Seder Kodashim · Massechet Zevachim · Perek Yud-Guimel · Mishná 2 de 8

O impuro que come do sagrado — puro ou impuro, a mesma responsabilidade

טָמֵא שֶׁאָכַל
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

A segunda mishná aplica ao ato de comer o mesmo padrão de disputa da mishná anterior: o impuro que come alimento sagrado, seja este puro seja já impuro, é responsável. A mishná registra novamente a posição de Rabi Yosei HaGelili — que isenta o impuro que come algo já impuro — e a réplica dos Sábios, acrescentando o caso inverso do puro que come algo impuro.

O impuro que comeu, seja alimento sagrado impuro seja alimento sagrado puro, é responsável.

O impuro que comeu, seja alimento sagrado impuro seja alimento sagrado puro, é responsável.A mishná transpõe para o ato de comer o mesmo esquema da mishná anterior: uma pessoa em estado de impureza que come alimento sagrado é responsável — pouco importando se o próprio alimento estava puro ou já impuro — pois a transgressão central é a de um corpo impuro que consome coisa sagrada.

טָמֵא שֶׁאָכַל, בֵּין קֹדֶשׁ טָמֵא וּבֵין קֹדֶשׁ טָהוֹר, חַיָּב.
Rabi Yosei HaGelili diz: o impuro que comeu algo puro é responsável. E o impuro que comeu algo impuro é isento, pois não comeu senão uma coisa impura.

Rabi Yosei HaGelili diz: o impuro que comeu algo puro é responsável. E o impuro que comeu algo impuro é isento, pois não comeu senão uma coisa impura.Rabi Yosei HaGelili distingue, tal como fez na mishná anterior a respeito do abate e da oferenda para cima: se a pessoa impura come alimento que ainda estava puro, há responsabilidade plena, pois havia ali algo apto a ser comido licitamente. Mas se o próprio alimento já estava impuro antes de ser consumido, para ele já não se trata mais de "comer sagrado" em sentido pleno, mas de comer uma coisa já impura — e por isso não há responsabilidade adicional pela impureza do corpo.

רַבִּי יוֹסֵי הַגְּלִילִי אוֹמֵר, טָמֵא שֶׁאָכַל טָהוֹר, חַיָּב. וְטָמֵא שֶׁאָכַל טָמֵא, פָּטוּר, שֶׁלֹּא אָכַל אֶלָּא דָבָר טָמֵא.
Disseram-lhe: também o impuro que comeu algo puro — visto que o tocou, já o tornou impuro. E o puro que comeu algo impuro é isento, pois não é responsável senão pela impureza do corpo.

Disseram-lhe: também o impuro que comeu algo puro — visto que o tocou, já o tornou impuro. E o puro que comeu algo impuro é isento, pois não é responsável senão pela impureza do corpo.Os Sábios replicam com o mesmo raciocínio da mishná anterior: no instante em que a pessoa impura toca o alimento puro, ela mesma já o torna impuro por seu contato — de modo que, tecnicamente, ela também acaba comendo algo já impuro; e, ainda assim, é certamente responsável. A mishná acrescenta o caso oposto: uma pessoa pura que come algo impuro é isenta, pois a responsabilidade aqui decorre exclusivamente da impureza do corpo de quem come, e não da impureza do próprio alimento.

אָמְרוּ לוֹ, אַף טָמֵא שֶׁאָכַל טָהוֹר, כֵּיוָן שֶׁנָּגַע בּוֹ, טִמְּאָהוּ. וְטָהוֹר שֶׁאָכַל טָמֵא, פָּטוּר, שֶׁאֵינוֹ חַיָּב אֶלָּא עַל טֻמְאַת הַגּוּף:

