Seder Moed · Massechet Meguilá · Perek Alef · Mishná 10 de 11

O grande altar particular e o pequeno altar particular

אֵין בֵּין בָּמָה גְדוֹלָה לְבָמָה קְטַנָּה
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

A mishná trata do período em que os altares particulares (bamot) eram permitidos, antes da centralização do culto em Jerusalém, comparando o grande altar comunitário com o pequeno altar de cada indivíduo.

Não há entre o grande altar e o pequeno altar senão os sacrifícios pascais.Na época em que os altares particulares eram permitidos, o grande altar comunitário — como o que existiu em Nov e Guivon — e o pequeno altar que cada indivíduo podia erguer para si eram equivalentes em quase tudo; a única diferença é que apenas o grande altar comunitário podia receber os sacrifícios pascais e outras obrigações comunitárias com tempo fixo, como as ofertas contínuas e adicionais.

Esta é a regra: tudo que é votado ou oferecido voluntariamente é oferecido no altar particular; e tudo que não é votado nem oferecido voluntariamente não é oferecido no altar particular.O critério geral que determina o que pode ser sacrificado num pequeno altar particular é se a oferta nasce da iniciativa pessoal de quem a traz — um voto ou uma doação voluntária; ofertas obrigatórias sem essa origem pessoal, como as trazidas pela comunidade inteira em datas fixas, não podem ser oferecidas ali.

אֵין בֵּין בָּמָה גְדוֹלָה לְבָמָה קְטַנָּה אֶלָּא פְסָחִים. זֶה הַכְּלָל, כָּל שֶׁהוּא נִדָּר וְנִדָּב, קָרֵב בַּבָּמָה. וְכֹל שֶׁאֵינוֹ לֹא נִדָּר וְלֹא נִדָּב, אֵינוֹ קָרֵב בַּבָּמָה:

Fonte na Torá · מָקוֹר בַּתּוֹרָה

Melachim I (Reis I) 3:4
וַיֵּלֶךְ הַמֶּלֶךְ גִּבְעֹנָה לִזְבֹּחַ שָׁם כִּי הִיא הַבָּמָה הַגְּדוֹלָה
E o rei foi a Guivon para lá sacrificar, pois ela era o grande altar.

É este versículo, dito a respeito do rei Shlomo antes da construção do Templo, que dá nome ao "grande altar" — o altar comunitário erguido em Nov e depois em Guivon, distinto de qualquer bamá privada que um indivíduo pudesse erguer para si. A regra geral de que apenas o que é "votado ou oferecido voluntariamente" pode subir no pequeno altar particular deriva do fato de que as ofertas obrigatórias e coletivas, presas a um tempo fixo — como o sacrifício pascal, os sacrifícios contínuos e os adicionais —, pertencem por natureza ao serviço comunitário centralizado, e não à iniciativa individual que caracteriza a bamá privada; por isso, mesmo o grande altar comunitário só recebia esse tipo de oferta obrigatória enquanto durou o período de permissão dos altares.

Halachot · הֲלָכוֹת

Rambam identifica o grande altar com o versículo dos Reis e remete ao tratado Zevachim para o período em que os altares eram permitidos.

Rambam · Perush HaMishná, Meguilá 1:10
בָּמָה גְדוֹלָה הִיא בָּמַת צִבּוּר, כְּמוֹ שֶׁאָמַר הַכָּתוּב הִיא הַבָּמָה הַגְּדוֹלָה. וְאָמְרוּ אֵינוֹ קָרֵב בַּבָּמָה, רְצוֹנוֹ לוֹמַר בְּבָמָה קְטַנָּה שֶׁהִיא בָּמַת יָחִיד. וְכָל זֶה בְּשָׁעָה שֶׁהֻתְּרוּ הַבָּמוֹת.
"Grande altar" é o altar comunitário, como diz o versículo "ela era o grande altar". E quando dizem "não é oferecido no altar", quer dizer no pequeno altar, que é o altar do indivíduo. E tudo isso se aplica no período em que os altares particulares eram permitidos.

Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים

Bartenura distingue o grande altar comunitário do pequeno altar de cada indivíduo, e precisa o alcance de "pascais e semelhantes"; Rashi conclui, segundo a opinião de Rabi Shimon na Guemará, que mesmo no grande altar só se ofereciam obrigações com tempo fixo.

