Seder Zeraim · Massechet Berachot · Perek Vav · Mishná 8

"Comeu figos, uvas e romãs: três bênçãos ou uma?"

אָכַל תְּאֵנִים עֲנָבִים וְרִמּוֹנִים, מְבָרֵךְ אַחֲרֵיהֶן שָׁלשׁ בְּרָכוֹת
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

A bênção final sobre as sete espécies: Rabán Gamliel, os Sábios e Rabi Akiva

1 Comeu figos, uvas e romãs — abençoa depois deles três bênçãos (como na Bênção do Alimento) — palavras de Rabán Gamliel.

2 E os Sábios dizem: uma bênção que resume as três.

3 Rabi Akiva diz: até mesmo se comeu vegetais fervidos, sendo estes o seu sustento, abençoa depois deles três bênçãos.

אָכַל תְּאֵנִים עֲנָבִים וְרִמּוֹנִים, מְבָרֵךְ אַחֲרֵיהֶן שָׁלשׁ בְּרָכוֹת, דִּבְרֵי רַבָּן גַּמְלִיאֵל. וַחֲכָמִים אוֹמְרִים, בְּרָכָה אַחַת מֵעֵין שָׁלשׁ. רַבִּי עֲקִיבָא אוֹמֵר, אֲפִלּוּ אָכַל שֶׁלֶק וְהוּא מְזוֹנוֹ, מְבָרֵךְ אַחֲרָיו שָׁלשׁ בְּרָכוֹת:
A bênção sobre a água: shehacol ou borê nefashot?

4 Quem bebe água para saciar sua sede diz "Shehacol nihyá bidvaró".

5 Rabi Tarfon diz: "Borê nefashot rabot" — Que cria muitas formas de vida.

הַשּׁוֹתֶה מַיִם לִצְמָאוֹ, אוֹמֵר שֶׁהַכֹּל נִהְיֶה בִּדְבָרוֹ. רַבִּי טַרְפוֹן אוֹמֵר, בּוֹרֵא נְפָשׁוֹת רַבּוֹת:

Fontes da Torá · מְקוֹרוֹת בַּתּוֹרָה

A disputa entre Rabán Gamliel e os Sábios sobre a bênção final após comer das sete espécies gira em torno da abrangência exata do versículo que institui a Bênção do Alimento após o pão.

Devarim (Deuteronômio) 8:8–10
אֶרֶץ חִטָּה וּשְׂעֹרָה וְגֶפֶן וּתְאֵנָה וְרִמּוֹן אֶרֶץ זֵית שֶׁמֶן וּדְבָשׁ... וְאָכַלְתָּ וְשָׂבָעְתָּ וּבֵרַכְתָּ אֶת ה' אֱלֹהֶיךָ עַל הָאָרֶץ הַטֹּבָה אֲשֶׁר נָתַן לָךְ
"Terra de trigo, e cevada, e videiras, e figueiras, e romãzeiras; terra de oliveiras, de azeite, e de mel... E comerás, e te fartarás, e abençoarás ao Eterno teu D'us pela boa terra que Ele te deu."

Por que esta Mishná gira em torno deste versículo. A Guemará (Berachot 44a) registra que Rabán Gamliel entende que a frase "e comerás, e te fartarás, e abençoarás" não se refere apenas ao pão, mas a todas as sete espécies mencionadas nos versículos imediatamente anteriores — trigo, cevada, videira, figueira, romã, oliveira e tâmara — de modo que quem come qualquer uma delas (exceto o próprio pão, que já tem sua bênção completa de quatro partes) deve recitar as três bênçãos completas da Bênção do Alimento. Os Sábios, por sua vez, restringem a leitura de "e comerás, e te fartarás" ao contexto do pão especificamente — a "fartura" plena que só o pão proporciona — e por isso instituem, para as demais seis espécies, apenas uma bênção "que resume as três" ("Al hamichyá"), mais breve. Rabi Akiva estende ainda mais a lógica de Rabán Gamliel: não é a identidade botânica do alimento que determina a bênção completa, mas o fato de ele constituir, de fato, o sustento da pessoa naquele momento — por isso, mesmo vegetais fervidos, se forem a refeição principal de alguém, geram a obrigação das três bênçãos.

Halachot · הֲלָכוֹת

Como esta Mishná foi codificada em lei prática pelos grandes códigos halákicos.

