Seder Moed · Massechet Shekalim · Perek ה׳ · Mishná 3 de 6

Os quatro selos do Templo

אַרְבָּעָה חוֹתָמוֹת הָיוּ בַּמִּקְדָּשׁ
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

Descreve os quatro (ou, segundo Ben Azai, cinco) selos usados no sistema de compra de libações do Templo, cada um marcado com o nome de um animal e correspondendo a um tipo específico de nesach — bovino, ovino grande, ovino pequeno e os das três reses do leproso.

Quatro selos havia no Templo, e estava escrito sobre eles: bezerro, macho, cabrito, pecador.Quem precisava de libações — a mistura de farinha fina, óleo e vinho que acompanha certos sacrifícios de animais — comprava um selo marcado com um desses quatro nomes, cada um correspondendo a um conjunto específico de medidas.

Ben Azai diz: cinco eram, e em aramaico estava escrito sobre eles: bezerro, macho, cabrito, pecador pobre, e pecador rico.Segundo Ben Azai, havia um quinto selo, pois o selo "pecador" — destinado às libações do leproso — se dividia em dois: um para o leproso pobre, que trazia apenas um animal, e outro para o rico, que trazia três.

O bezerro serve para as libações de bovinos, grandes e pequenos, machos e fêmeas. O cabrito serve para as libações de ovinos e caprinos, grandes e pequenos, machos e fêmeas, exceto as dos carneiros. O macho serve apenas para as libações de carneiros. O pecador serve para as libações dos três animais dos leprosos.Cada selo corresponde a uma classe de nesachim (libações): o "bezerro" a todo o gado bovino, seja qual for sua idade ou sexo; o "cabrito" a ovelhas e cabras, grandes ou pequenas, machos ou fêmeas, exceto carneiros; o "macho" exclusivamente aos carneiros, cujas medidas de libação são diferentes; e o "pecador" às libações das três reses trazidas pelo leproso rico em seu processo de purificação — dois cordeiros e uma cordeira, além da oferenda de farinha e do log de óleo.

אַרְבָּעָה חוֹתָמוֹת הָיוּ בַּמִּקְדָּשׁ, וְכָתוּב עֲלֵיהֶן, עֵגֶל, זָכָר, גְּדִי, חוֹטֵא. בֶּן עַזַּאי אוֹמֵר, חֲמִשָּׁה הָיוּ, וַאֲרָמִית כָּתוּב עֲלֵיהֶן, עֵגֶל, זָכָר, גְּדִי, חוֹטֵא דַּל, וְחוֹטֵא עָשִׁיר. עֵגֶל מְשַׁמֵּשׁ עִם נִסְכֵּי בָּקָר גְּדוֹלִים וּקְטַנִּים, זְכָרִים וּנְקֵבוֹת. גְּדִי מְשַׁמֵּשׁ עִם נִסְכֵּי צֹאן גְּדוֹלִים וּקְטַנִּים, זְכָרִים וּנְקֵבוֹת, חוּץ מִשֶּׁל אֵילִים. זָכָר מְשַׁמֵּשׁ עִם נִסְכֵּי אֵילִים בִּלְבָד. חוֹטֵא מְשַׁמֵּשׁ עִם נִסְכֵּי שָׁלשׁ בְּהֵמוֹת שֶׁל מְצוֹרָעִין:

Fonte na Torá · מָקוֹר בַּתּוֹרָה

Vayikrá 14:10
וּבַיּוֹם הַשְּׁמִינִי יִקַּח שְׁנֵי־כְבָשִׂים תְּמִימִם וְכַבְשָׂה אַחַת בַּת־שְׁנָתָהּ תְּמִימָה וּשְׁלֹשָׁה עֶשְׂרֹנִים סֹלֶת מִנְחָה בְּלוּלָה בַשֶּׁמֶן וְלֹג אֶחָד שָׁמֶן׃
E no oitavo dia tomará dois cordeiros sem defeito, e uma cordeira de um ano sem defeito, e três décimos de efá de flor de farinha para oferenda, amassada com azeite, e um log de azeite.

Este é o conjunto de três animais e sua medida de farinha e óleo que o leproso rico trazia em seu processo de purificação — a origem direta do selo "חוֹטֵא", "pecador", mencionado na mishná. O termo, explicam os comentaristas, alude ao ensinamento de que a lepra sobrevém como consequência de transgressões específicas — daí o nome dado ao selo que serve suas libações, ainda que, no caso do leproso pobre, a oferenda se reduza a um único animal e um único décimo de farinha.

Halachot · הֲלָכוֹת

Bartenura · Shekalim 5:3
חֲמִשָּׁה הָיוּ — שְׁנֵי חוֹתָמוֹת הָיוּ לַמְצֹרָע. חוֹטֵא דַל וְחוֹטֵא עָשִׁיר — לְפִי שֶׁמְּצֹרָע עָנִי אֵינוֹ מֵבִיא אֶלָּא בְּהֵמָה אַחַת... וְתַנָּא קַמָּא סָבַר לִמְצֹרָע עָנִי נוֹתְנִים לוֹ חוֹתַם גְּדִי, וַהֲלָכָה כְּתַנָּא קַמָּא:

"Cinco eram" — havia dois selos para o leproso. "Pecador pobre e pecador rico" — pois o leproso pobre traz apenas um animal... e o primeiro tanna entende que ao leproso pobre se dá o selo "cabrito"; e a lei segue o primeiro tanna, não Ben Azai.

Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים

Rambam · פֵּרוּשׁ הַמִּשְׁנָה
Comentário à Mishná, Shekalim 5:3
ד' חוֹתָמוֹת הָיוּ בַּמִּקְדָּשׁ כוּ': קָרְבְּנוֹת הַצֹּאן, שֶׁהֵם כּוֹלְלִים שְׁנֵי מִינִים, הַכְּבָשִׂים וְהָעִזִּים, מִתְחַיֵּב כָּל בְּהֵמָה מֵהֶם כְּשֶׁהִיא עוֹלָה אוֹ שְׁלָמִים נְסָכִים — עִשָּׂרוֹן בָּלוּל בִּרְבִיעִית הַהִין שֶׁמֶן, וְיַיִן לַנֶּסֶךְ רְבִיעִית הַהִין. וּבְמִנְיַן בְּהֵמוֹת הָעוֹלוֹת וְהַשְּׁלָמִים נוֹפְלִים אֵלּוּ הַשִּׁעוּרִין; הָעִזִּים הַכֹּל שָׁוֶה לְגָדוֹל וּלְקָטָן, וְהַכְּבָשִׂים אֵינָם כֵּן, כִּי נִסְכֵּי אַיִל, וְהוּא בֶּן שְׁנָתַיִם, הֵם סֹלֶת שְׁנֵי עֶשְׂרוֹנִים בְּלוּלָה בְּשֶׁמֶן שְׁלִישִׁית הַהִין וְיַיִן לַנֶּסֶךְ שְׁלִישִׁית הַהִין. וְהַמִּין הַשְּׁלִישִׁי הוּא נִסְכֵּי בָּקָר, וְכָל אֶחָד מִן הַבָּקָר, בֵּין גָּדוֹל וּבֵין קָטָן, שָׁוִים הֵם בַּנְּסָכִים הַמְחֻיָּבִים בָּהֶם — סֹלֶת שְׁלֹשָׁה עֶשְׂרוֹנִים בְּלוּלָה בְּשֶׁמֶן חֲצִי הַהִין וְיַיִן לַנֶּסֶךְ חֲצִי הַהִין. וְאִם הָיָה הַמְּצֹרָע עָשִׁיר יַקְרִיב שָׁלֹשׁ בְּהֵמוֹת — שְׁנֵי כְּבָשִׂים וְכִבְשָׂה — וּנְסָכֵיהֶם שְׁלֹשָׁה עֶשְׂרוֹנִים בְּלוּלָה בְּשֶׁמֶן וְלֹג שֶׁמֶן, וְזֶה הַמִּין הָרְבִיעִי שֶׁל נְסָכִים. וְאִם הוּא עָנִי, יָבִיא כֶּבֶשׂ אֶחָד וְעִשָּׂרוֹן סֹלֶת וּשְׁתֵּי תוֹרִים אוֹ שְׁנֵי בְּנֵי יוֹנָה. וְנִקְרָא הַמְּצֹרָע "חוֹטֵא", לְפִי שֶׁבַּעֲוֹנוֹתָיו אֵרְעוּ לוֹ מַה שֶּׁאֵרְעוּ:

"Quatro selos havia no Templo etc.": os sacrifícios de ovinos e caprinos — que incluem dois tipos, os cordeiros e as cabras — cada animal deles, quando é oferenda de subida ou de paz, exige um décimo de efá de farinha amassada com um quarto de hin de óleo, e vinho para libação de um quarto de hin. Essa medida vale igualmente para grande e pequeno entre as cabras; já entre os cordeiros não é assim, pois as libações do carneiro — que é o cordeiro de dois anos — são dois décimos de farinha amassada com um terço de hin de óleo, e vinho na mesma medida.

O terceiro tipo são as libações de bovinos: todo boi, grande ou pequeno, tem a mesma medida obrigatória — três décimos de farinha amassados com meio hin de óleo, e vinho na mesma medida.

E se o leproso é rico, oferece três animais — dois cordeiros e uma cordeira — cujas libações somam três décimos de farinha amassados com óleo, mais um log de óleo à parte; este é o quarto tipo de libação. E se é pobre, traz um único cordeiro, um décimo de farinha, e duas rolas ou dois pombinhos. E o leproso é chamado "pecador" porque, por suas transgressões, lhe sobreveio o que lhe sobreveio.