Rambam · פֵּרוּשׁ הַמִּשְׁנָה
Comentário à Mishná, Meguilá 1:10
בָּמָה גְדוֹלָה הִיא בָּמַת צִבּוּר, כְּמוֹ שֶׁאָמַר הַכָּתוּב הִיא הַבָּמָה הַגְּדוֹלָה. וְעוֹד יִתְבָּאֵר בְּפֶרֶק הָאַחֲרוֹן מִזְּבָחִים.

"Grande altar" é o altar comunitário — o altar de Moshé em Nov e Guivon —, como diz o versículo "ela era o grande altar". E os detalhes desse período em que os altares eram permitidos ainda se explicarão no último capítulo do tratado Zevachim.

Bartenura · בַּרְטְנוּרָא
Comentário à Mishná, Meguilá 1:10
אֵין בֵּין בָּמָה גְדוֹלָה, בִּשְׁעַת הֶתֵּר הַבָּמוֹת מַיְרֵי. בָּמָה גְּדוֹלָה הִיא בָּמַת צִבּוּר שֶׁהָיְתָה בְּנֹב וְגִבְעוֹן. לְבָמָה קְטַנָּה, שֶׁל כָּל יָחִיד וְיָחִיד, שֶׁכָּל אֶחָד הָיָה עוֹשֶׂה בָּמָה לְעַצְמוֹ. אֶלָּא פְסָחִים, וְכָל שֶׁהוּא כְּעֵין פְּסָחִים, דְּהַיְנוּ הַחוֹבוֹת שֶׁקָּבוּעַ לָהֶן זְמַן כַּפֶּסַח, כְּגוֹן תְּמִידִים וּמוּסָפִים. אֲבָל חוֹבוֹת שֶׁאֵין קָבוּעַ לָהֶם זְמַן, כְּגוֹן פַּר הֶעְלֵם דָּבָר שֶׁל צִבּוּר וּשְׂעִירֵי עֲבוֹדָה זָרָה, אַף בְּבָמָה גְּדוֹלָה לֹא הָיוּ קְרֵבִין.

"Não há entre o grande altar": a mishná trata do período em que os altares eram permitidos. "Grande altar" é o altar comunitário que existiu em Nov e Guivon. "Pequeno altar" é o de cada indivíduo, pois cada um erguia um altar para si.

"Senão os sacrifícios pascais" — e tudo semelhante aos sacrifícios pascais, isto é, as obrigações com tempo fixo como o Pêssach, tais como as ofertas contínuas e as adicionais. Mas obrigações sem tempo fixo, como o touro comunitário pelo esquecimento de um preceito e os bodes por idolatria, mesmo no grande altar não eram oferecidos.

Rashi · רַשִׁ״י
Comentário à Mishná e à Guemará, Meguilá 9b
מתני' אין בין במה - אין הפרש בשעת היתר הבמות בין במה גדולה, זה מזבח של משה בעודו בנוב וגבעון: לבמה קטנה - מזבח של יחיד, שכל יחיד ויחיד עושה במה לעצמו: כל שאינו נידר ונידב כו' - בזבחים יליף לה בפרק בתרא: גמ' ר' שמעון היא, דאמר בפרק בתרא דזבחים אף צבור לא הקריבו בבמה גדולה שום חובה אלא פסחים וחובות הקבוע להן זמן.

"Não há entre o altar" — não há diferença, no período em que os altares eram permitidos, entre o grande altar, que é o altar de Moshé enquanto esteve em Nov e Guivon, e o pequeno altar, que é o altar do indivíduo — pois cada um erguia um altar para si.

"Tudo que não é votado nem oferecido voluntariamente etc." — a fonte dessa regra é extraída no último capítulo do tratado Zevachim. Segundo a Guemará, esta mishná segue a opinião de Rabi Shimon, que diz naquele mesmo capítulo que mesmo a comunidade não oferecia no grande altar nenhuma obrigação, exceto os sacrifícios pascais e as obrigações com tempo fixo — mas nunca as obrigações sem tempo fixo, mesmo ali.