Halachot · הֲלָכוֹת

Rambam · Perush HaMishná, Zevachim 13:2
טמא שאכל בין קדש טמא ובין קדש טהור כו': הכל מודים שאם נטמא הגוף ואח"כ נטמא הבשר חייב כרת אם אכל מאותו הבשר ולפיכך אין ראוי להקשות על ר' יוסי במה שאמרו לו כיון שנגע בו טמא הוא ואין מחלוקת אלא אם נטמא הבשר ואח"כ נטמא האיש שעבר ואכלו חכמים אומרים חייב כרת לפי שדעתם שהוא איסור כולל ואומרים מגו דנאסר בבשר טהור וחייב עליו יתחייב על זה בכלל כל הקדשים ור' יוסי אין דעתו איסור כולל ואינו אומר מגו דנאסר ועוד יתבאר איסור כולל והדומה לו בכריתות במקומו ושם נבאר איסור כולל מן העיקרים שאנו סומכין עליהן בכל הדברים אבל מצד הגוף אינו חייב כרת אלא אם היה הוא בעצמו טמא ואין משגיחין על טומאת הבשר וזהו מה שנאמר נפש כי תגע בכל טמא בטומאת אדם: ומה שאמר פטור ר"ל פטור מן הכרת אבל הוא חייב מלקות וכתוב בתוספתא דזבחים טהור שאכל טמא והאוכל מן הקדשים לפני זריקת דמים ומן האימורים לפני זריקת דמים הרי זה לוקה את הארבעים ואין הלכה כרבי יוסי:

Rambam explica que todos concordam que, se o corpo se tornou impuro e depois a carne se tornou impura, aquele que comer dessa carne é responsável por excisão; por isso não é correto opor a Rabi Yosei o argumento "visto que o tocou, já o tornou impuro" — pois a controvérsia só existe quando a carne se tornou impura primeiro e depois a pessoa, já transgressora, a comeu. Os Sábios dizem que é responsável por excisão porque entendem tratar-se de uma proibição abrangente (issur kolel): visto que, por força do contato, a carne pura se tornou proibida a ele, a mesma proibição recai também sobre a carne já impura, para que ele seja responsável também pela impureza do corpo. Rabi Yosei HaGelili não aceita o princípio da proibição abrangente — esse conceito será explicado adiante, em Keritot. Mas, quanto ao corpo em si, só é responsável por excisão se ele próprio estava impuro, sem se considerar a impureza da carne — e é isso que está dito: "a pessoa que tocar em qualquer coisa impura" refere-se à impureza do homem. E "isento" quer dizer isento de excisão, mas responsável por açoites; e está escrito na Tosefta de Zevachim que o puro que come impuro recebe os quarenta açoites. E a lei não segue Rabi Yosei.

Bartenura · Zevachim 13:2
הַטָּמֵא שֶׁאָכַל כוּ'. מִשּׁוּם דִּפְלִיגֵי רַבִּי יוֹסֵי הַגְּלִילִי וְרַבָּנָן בְּתַרְוַיְהוּ וְדָמוּ הָנָךְ תַּרְתֵּי פְּלֻגְתָּא אַהֲדָדֵי, תַּנִּינְהוּ גַּבֵּי הֲדָדֵי: רַבִּי יוֹסֵי הַגְּלִילִי אוֹמֵר וְכוּ'. כְּשֶׁנִּטְמָא הַגּוּף וְאַחַר כָּךְ נִטְמָא הַבָּשָׂר כֻּלֵּי עָלְמָא לֹא פְלִיגֵי דְּחַיָּב כָּרֵת. כִּי פְלִיגֵי, שֶׁנִּטְמָא הַבָּשָׂר וְאַחַר כָּךְ נִטְמָא הַגּוּף, רַבָּנָן אִית לְהוּ אִסּוּר כּוֹלֵל... וְאֵין הֲלָכָה כְּרַבִּי יוֹסֵי הַגְּלִילִי: וְטָהוֹר שֶׁאָכַל טָמֵא פָּטוּר. מִן הַכָּרֵת. וְסוֹפֵג אֶת הָאַרְבָּעִים מִשּׁוּם (ויקרא ז) וְהַבָּשָׂר אֲשֶׁר יִגַּע בְּכָל טָמֵא לֹא יֵאָכֵל: שֶׁאֵינוֹ חַיָּב אֶלָּא עַל טֻמְאַת הַגּוּף. כְּדִכְתִיב (שם) וְטֻמְאָתוֹ עָלָיו וְנִכְרְתָה, בְּטֻמְאַת הַגּוּף הַכָּתוּב מְדַבֵּר:

