Precisa que o incenso é o da oferenda de cereais, e a queima de especiarias é a diária, metade pela manhã e metade entre as tardes: quem queimou o tamanho de uma azeitona de qualquer um deles fora é responsável, pois entende que, quando a Torá escreve "a ele" referindo-se à totalidade, a responsabilidade recai sobre o todo. Sobre "deixou restar deles etc., é responsável", esclarece que, nesse caso, a queima já se completou. E sobre "todos esses que lhes faltou qualquer quantidade", explica que, antes da queima, por perda ou incêndio, tornam-se desqualificados por sua falta, como se ensina em Menachot: "da oferenda de cereais" exclui aquela que faltou, ou cujo punhado faltou.