Seder Zeraim · Massechet Peá · Perek Zayin · Mishná 8

"Quem consagra sua vinha"

הַמַּקְדִּישׁ כַּרְמוֹ
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

Consagrar a vinha antes ou depois de as olelot se tornarem conhecidas

1 Aquele que consagra sua vinha antes que as olelot se tornem conhecidas nela — as olelot não pertencem aos pobres.

2 Desde que as olelot se tornam conhecidas nela, as olelot pertencem aos pobres.

3 Rabi Yossei diz: eles devem dar o valor do crescimento (dos frutos) ao Templo (hekdesh).

הַמַּקְדִּישׁ כַּרְמוֹ עַד שֶׁלֹּא נוֹדְעוּ בוֹ הָעוֹלְלוֹת, אֵין הָעוֹלְלוֹת לָעֲנִיִּים. מִשֶּׁנּוֹדְעוּ בוֹ הָעוֹלְלוֹת, הָעוֹלְלוֹת לָעֲנִיִּים. רַבִּי יוֹסֵי אוֹמֵר, יִתְּנוּ שְׂכַר גִּדּוּלָיו לַהֶקְדֵּשׁ.
Shichechá na latada e nas videiras rastejantes

4 O que é shichechá na latada (arís)? Tudo que ele não consegue estender a mão e tomar.

5 E nas videiras rastejantes (roglayot): desde que ele passa por ela.

אֵיזֶה הִיא שִׁכְחָה בֶּעָרִיס, כָּל שֶׁאֵינוֹ יָכוֹל לִפְשֹׁט אֶת יָדוֹ וְלִטְּלָהּ, וּבְרֹגְלִיּוֹת, מִשֶּׁיַּעֲבֹר הֵימֶנָּה:

Fontes da Torá · מְקוֹרוֹת בַּתּוֹרָה

A mishná final do Perek Zayin combina dois temas: a interação entre a consagração ao Templo e o direito dos pobres sobre as olelot, e o retorno ao princípio geral de shichechá, agora aplicado a duas formas específicas de plantar a videira.

Vayikrá (Levítico) 19:10
וְכַרְמְךָ לֹא תְעוֹלֵל, וּפֶרֶט כַּרְמְךָ לֹא תְלַקֵּט, לֶעָנִי וְלַגֵּר תַּעֲזֹב אֹתָם.
"E tua vinha não repassarás, e o peret de tua vinha não colherás; para o pobre e para o estrangeiro os deixarás."
Devarim (Deuteronômio) 24:19
כִּי תִקְצֹר קְצִירְךָ בְשָׂדֶךָ וְשָׁכַחְתָּ עֹמֶר בַּשָּׂדֶה, לֹא תָשׁוּב לְקַחְתּוֹ, לַגֵּר לַיָּתוֹם וְלָאַלְמָנָה יִהְיֶה.
"Quando ceifares tua colheita em teu campo, e esqueceres um feixe no campo, não voltarás a tomá-lo; para o estrangeiro, para o órfão e para a viúva será."

Por que esta Mishná gira em torno destes versículos. A primeira parte da Mishná depende de um princípio geral: ninguém pode consagrar ao Templo aquilo que não lhe pertence. Visto que a Torá determina que as olelot pertencem automaticamente aos pobres a partir do momento em que se tornam identificáveis como tal, uma consagração feita pelo dono antes desse momento é válida (pois a vinha inteira ainda é sua), mas uma consagração feita depois desse momento não pode incluir as olelot, que já não são mais dele para consagrar. A segunda parte retorna ao princípio de shichechá estabelecido em Devarim — "não voltarás a tomá-lo" — mas o aplica a duas formas menos comuns de cultivo da videira: a latada (onde os cachos ficam pendurados alto, sustentados por estacas) e as videiras rastejantes (que se espalham pelo chão). Em ambos os casos, a Mishná precisa redefinir o que significa "esquecer", já que o critério espacial de "debaixo" e "em cima" da árvore, usado para a oliveira, não se aplica da mesma forma a essas duas configurações.