Bartenura · בַּרְטְנוּרָא
Comentário à Mishná, Shekalim 5:3
אַרְבָּעָה חוֹתָמוֹת הָיוּ בַמִּקְדָּשׁ. שָׁלֹשׁ חוֹתָמוֹת לִשְׁלֹשָׁה נְסָכִין חֲלוּקִים שֶׁל בְּהֵמוֹת. חוֹתָם רִאשׁוֹן לְנִסְכֵּי בָּקָר, וְהֵן שְׁלֹשָׁה עֶשְׂרוֹנִים סֹלֶת בָּלוּל בַּחֲצִי הַהִין שֶׁמֶן, וְיַיִן לְנֶסֶךְ חֲצִי הַהִין, וְחוֹתָמָן עֵגֶל. וְהַשֵּׁנִי זָכָר לְנִסְכֵּי אַיִל, שֶׁתַּרְגּוּם אַיִל דִּכְרָא, וּנְסָכָיו שְׁתֵּי עֶשְׂרוֹנוֹת סֹלֶת בָּלוּל בַּשֶּׁמֶן שְׁלִישִׁית הַהִין, וְיַיִן לַנֶּסֶךְ שְׁלִישִׁית הַהִין. וְהַשְּׁלִישִׁי גְּדִי, לְנִסְכֵּי כֶּבֶשׂ בֶּן שְׁנָתוֹ, וְהֵן עִשָּׂרוֹן סֹלֶת בָּלוּל בִּרְבִיעִית הַהִין שֶׁמֶן, וְיַיִן לַנֶּסֶךְ רְבִיעִית הַהִין. וְהָרְבִיעִי חוֹטֵא, וְהֵם נְסָכָיו שֶׁל מְצֹרָע עָשִׁיר שֶׁמֵּבִיא שָׁלֹשׁ בְּהֵמוֹת, וְצָרִיךְ עֲשָׂרָה לֻגִּין שֶׁמֶן, תִּשְׁעָה לִשְׁלֹשָׁה כְּבָשִׂים וְאֶחָד לְמַתַּן תְּנוּךְ וּבְהוֹנוֹת. וְקָרֵי לֵיהּ חוֹטֵא, מִשּׁוּם דְּאָמְרִינַן בַּעֲרָכִין (טז.) עַל שִׁבְעָה דְּבָרִים נְגָעִים בָּאִין: חֲמִשָּׁה הָיוּ. שְׁנֵי חוֹתָמוֹת הָיוּ לַמְצֹרָע: חוֹטֵא דַל וְחוֹטֵא עָשִׁיר. לְפִי שֶׁמְּצֹרָע עָנִי אֵינוֹ מֵבִיא אֶלָּא בְּהֵמָה אַחַת. וְאִם לֹא הָיָה לַמְּצֹרָע אֶלָּא חוֹתָם אֶחָד, הָיוּ נוֹתְנִים לִמְצֹרָע עָנִי שְׁלֹשָׁה עֶשְׂרוֹנוֹת. וְתַנָּא קַמָּא סָבַר לִמְצֹרָע עָנִי נוֹתְנִים לוֹ חוֹתַם גְּדִי, וַהֲלָכָה כְּתַנָּא קַמָּא: וַאֲרָמִית כָּתוּב עֲלֵיהֶן. שֶׁרֹב דִּבּוּרָם בִּלְשׁוֹן אֲרַמִּי הָיָה: זְכָרִים וּנְקֵבוֹת. בֵּין לְנִסְכֵּי עוֹלוֹת שֶׁאֵינָן בָּאוֹת אֶלָּא זְכָרִים, בֵּין לְנִסְכֵּי שְׁלָמִים שֶׁבָּאִים זְכָרִים אוֹ נְקֵבוֹת:

"Quatro selos havia no Templo" — três selos para três tipos distintos de libação de animais. O primeiro selo, para as libações de bovinos — três décimos de farinha amassados com meio hin de óleo, e vinho para libação de meio hin —, tinha por marca "bezerro". O segundo, "macho", para as libações de carneiro — cujo termo aramaico é "dichra" —, cujas libações são dois décimos de farinha amassados com um terço de hin de óleo, e vinho na mesma medida. O terceiro, "cabrito", para as libações do cordeiro de um ano — um décimo de farinha amassado com um quarto de hin de óleo, e vinho na mesma medida.

E o quarto, "pecador", são as libações do leproso rico, que traz três animais e precisa de dez logim de óleo — nove para os três cordeiros e um para a unção da orelha e dos polegares. E chama-se "pecador" porque se ensina, em Arachin (16a), que a lepra sobrevém por sete transgressões.

"Cinco eram" — havia dois selos para o leproso. "Pecador pobre e pecador rico" — pois o leproso pobre traz apenas um animal; e se houvesse um único selo para o leproso, dar-se-ia ao leproso pobre a medida de três décimos por engano. O primeiro tanna entende que ao leproso pobre se dá o selo "cabrito" — e a lei segue o primeiro tanna.

"E em aramaico estava escrito sobre eles" — pois a maior parte de sua fala cotidiana era em língua aramaica. "Machos e fêmeas" — tanto para as libações das oferendas de subida, que só vêm de machos, quanto para as libações das oferendas de paz, que vêm de machos ou fêmeas.

Massechet Shekalim não possui Guemará no Talmud Bavli — este tratado só tem Guemará no Talmud Yerushalmi, restando no Bavli apenas a Mishná e a Tosefta. Por isso, o comentário de Rashi é omitido nesta e em todas as demais mishnayot deste tratado.