Seder Moed · Massechet Shabat · Perek Alef · Mishná 7

Vender ao gentio perto do Shabat

אֵין מוֹכְרִין לַנָּכְרִי
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

Vender, carregar e levantar um fardo com o gentio perto do anoitecer

1 Beit Shamai dizem: não se vende ao gentio, nem se carrega com ele, nem se levanta um fardo sobre ele, a não ser que haja tempo de chegar a um lugar próximo enquanto ainda é dia. E Beit Hilel permitem.

בֵּית שַׁמַּאי אוֹמְרִים, אֵין מוֹכְרִין לַנָּכְרִי וְאֵין טוֹעֲנִין עִמּוֹ וְאֵין מַגְבִּיהִין עָלָיו, אֶלָּא כְּדֵי שֶׁיַּגִּיעַ לְמָקוֹם קָרוֹב. וּבֵית הִלֵּל מַתִּירִין:

Fontes da Torá · מְקוֹרוֹת בַּתּוֹרָה

A base bíblica aqui já não é o repouso do trabalho iniciado antes do Shabat, mas a responsabilidade indireta de causar que outra pessoa transporte um objeto para dentro do Shabat.

Shemot (Êxodo) 23:12
וּבַיּוֹם הַשְּׁבִיעִי תִּשְׁבֹּת... וְיִנָּפֵשׁ בֶּן־אֲמָתְךָ וְהַגֵּר
"E no sétimo dia descansarás... para que descanse o filho da tua serva e o estrangeiro."

Por que esta Mishná gira em torno deste versículo. Embora o gentio a quem se vende ou com quem se carrega não esteja obrigado ao Shabat, os Sábios temiam que o israelita que lhe entrega a mercadoria ou o fardo perto do anoitecer estivesse, na prática, provocando que o objeto seja transportado no domínio público durante o próprio Shabat — o que faria do israelita uma causa indireta da transgressão de hotzaá (transferência entre domínios), tema com que o tratado se abriu. Por isso Beit Shamai exige que reste tempo suficiente para que o gentio alcance um lugar próximo antes do anoitecer — de modo que não se possa dizer que o transporte continuou "por conta" do israelita depois que o Shabat já havia começado.

Halachot · הֲלָכוֹת

Como esta Mishná foi codificada em lei prática pelo Rambam, nas leis sobre o envolvimento do israelita com o trabalho do gentio no Shabat.

Rambam · Mishné Torá, Hilchot Shabat 6:1
אָסוּר לוֹמַר לְנָכְרִי לַעֲשׂוֹת לָנוּ מְלָאכָה בְּשַׁבָּת אַף עַל פִּי שֶׁאֵינוֹ מְצֻוֶּה עַל הַשַּׁבָּת. וְאַף עַל פִּי שֶׁאָמַר לוֹ מִקֹּדֶם הַשַּׁבָּת.
É proibido dizer ao gentio que faça por nós uma melachá no Shabat, ainda que ele não seja mandado quanto ao Shabat — e mesmo que se tenha dito a ele antes do Shabat.
Rambam · Mishné Torá, Hilchot Shabat 6:14
לְפִיכָךְ הַפּוֹסֵק עִם הַנָּכְרִי לִבְנוֹת לוֹ חֲצֵרוֹ אוֹ כָּתְלוֹ אוֹ לִקְצֹר אֶת שָׂדֵהוּ... אִם הָיְתָה הַמְּלָאכָה בַּמְּדִינָה אוֹ בְּתוֹךְ הַתְּחוּם אָסוּר לוֹ לַהֲנִיחָן לַעֲשׂוֹת בְּשַׁבָּת מִפְּנֵי הָרוֹאִים שֶׁאֵינָם יוֹדְעִים שֶׁפָּסַק.
Por isso, quem contrata com um gentio para construir seu pátio ou sua parede, ou colher seu campo... se a obra for na cidade ou dentro do techum, é proibido deixá-los trabalhar no Shabat, por causa dos que veem e não sabem que houve um contrato prévio.

Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים

O que os grandes comentadores dizem sobre esta Mishná.

Rambam · פֵּרוּשׁ הַמִּשְׁנָה
Comentário à Mishná, Shabat 1:7
טוענין עמו הגבהת המשא עמו ע"ג הבהמה: ומגביהין עליו הגבהת המשא על גבו: וענין מקום קרוב שיגיע הנכרי לביתו ומקום ישיבתו קודם הכנסת שבת וב"ה אומרים כדי שיצא מפתח ביתו בלבד:

"Carregar com ele" é levantar o fardo junto com ele sobre o animal; "e levantar sobre ele" é levantar o fardo sobre suas próprias costas. E o significado de "lugar próximo" é que o gentio chegue à sua casa e ao lugar onde reside antes da entrada do Shabat — e Beit Hilel diz que basta que saia da porta de sua casa.

Bartenura · בַּרְטְנוּרָא
Comentário à Mishná, Shabat 1:7
וְלֹא טוֹעֲנִין עִמּוֹ. עַל הַחֲמוֹר: וְלֹא מַגְבִּיהִים. עָלָיו מַשְּׂאוֹי עַל כְּתֵפוֹ, דְּמֵחֲזֵי כִּמְסַיְּעוֹ לְהוֹלִיךְ הַמַּשְּׂאוֹי בְּשַׁבָּת: אֶלָּא כְדֵי שֶׁיַּגִּיעַ לְמָקוֹם קָרוֹב. כְּלוֹמַר שֶׁיְּהֵא הַמָּקוֹם שֶׁרוֹצֶה לְהוֹלִיכוֹ קָרוֹב שֶׁיּוּכַל לְהַגִּיעַ שָׁם מִבְּעוֹד יוֹם: וּבֵית הִלֵּל מַתִּירִין. כְּדֵי שֶׁיֵּצֵא מִפֶּתַח בֵּיתוֹ מִבְּעוֹד יוֹם:

"Nem se carrega com ele": sobre o burro. "Nem se levanta sobre ele": um fardo sobre seu ombro — pois isso parece como se estivesse ajudando a levar o fardo no Shabat.

"A não ser que haja tempo de chegar a um lugar próximo": ou seja, que o lugar aonde quer levá-lo seja próximo o bastante para que possa chegar lá enquanto ainda é dia. "E Beit Hilel permitem": desde que saia pela porta de sua casa enquanto ainda é dia — bastando esse início da jornada, mesmo que o percurso continue até depois do anoitecer.

Rashi · רַשִׁ״י
Comentário à Guemará, Shabat 17b-18a — sobre a abertura desta Mishná
ולא טוענין עמו - על החמור: ולא מגביהין עליו - משאוי על כתיפו דנראה כמסייעו להוליך בשבת: אלא כדי שיגיע למקום קרוב - כלומר שיהא המקום קרוב שיוליכנו שם מבעו"י:

"E não se carrega com ele" — sobre o burro. "E não se levanta sobre ele" — um fardo sobre seu ombro, pois parece como se estivesse ajudando a levá-lo no Shabat. "A não ser que haja tempo de chegar a um lugar próximo" — isto é, que o lugar aonde vai levá-lo seja próximo o suficiente para que consiga chegar lá enquanto ainda é dia.