Halachot · הֲלָכוֹת

Como esta Mishná foi codificada em lei prática pelo Rambam.

Rambam · Mishné Torá, Hilchot Matnot Aniyim 4:20; Hilchot Matnot Aniyim 5:14
הַמַּקְדִּישׁ כַּרְמוֹ עַד שֶׁלֹּא נוֹדְעוּ בּוֹ הָעוֹלְלוֹת, אֵין הָעוֹלְלוֹת לָעֲנִיִּים אֶלָּא לַהֶקְדֵּשׁ, שֶׁהֲרֵי הִקְדִּישׁ קֹדֶם שֶׁזָּכוּ בָּהֶן הָעֲנִיִּים. וְאִם מִשֶּׁנּוֹדְעוּ הִקְדִּישׁ, הָעוֹלְלוֹת לָעֲנִיִּים, שֶׁאֵין אָדָם מַקְדִּישׁ דָּבָר שֶׁאֵינוֹ שֶׁלּוֹ. אֵי זוֹ הִיא שִׁכְחָה בֶּעָרִיס, כָּל שֶׁאֵינוֹ יָכוֹל לִפְשֹׁט אֶת יָדוֹ וְלִטְּלָהּ. וּבָרוֹגְלִיּוֹת, מִשֶּׁיַּעֲבֹר הֵימֶנָּה.
Aquele que consagra sua vinha antes que as olelot se tornem conhecidas nela — as olelot não pertencem aos pobres, mas ao hekdesh, pois ele as consagrou antes que os pobres tivessem adquirido direito sobre elas. Mas se as consagrou depois que se tornaram conhecidas, as olelot pertencem aos pobres, pois ninguém consagra o que não é seu. O que é shichechá na latada? Tudo que ele não consegue estender a mão e tomar. E nas videiras rastejantes: desde que ele passa por ela.

Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים

O que os grandes comentadores dizem sobre esta Mishná.

Rambam · פֵּרוּשׁ הַמִּשְׁנָה
Comentário à Mishná, Peá 7:8
מִן הָעִקָּרִים שֶׁבְּיָדֵינוּ אֵין אָדָם מַקְדִּישׁ דָּבָר שֶׁאֵינוֹ שֶׁלּוֹ, לְפִיכָךְ כְּשֶׁנִּרְאוּ הָעוֹלְלוֹת לֹא יָכוֹל לַעֲשׂוֹתָם הֶקְדֵּשׁ, מִפְּנֵי שֶׁהֵן מָמוֹן עֲנִיִּים. וְעִנְיַן שְׂכַר גִּדּוּלִים, שְׂכַר מַה שֶּׁהוֹצִיא הָאִילָן מִן הַפְּרִי בִּשְׁעַת הֶקְדֵּשׁ עַד אֲשֶׁר חָנְטוּ פַגָּיו וְנִתְבַּשְּׁלוּ. וְעָרִיס הוּא גֶּפֶן אַדֶּרֶת אֲשֶׁר נָטְשׁוּ קְצִירֶיהָ בְּעַנְפֵי הָאִילָנוֹת וְגָבְהָה קוֹמָתָם, וְנִקְרָא בִּלְשׁוֹן עֲרָב "עֲרִישׁ". וּבְרֹגְלִיּוֹת הֵם הַגְּפָנִים הַשְּׁטוּחוֹת עַל הָאָרֶץ שֶׁהָרֶגֶל נוֹגַעַת בָּהֶם, כְּמוֹ הַכְּרָמִים כֻּלָּם, וְהוּא גָּזוּר מִמִּלַּת "רֶגֶל". וַהֲלָכָה כְּרַבִּי יוֹסֵי.

Entre os princípios que temos em mãos está que ninguém consagra algo que não é seu; por isso, quando as olelot já se tornaram visíveis, ele não pode fazê-las hekdesh, porque são dinheiro dos pobres.

E o assunto do "valor do crescimento" é o valor daquilo que a árvore produziu do fruto desde o momento da consagração até que seus frutos amadureceram e se completaram.

