Seder Kodashim · Massechet Tamid · Perek Bet · Mishná 4 de 5

A fogueira grande e o espaço para a labareda

סִדֵּר הַמַּעֲרָכָה גְדוֹלָה מִזְרָחָה
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

A mishná descreve a montagem da primeira e principal fogueira do altar: sua posição a oriente, a face voltada para o oriente, as pontas internas das lenhas tocando o monte de cinzas, e o espaço deixado entre as lenhas para receber a labareda que espalharia o fogo

Arrumava a fogueira grande a oriente, e sua face a oriente, e as pontas internas das lenhas tocavam o Tapuach. E havia espaço entre as lenhas, pois dali acendiam a labareda.

O sacerdote que separara as cinzas arrumava, com as lenhas já subidas ao altar, a fogueira grande (maaracha guedolá) — a principal das fogueiras do altar, sobre a qual se queimava a oferenda contínua e as porções sacrificiais das demais ofertas. Ela era montada do lado oriental do altar, com sua face — isto é, sua abertura — também voltada para o oriente, e as pontas internas das lenhas alcançavam e tocavam o Tapuach, o monte de cinzas no centro. Entre as lenhas deixava-se um espaço, onde os sacerdotes colocavam gravetos finos: era dali que acendiam a alita — a labareda ou chama inicial — para que o fogo se espalhasse por toda a fogueira.

סִדֵּר הַמַּעֲרָכָה גְדוֹלָה מִזְרָחָה, וַחֲזִיתָהּ מִזְרָחָה, וְרָאשֵׁי הַגִּזְרִין הַפְּנִימִיִּם הָיוּ נוֹגְעִים בַּתַּפּוּחַ. וְרֶוַח הָיָה בֵין הַגִּזְרִין, שֶׁהָיוּ מַצִּיתִין אֶת הָאֲלִיתָא מִשָּׁם:

Fontes bíblicas · מְקוֹרוֹת

Vayikra 6:5–6
וְהָאֵשׁ עַל הַמִּזְבֵּחַ תּוּקַד בּוֹ לֹא תִכְבֶּה, וּבִעֵר עָלֶיהָ הַכֹּהֵן עֵצִים בַּבֹּקֶר בַּבֹּקֶר, וְעָרַךְ עָלֶיהָ הָעֹלָה וְהִקְטִיר עָלֶיהָ חֶלְבֵי הַשְּׁלָמִים. אֵשׁ תָּמִיד תּוּקַד עַל הַמִּזְבֵּחַ לֹא תִכְבֶּה.

“E o fogo sobre o altar arderá nele, não se apagará; e o sacerdote queimará sobre ela lenhas pela manhã, pela manhã, e arrumará sobre ela o holocausto, e queimará sobre ela as gorduras das ofertas pacíficas. Fogo contínuo arderá sobre o altar, não se apagará.” Bartenura cita este versículo como fonte para a existência de três fogueiras diárias no altar: a grande, sobre a qual se queima a oferenda contínua; a segunda, menor, chamada fogueira do incenso, de onde se retiram as brasas para queimar o incenso pela manhã e à tarde; e a terceira, que não serve a nenhum outro propósito senão à manutenção do próprio fogo — a “fogueira de manutenção do fogo” a que alude a expressão “o fogo sobre o altar arderá nele”.

Halachot · הֲלָכוֹת

Rambam · Perush HaMishná, Tamid 2:4

Rambam explica, retomando o que já foi dito no quarto capítulo do tratado sobre o Dia da Expiação, que é consenso entre todos que o altar não pode ter, em nenhum dia, menos de duas fogueiras de fogo: uma é a fogueira grande, sobre a qual se queima a oferenda contínua, e a outra, menor que ela, é chamada fogueira do incenso, porque dela se retira fogo com a pá para o incenso que se queima toda manhã e toda tarde. Por isso se disse: “sobre o que arde no altar toda a noite” — esta é a fogueira grande; e “o fogo do altar arderá nele” — esta é a segunda fogueira, a do incenso. E já explicamos, no início do último capítulo do tratado sobre o Dia da Expiação, o sentido da expressão “fazer-lhe uma face”: que se faz no alto da parede um sinal que indica a parede quando se olha para aquele sinal; assim também aqui, na segunda fogueira, ao arrumar as lenhas no lado oriental do altar, colocava-se sobre a arrumação das lenhas, do lado oriental, algo que indicasse que do lado oriental se começava a arrumar a fogueira. E a alita é a brasa com a qual se acendia a segunda fogueira, a do incenso.