Bartenura explica que, como Rabi Yosei HaGelili e os Sábios discordam nos dois casos — o do abate/oferenda fora e o do impuro que come — e essas duas controvérsias se assemelham, a mishná as ensina juntas. Sobre a posição de Rabi Yosei HaGelili, precisa que, quando o corpo se tornou impuro e depois a carne se tornou impura, ninguém discorda de que há responsabilidade por excisão; a controvérsia só existe quando a carne se tornou impura primeiro e depois o corpo: os Sábios sustentam o princípio da proibição abrangente — visto que a proibição da impureza do corpo recai sobre ele, proibindo-lhe a carne pura que antes lhe era permitida, essa mesma proibição recai também sobre a carne já impura, para que seja responsável também pela impureza do corpo; e Rabi Yosei HaGelili não aceita esse princípio. E a lei não segue Rabi Yosei HaGelili. Sobre "o puro que comeu impuro é isento", esclarece que é isento de excisão, mas recebe os quarenta açoites, por causa de "e a carne que tocar qualquer coisa impura não se comerá". E sobre "não é responsável senão pela impureza do corpo", remete a "e sua impureza estiver sobre ele, será extirpada" — o versículo fala da impureza do corpo.

Perush — os Mefarshim · פֵּרוּשׁ הַמְּפָרְשִׁים

Rashi רש״י
Zevachim 106a, sobre a Guemará desta mishná
הַטָּמֵא שֶׁאָכַל כוּ' — מִשּׁוּם דְּפָלִיגֵי רַבִּי יוֹסֵי הַגְּלִילִי וְרַבָּנָן בְּתַרְוַיְהוּ וְדָמוּ הָנָךְ פְּלֻגְתָּא אַהֲדָדֵי תַּנִּינְהוּ גַּבֵּי הֲדָדֵי: כֵּיוָן שֶׁנָּגַע בּוֹ טִמְּאוּהוּ — וַאֲפִ"הּ הָדַר אָכִיל לֵיהּ מְחַיֵּיב, וּמַה לִּי נִטְמָא בָּשָׂר עַל יָדוֹ מַה לִּי נִטְמָא עַל יְדֵי אֲחֵרִים: שֶׁאֵינוֹ חַיָּב אֶלָּא עַל טֻמְאַת הַגּוּף — כִּדְכְתִיב וְטֻמְאָתוֹ עָלָיו וְנִכְרְתָה, וְדָרְשִׁינַן בְּפֶרֶק בֵּית שַׁמַּאי (לעיל זבחים דף מג.) בְּטֻמְאַת הַגּוּף הַכָּתוּב מְדַבֵּר, מִי שֶׁטֻּמְאָה פּוֹרַחַת מִמֶּנּוּ:

Rashi explica que a razão de a mishná reunir as duas controvérsias — a do abate/oferenda fora e a do impuro que come — é que ambas se assemelham entre si, por isso foram ensinadas juntas. Sobre "visto que o tocou, já o tornou impuro", esclarece que, ainda assim, ao voltar e comê-lo, ele é responsável — pois tanto faz que a carne se tenha tornado impura por meio dele mesmo quanto por meio de terceiros. E sobre "não é responsável senão pela impureza do corpo", remete ao versículo "e sua impureza estiver sobre ele, será extirpada", explicado no capítulo Beit Shammai [acima, Zevachim 43a] como referindo-se à impureza do corpo — a saber, de alguém de quem a impureza já se dissipou.