Seder Kodashim · Massechet Menachot · Perek Hei · Mishná 9 de 9 · Última mishná do capítulo

O voto do forno, e a oferenda assada em fogaças ou wafers

הָאוֹמֵר הֲרֵי עָלַי בַּתַּנּוּר
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

A nona e última mishná do Perek Hei fecha o capítulo com mais dois casos de votos específicos: quem se compromete com uma oferenda “no forno” não pode trazê-la assada em outros dispositivos de calor semelhantes — exceto pela posição minoritária de Rabi Yehudá; e quem vota uma “oferenda assada” sem especificar a forma não pode misturar metade fogaças e metade wafers — exceto pela posição de Rabi Shimon.

O voto no forno: kupach, telhas e covas dos árabes ficam excluídos.

Quem diz: “sobre mim, no forno” — não deve trazer assado de forninho, nem assado de telhas, nem assado das covas dos árabes. Rabi Yehudá diz: se quiser, pode trazer assado de forninho. — A mishná trata de quem vota trazer uma oferenda assada especificamente “no forno” (tanur), o dispositivo padrão de assar pão. Tal voto não pode ser cumprido com outros métodos de assar semelhantes na função, mas distintos na forma: o pequeno forninho (kupach), usado para uma só panela; as telhas de barro aquecidas; ou as covas cavadas na terra usadas pelos árabes. Rabi Yehudá discorda quanto ao forninho, considerando-o apenas uma variante pequena do próprio forno, e por isso permite trazê-lo mesmo assim.

הָאוֹמֵר הֲרֵי עָלַי בַּתַּנּוּר, לֹא יָבִיא מַאֲפֵה כֻפָּח וּמַאֲפֵה רְעָפִים וּמַאֲפֵה יוֹרוֹת הָעַרְבִיִּים. רַבִּי יְהוּדָה אוֹמֵר, אִם רָצָה, יָבִיא מַאֲפֵה כֻפָּח.
O voto de oferenda assada: não misturar fogaças com wafers.

“Sobre mim, uma oferenda assada” — não deve trazer metade fogaças e metade wafers. Rabi Shimon permite, porque é uma única oferenda. — A mishná fecha o capítulo com outro caso: quem vota trazer uma “oferenda assada” de modo genérico, sem especificar se em fogaças ou em wafers, deve trazer todas as unidades de uma única forma, e não misturar metade de cada. Rabi Shimon discorda e permite a mistura, com base no fato de que a Torá menciona ambas as formas dentro de uma mesma categoria de oferenda, tratando-as como um único tipo de sacrifício com duas variantes possíveis.

הֲרֵי עָלַי מִנְחַת מַאֲפֶה, לֹא יָבִיא מֶחֱצָה חַלּוֹת וּמֶחֱצָה רְקִיקִין. רַבִּי שִׁמְעוֹן מַתִּיר, מִפְּנֵי שֶׁהוּא קָרְבָּן אֶחָד:

Halachot · הֲלָכוֹת

Rambam · Perush HaMishná, Menachot 5:9
האומר הרי עלי בתנור לא יביא מאפה כופח כו': כופח מקום שפיתת קדרה אחר שמסירין האש מאותו המוקד ונותנין שם העיסה והיא נאפת ומעשה תנור הוא שמחממין אבן קשה ושברי חרס עד שיתבלנו ומשליכים עליהן העיסה וכופין עליה כלי ונאפית בו: רעפי' טיבול"ש בלע"ז: ויורות הערביים גומא בארץ טוחה בטיט כמו קדרה ומסיקין האש בתוכה עד שתלבן ומשליכין בה העיסה ואלו הענינים ידועים אצלנו בכפרים ובשדות ואמר רחמנא בקרבן מאפה תנור וכי תקריב קרבן מנחה מאפה תנור סולת חלות מצות וגו' ור' יהודה אומר אלו השני מינים שתי קרבנות מביא זה או זה ור' שמעון נותן אותן קרבן אחד ואמר שמביא שיעור קרבנו משני המינים אם ירצה. והלכה כרבי יהודה:

Rambam descreve os três dispositivos excluídos: o kupach é um local para assentar uma única panela, sobre o qual, depois de retirado o fogo do braseiro, coloca-se a massa para assar; o método do forno propriamente dito consiste em aquecer pedra dura ou cacos de barro até ficarem incandescentes, lançar sobre eles a massa, e cobri-la com um utensílio para assar por baixo dele; as telhas são um material conhecido; e as covas dos árabes são buracos na terra revestidos de barro como uma panela, nos quais se acende fogo até ficarem incandescentes, lançando-se ali a massa — métodos conhecidos entre nós em aldeias e campos. Sobre a segunda parte, explica que a Torá fala da “oferenda assada no forno” mencionando fogaças e matzot juntas; Rabi Yehudá entende que são dois tipos, trazidos um ou outro separadamente, enquanto Rabi Shimon os considera uma única oferenda, permitindo trazer a medida da oferenda dividida entre as duas formas, se assim desejar. A halachá segue Rabi Yehudá.