Bartenura · Tamid 2:4
מַעֲרָכָה גְדוֹלָה. לְפִי שֶׁיֵּשׁ עוֹד מַעֲרָכָה אַחֶרֶת, קָרֵי לְהַךְ מַעֲרָכָה גְדוֹלָה. שָׁלֹשׁ מַעֲרָכוֹת הָיוּ שָׁם בְּכָל יוֹם, אַחַת מַעֲרָכָה גְדוֹלָה שֶׁשּׂוֹרְפִים עָלֶיהָ הַתָּמִיד, וְהַשֵּׁנִית מַעֲרָכָה פְחוּתָה מִמֶּנָּה וְהִיא קְרוּיָה מַעֲרָכָה שֶׁל קְטֹרֶת, שֶׁנּוֹטְלִים מִמֶּנָּה גֶחָלִים בַּמַּחְתָּה לַקְּטֹרֶת שֶׁמַּקְטִירִים בַּבֹּקֶר וּבֵין הָעַרְבַּיִם, וְהַשְּׁלִישִׁית אֵינָהּ מְשַׁמֶּשֶׁת כְּלוּם אֶלָּא לְקִיּוּם הָאֵשׁ, דִּכְתִיב (ויקרא ו) וְהָאֵשׁ עַל הַמִּזְבֵּחַ תּוּקַד בּוֹ, זוֹ מַעֲרָכָה שְׁלִישִׁית שֶׁל קִיּוּם הָאֵשׁ: וַחֲזִיתָהּ מִזְרָחָה. מַרְאִית פָּנֶיהָ דְּהַיְנוּ הַפֶּתַח וְהַחַלּוֹן שֶׁל מַעֲרָכָה, לְצַד מִזְרָח שֶׁל מִזְבֵּחַ: וְרָאשֵׁי הַגִּזְרִין. הַפְּנִימִיִּים הָיוּ אֲרֻכִּים עַד שֶׁהָיוּ נוֹגְעִים בַּתַּפּוּחַ: אֶת הָאֲלִיתָא. חֲרִיּוֹת וְקִסְמִין דַּקִּין תּוֹחֲבִין בֵּין הַגְּדוֹלִים לְהַצִּית הָאֵשׁ. וַאֲלִיתָא לְשׁוֹן אַלְיָה, עַל שֵׁם זַנְבוֹת הָאוּדִים:

Bartenura explica que se chama “fogueira grande” porque havia outra fogueira menor. Havia ali três fogueiras a cada dia: uma, a fogueira grande, sobre a qual se queimava a oferenda contínua; a segunda, menor que ela, chamada fogueira do incenso, da qual se retiravam brasas com a pá para o incenso queimado pela manhã e à tarde; e a terceira não servia a nada além da manutenção do fogo, como está escrito (Vayikra 6): “e o fogo sobre o altar arderá nele” — esta é a terceira fogueira, a de manutenção do fogo. Sobre “e sua face a oriente”: a aparência de sua frente, isto é, a abertura e a janela da fogueira, do lado oriental do altar. Sobre “as pontas das lenhas”: as internas eram compridas, a ponto de tocarem o Tapuach. Sobre “a alita”: raminhos e lascas finas que se enfiavam entre as lenhas grandes para acender o fogo; e alita é termo relacionado a “cauda” (alya), por alusão às pontas dos tições, semelhantes a caudas.