E arís é uma videira nobre cujos ramos se estendem sobre os galhos das árvores e se elevam em altura, chamada em língua árabe "arish". E as "roglayot" são as videiras estendidas sobre o chão, que o pé toca — como acontece em todas as vinhas — e é derivado da palavra "pé" (regel). E a halachá é como Rabi Yossei.

Bartenura · בַּרְטְנוּרָא
Comentário à Mishná, Peá 7:8
מִשֶּׁנּוֹדְעוּ הָעוֹלְלוֹת. שֶׁנִּכָּר מַה הוּא עוֹלֶלֶת וּמַה הוּא אֶשְׁכּוֹל. הָעוֹלְלוֹת לָעֲנִיִּים. שֶׁאֵין אָדָם מַקְדִּישׁ דָּבָר שֶׁאֵינוֹ שֶׁלּוֹ. יִתְּנוּ שְׂכַר גִּדּוּלָן לַהֶקְדֵּשׁ. מַה שֶּׁמַּשְׁבִּיחִין כָּל שָׁעָה בְּתוֹךְ קַרְקַע שֶׁל הֶקְדֵּשׁ. וַהֲלָכָה כְּרַבִּי יוֹסֵי. בֶּעָרִיס. כֶּרֶם שֶׁהַגְּפָנִים שֶׁלָּהּ מוּדְלוֹת עַל גַּבֵּי כְּלוּנְסוֹת וְעֵצִים, לְשׁוֹן "אַף עַרְשֵׂנוּ רַעֲנָנָה" (שיר השירים א). כָּל שֶׁאֵינוֹ יָכוֹל לִפְשֹׁט. כְּלוֹמַר לְאַחַר שֶׁעָבַר מֵעָלֶיהָ, אִם בַּמָּקוֹם שֶׁנִּזְכַּר אֵינוֹ יָכוֹל לִפְשֹׁט יָדוֹ וְלִטֹּל קָרֵינָא בֵיהּ "לֹא תָשׁוּב לְקַחְתּוֹ" (דברים כד). אֲבָל רוֹגְלִיּוֹת. הַגְּפָנִים הָעוֹמְדִים עַל גַּבֵּי קַרְקַע שֶׁדּוֹרְכִים עֲלֵיהֶם בָּרֶגֶל. מִשֶּׁיַּעֲבֹר מִמֶּנָּה. הֲוֵי שִׁכְחָה, דְּכָל גֶּפֶן וָגֶפֶן מִן הָרוֹגְלִיּוֹת חֲשִׁיבָא כְּאֻמָּן בִּפְנֵי עַצְמוֹ, וְאָסוּר לָשׁוּב מֵאֻמָּן לְאֻמָּן.

"Desde que as olelot se tornam conhecidas": quando se torna reconhecível o que é olelet e o que é cacho comum.

"As olelot pertencem aos pobres": porque ninguém consagra algo que não é seu.

"Devem dar o valor do crescimento ao Templo": o quanto se beneficiaram a cada momento estando na terra do Templo. E a halachá é como Rabi Yossei.

"Na latada": uma vinha cujas videiras são erguidas sobre estacas e madeiras, como na expressão "também nosso leito é viçoso" (Shir HaShirim 1).

"Tudo que ele não consegue estender": ou seja, depois que já passou por ela — se no lugar de que se lembrou ele não consegue estender a mão e tomar, aplica-se a ele "não voltarás a tomá-lo" (Devarim 24).

"Mas nas rastejantes": as videiras que ficam sobre o chão, sobre as quais se pisa.

"Desde que ele passa por ela": é shichechá, pois cada videira das rastejantes é considerada uma unidade independente, e é proibido voltar de uma unidade a outra.

Massechet Peá não possui Guemará no Talmud Bavli (é um dos tratados da Ordem de Zeraim sem comentário talmúdico, com exceção de Berachot) — por isso, o comentário de Rashi é omitido nesta e em todas as demais mishnayot deste tratado.