A Mishná · הַמִּשְׁנָה
A disputa sobre o que é hefker verdadeiro
1 Bet Shamai diz: aquilo que se declarou hefker (abandonado) para os pobres é hefker.
2 Mas Bet Hilel diz: não é hefker, até que se declare abandonado também para os ricos, como a shemitá.
בֵּית שַׁמַּאי אוֹמְרִים, הֶבְקֵר לָעֲנִיִּים, הֶבְקֵר. וּבֵית הִלֵּל אוֹמְרִים, אֵינוֹ הֶפְקֵר, עַד שֶׁיֻּפְקַר אַף לָעֲשִׁירִים, כַּשְּׁמִטָּה.
O monte de gavelas de quatro cabim esquecido
3 Todos os feixes do campo, de um cav cada um, e um deles de quatro cabim, e esqueceu-o: Bet Shamai diz que não é shichechá.
4 Mas Bet Hilel diz que é shichechá.
כָּל עָמְרֵי הַשָּׂדֶה שֶׁל קַב קַב וְאֶחָד שֶׁל אַרְבַּעַת קַבִּין וּשְׁכָחוֹ, בֵּית שַׁמַּאי אוֹמְרִים, אֵינוֹ שִׁכְחָה. וּבֵית הִלֵּל אוֹמְרִים, שִׁכְחָה:
Fontes da Torá · מְקוֹרוֹת בַּתּוֹרָה
O Perek Vav abre a discussão de shichechá com um caso à parte: o hefker, e a analogia que Bet Hilel traça entre a propriedade abandonada e o ano da shemitá.
Vayikrá (Levítico) 19:10
לֶעָנִי וְלַגֵּר תַּעֲזֹב אֹתָם, אֲנִי ה׳ אֱלֹהֵיכֶם.
"Para o pobre e para o estrangeiro os deixarás; Eu sou o Eterno, vosso Deus."
Shemot (Êxodo) 23:11
וְהַשְּׁבִיעִת תִּשְׁמְטֶנָּה וּנְטַשְׁתָּהּ, וְאָכְלוּ אֶבְיֹנֵי עַמֶּךָ, וְיִתְרָם תֹּאכַל חַיַּת הַשָּׂדֶה.
"Mas no sétimo ano a deixarás descansar e a abandonarás, e comerão dela os pobres do teu povo; e o que sobrar comerá o animal do campo."
Por que esta Mishná gira em torno destes versículos. Bet Shamai fundamenta sua posição no versículo do leket e da peá: "para o pobre e para o estrangeiro os deixarás" — ali a Torá menciona apenas os pobres, não os ricos, e daí aprende-se que existe outro tipo de "deixar" (a saber, o hefker) que também se dirige apenas aos pobres. Bet Hilel, por sua vez, compara o hefker ao ano da shemitá: a Torá diz "a deixarás descansar e a abandonarás" — e, como na shemitá tanto pobres quanto ricos têm acesso igual ao produto do campo, também o hefker verdadeiro precisa ser declarado aberto a todos, ricos e pobres, para ter esse status. Um hefker declarado apenas para os pobres, segundo Bet Hilel, não é hefker genuíno — continua a pertencer ao dono para efeitos de dízimo.
Halachot · הֲלָכוֹת
Como esta Mishná foi codificada em lei prática pelo Rambam.
Rambam · Mishné Torá, Hilchot Matnot Aniyim 2:1, 2:19
אֵין הַהֶפְקֵר חַיָּב בְּמַעֲשֵׂר, וְהַמַּפְקִיר שָׂדֵהוּ אוֹ אִילָנוֹ אוֹ שְׁאָר פֵּרוֹתָיו הֲרֵי זֶה פָּטוּר מִן הַמַּעְשְׂרוֹת, וְאֵין הֶפְקֵר אֶלָּא לִפְנֵי הַכֹּל, בֵּין לְעָנִי בֵּין לְעָשִׁיר, כִּשְׁבִיעִית.
Aquilo que é hefker não está sujeito a dízimo; e quem abandona seu campo, sua árvore, ou o restante de seus frutos, está isento dos dízimos. E não há hefker verdadeiro senão diante de todos, tanto para o pobre quanto para o rico, como na shemitá — seguindo a opinião de Bet Hilel, com quem a halachá concorda.
Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים
O que os grandes comentadores dizem sobre esta Mishná.