Bartenura · Menachot 5:9
כֻּפָּח. מְקוֹם שְׁפִיתַת קְדֵרָה אַחַת. וּפְעָמִים שֶׁמַּסִּיקִים אוֹתוֹ וְאוֹפִין בּוֹ עִסָּה: רְעָפִים. טוול"ש בְּלַעַ"ז. עֲשׂוּיִין מֵחֶרֶס וּמַסִּיקִין אוֹתָן בַּכִּבְשָׁן: וְיוֹרוֹת הַעַרְבִין. כְּמִין גֻּמָּא הָעֲשׂוּיָה בַּקַּרְקַע וְטוּחָה בְּטִיט, וּמַסִּיקִין אֵשׁ בְּתוֹכָהּ עַד שֶׁתִּתְלַבֵּן, וְאוֹפִים בָּהּ עִסָּה: אִם רָצָה יָבִיא מַעֲשֵׂה כֻפָּח. דְּכֻפָּח מִין תַּנּוּר הוּא. וְאֵין הֲלָכָה כְּרַבִּי יְהוּדָה: מִנְחַת מַאֲפֶה. כְּתִיבֵי בָּהּ חַלּוֹת וּרְקִיקִים: לֹא יָבִיא מֶחֱצָה חַלּוֹת. דְּכָל מְנָחוֹת בָּאוֹת עֶשֶׂר עֶשֶׂר, וְזֶה לֹא יָבִיא חָמֵשׁ חַלּוֹת וְחָמֵשׁ רְקִיקִין, אֶלָּא אוֹ הַכֹּל חַלּוֹת אוֹ הַכֹּל רְקִיקִין: מִפְּנֵי שֶׁהוּא קָרְבָּן אֶחָד. שֶׁשְּׁנֵיהֶם כְּתוּבִים בְּמִנְחָה אַחַת, הִלְכָּךְ יָכוֹל לְהָבִיא מֶחֱצָה מִמִּין זֶה וּמֶחֱצָה מִמִּין זֶה. וְאֵין הֲלָכָה כְּרַבִּי שִׁמְעוֹן:

Bartenura descreve o kupach como um lugar para assentar uma única panela, às vezes aceso e usado diretamente para assar massa; as telhas, feitas de barro e queimadas em forno próprio; e as covas dos árabes, uma espécie de buraco cavado no solo e revestido de barro, no qual se acende fogo até ficar incandescente, assando-se ali a massa. Explica a posição de Rabi Yehudá — que o kupach é apenas um tipo de forno, e por isso permitido — mas conclui que a halachá não o segue. Sobre a oferenda assada, observa que tanto fogaças quanto wafers estão escritos a seu respeito; explica a regra de que toda menachá vem em grupos de dez, de modo que não se pode trazer cinco fogaças e cinco wafers, mas apenas um tipo ou outro; e conclui que Rabi Shimon permite a mistura porque ambas as formas são escritas dentro de uma mesma oferenda, embora a halachá não siga sua opinião.

Perush — os Mefarshim · פֵּרוּשׁ הַמְּפָרְשִׁים

Rashi רש״י
Menachot 63a, sobre a Guemará desta mishná — encerra o Perek Hei de Massechet Menachot
מַתְנִי' כֻּפָּח — מִין תַּנּוּר קָטָן, מָקוֹם שְׁפִיתַת קְדֵרָה אַחַת: רְעָפִים — טִיבְל"שׁ: יוֹרוֹת הָעַרְבִיִּים — יוֹרוֹת שֶׁל אוֹתוֹ מָקוֹם, וּמַסִּיקִים אוֹתָן וְאוֹפִין בָּהֶן חַלּוֹת: רַבִּי יְהוּדָה אוֹמֵר כוּ' — דְּכֻפָּח מִין תַּנּוּר הוּא:

Rashi identifica o kupach como uma espécie de forno pequeno, destinado a assentar uma única panela; traduz “telhas” por um termo francês antigo equivalente a tijolos de barro; explica que as “covas dos árabes” são fornos característicos daquela região, aquecidos até ficarem incandescentes, nos quais se assam fogaças. Confirma o fundamento da posição de Rabi Yehudá: como o kupach é, em essência, apenas uma variante pequena do próprio forno, ele considera válido trazer nele a oferenda votada “no forno”.