Rambam · פֵּרוּשׁ הַמִּשְׁנָה
Comentário à Mishná, Peá 6:1
כְּבָר בֵּאַרְנוּ כִּי הַהֶפְקֵר אֵינוֹ מְחֻיָּב בְּמַעַשְׂרוֹת. וּמַה שֶּׁהִפְקִיר לָעֲנִיִּים בִּלְבַד, אוֹמְרִים בֵּית שַׁמַּאי שֶׁהוּא הֶפְקֵר וְאֵינוֹ מְחֻיָּב בְּמַעֲשֵׂר, וְהֵבִיאוּ רְאָיָה עָלָיו מִמַּה שֶּׁאָמַר הַכָּתוּב (ויקרא יט) לֶעָנִי וְלַגֵּר תַּעֲזֹב אֹתָם, וְאָמְרוּ: יֵשׁ לְךָ עֲזִיבָה אַחֶרֶת שֶׁהִיא לָעֲנִיִּים וְלֹא לָעֲשִׁירִים. וּבֵית הִלֵּל אוֹמְרִים: אָמַר הַכָּתוּב בִּשְׁמִטָּה (שמות כג) תִּשְׁמְטֶנָּה, מַה תַּלְמוּד לוֹמַר וּנְטַשְׁתָּהּ, יֵשׁ לְךָ נְטִישָׁה אַחֶרֶת כָּזוֹ. וְאַתָּה צָרִיךְ לָדַעַת כִּי לְבֵית שַׁמַּאי, מִי שֶׁהִפְקִיר לְאָדָם וְלֹא לִבְהֵמָה, לְיִשְׂרָאֵל וְלֹא לְנָכְרִים, לַעֲנִיֵּי אוֹתָהּ הָעִיר וְלֹא לַעֲנִיֵּי עִיר אַחֶרֶת — שֶׁכָּל זֶה הֶפְקֵר וְאֵינוֹ מְחֻיָּב בְּמַעַשְׂרוֹת.
Já explicamos que o hefker não está sujeito a dízimos. E, quanto a alguém que declarou abandonado apenas para os pobres, dizem Bet Shamai que isso é hefker e está isento de dízimo, trazendo prova do versículo (Vayikrá 19): "para o pobre e para o estrangeiro os deixarás" — e disseram: há outro tipo de "deixar" que se dirige apenas aos pobres, e não aos ricos.
E Bet Hilel diz: a respeito da shemitá está escrito (Shemot 23) "a deixarás descansar" — e por que diz também "e a abandonarás"? Para ensinar que existe outro tipo de abandono semelhante a este.
E deves saber que, para Bet Shamai, aquele que declarou hefker para pessoas mas não para animais, para israelitas mas não para gentios, para os pobres daquela cidade mas não para os pobres de outra cidade — tudo isso é considerado hefker, e está isento de dízimos.
Bartenura · בַּרְטְנוּרָא
Comentário à Mishná, Peá 6:1
בֵּית שַׁמַּאי אוֹמְרִים הֶבְקֵר לָעֲנִיִּים. מִי שֶׁהִפְקִיר לַעֲנִיִּים וְלֹא לַעֲשִׁירִים דִּין הֶפְקֵר יֵשׁ לוֹ, וּפָטוּר מִן הַמַּעֲשֵׂר, דִּכְתִיב בְּלֶקֶט וּפֵאָה (ויקרא יט) לֶעָנִי וְלַגֵּר תַּעֲזֹב אוֹתָם, מַה תַּלְמוּד לוֹמַר תַּעֲזֹב אוֹתָם, לִמֵּד עַל עֲזִיבָה אַחֶרֶת דְּהַיְנוּ הֶפְקֵר, שֶׁהִיא כָּזוֹ, מַה זּוֹ לַעֲנִיִּים וְלֹא לַעֲשִׁירִים, אַף מַה שֶּׁנֶּאֱמַר בְּמָקוֹם אַחֵר לַעֲנִיִּים וְלֹא לַעֲשִׁירִים. אַף לָעֲשִׁירִים כַּשְּׁמִטָּה. דִּכְתִיב (שמות כג) וְהַשְּׁבִיעִית תִּשְׁמְטֶנָּה וּנְטַשְׁתָּהּ, מַה תַּלְמוּד לוֹמַר וּנְטַשְׁתָּהּ, לִמֵּד עַל נְטִישָׁה אַחֶרֶת, דְּהַיְנוּ הֶפְקֵר, שֶׁהִיא כַּשְּׁבִיעִית, מַה שְּׁבִיעִית לָעֲנִיִּים וְלָעֲשִׁירִים, אַף הֶפְקֵר לָעֲנִיִּים וְלָעֲשִׁירִים.
"Bet Shamai diz: hefker para os pobres": aquele que declarou hefker para os pobres e não para os ricos tem o estatuto de hefker, e está isento do dízimo, pois está escrito, a respeito do leket e da peá (Vayikrá 19): "para o pobre e para o estrangeiro os deixarás" — por que diz "os deixarás"? Para ensinar sobre outro tipo de abandono, isto é, o hefker, que é semelhante a este: assim como este é para os pobres e não para os ricos, também o que se disse em outro lugar é para os pobres e não para os ricos.
"Também para os ricos, como a shemitá": pois está escrito (Shemot 23): "mas no sétimo ano a deixarás descansar e a abandonarás" — por que diz "e a abandonarás"? Para ensinar sobre outro tipo de abandono, isto é, o hefker, que é semelhante à shemitá: assim como a shemitá é para os pobres e para os ricos, também o hefker é para os pobres e para os ricos.
Massechet Peá não possui Guemará no Talmud Bavli (é um dos tratados da Ordem de Zeraim sem comentário talmúdico, com exceção de Berachot) — por isso, o comentário de Rashi é omitido nesta e em todas as demais mishnayot deste tratado.