Shulchan Aruch · Orach Chaim 208:9
עַל חֲמֵשֶׁת הַמִּינִים, שֶׁהֵם גֶּפֶן וּתְאֵנָה וְרִמּוֹן וְזַיִת וְתָמָר, מְבָרֵךְ לְאַחֲרֵיהֶם בְּרָכָה אַחַת מֵעֵין שָׁלֹשׁ.
Sobre as cinco espécies (de fruto entre as sete espécies), que são videira, figueira, romã, oliveira e tâmara, abençoa-se depois delas uma bênção que resume as três — conforme a opinião dos Sábios, que é a halachá.
Shulchan Aruch · Orach Chaim 204:1
עַל הַמַּיִם, כְּשֶׁשּׁוֹתֶה לְצָמְאוֹ, מְבָרֵךְ שֶׁהַכֹּל; וְאֵין הֲלָכָה כְּרַבִּי טַרְפוֹן, שֶׁאָמַר לְבָרֵךְ בּוֹרֵא נְפָשׁוֹת רַבּוֹת קֹדֶם שְׁתִיַּת הַמַּיִם.
Sobre a água, quando se bebe para saciar a sede, abençoa-se "shehacol"; e a halachá não segue Rabi Tarfon, que dizia que se deve abençoar "Borê nefashot rabot" antes de beber a água (a halachá segue os Sábios, que recitam "shehacol" antes e "borê nefashot rabot" depois).

Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים

O que os grandes comentadores dizem sobre esta Mishná. Rashi não é citado aqui: não há, no daf de Guemará correspondente, um comentário direto de Rashi sobre as próprias palavras de abertura desta Mishná.

Rambam · פֵּרוּשׁ הַמִּשְׁנָה
Comentário à Mishná, Berachot 6:8
אכל תאנים וענבים ורמונים מברך אחריהם שלש ברכות דברי רבן גמליאל כו': דעת רבן גמליאל שעל כל אחד ואחד משבעת המינים חייב לברך ג' ברכות, ר"ל ברכת המזון, שהטוב והמטיב שהיא הברכה הרביעית חכמים תקנוה לימים מעטים אחר החרבן. ומה שאמר לצמאו ר"ל השותה מים לצורך הצמא, אבל השותה מים כדי לבלוע בו שום דבר או להטעים מה שיש בפיו אינו חייב ברכה. ופירוש שלוק הוא כל דבר שלוק מאיזה מין שיהיה. ואין הלכה כרבן גמליאל ולא כרבי עקיבא ולא כרבי טרפון, שהוא אומר לברך קודם שתיית המים בורא נפשות רבות, אבל ענין הברכה לברך אחר שתיית המים בורא נפשות רבות וחסרונן על כל מה שברא:

"Comeu figos, uvas e romãs, abençoa depois deles três bênçãos — palavras de Rabán Gamliel...": A opinião de Rabán Gamliel é que sobre cada uma das sete espécies é obrigado a abençoar três bênçãos, isto é, a Bênção do Alimento — pois "hatov vehametiv", que é a quarta bênção, os Sábios a instituíram poucos dias depois da destruição (do Templo).

E o que disse "para a sua sede" — quer dizer, quem bebe água por necessidade de sede; mas quem bebe água para engolir com ela alguma coisa, ou para dar sabor ao que está em sua boca, não é obrigado a uma bênção. E a explicação de "shelek" (fervido) é qualquer coisa fervida, de qualquer espécie que seja. E a halachá não segue Rabán Gamliel, nem Rabi Akiva, nem Rabi Tarfon, que dizia abençoar "Borê nefashot rabot" antes de beber a água; mas o correto da bênção é abençoar depois de beber a água "Borê nefashot rabot ve-chesronan al kol ma shebará" — Que cria muitas formas de vida e suas necessidades, sobre tudo o que criou.

Bartenura · בַּרְטְנוּרָא
Comentário à Mishná, Berachot 6:8
מְבָרֵךְ אַחֲרֵיהֶן שָׁלֹשׁ בְּרָכוֹת. דְּכָל שֶׁהוּא מִשִּׁבְעַת הַמִּינִים מְבָרֵךְ אַחֲרָיו שָׁלֹשׁ בְּרָכוֹת, דִּסְבִירָא לֵיהּ לְרַבָּן גַּמְלִיאֵל דִּוְאָכַלְתָּ וְשָׂבָעְתָּ וּבֵרַכְתָּ לָאו אַלֶּחֶם בִּלְבַד קָאֵי אֶלָּא אַכָּל שִׁבְעַת הַמִּינִין הַמֻּזְכָּרִים לְעֵיל בַּפָּרָשָׁה: וַחֲכָמִים אוֹמְרִים בְּרָכָה אַחַת. מֵעֵין שָׁלֹשׁ בְּרָכוֹת, אִם עֲנָבִים תְּאֵנִים רִמּוֹנִים זֵיתִים וּתְמָרִים אָכַל, מְבָרֵךְ עַל הָעֵץ וְעַל פְּרִי הָעֵץ וְעַל אֶרֶץ חֶמְדָּה טוֹבָה וְכוּ', וְחוֹתֵם עַל הָאָרֶץ וְעַל הַפֵּרוֹת: הַשּׁוֹתֶה מַיִם לִצְמָאוֹ. דַּוְקָא, מְבָרֵךְ שֶׁהַכֹּל. אֲבָל הַשּׁוֹתֶה מַיִם לִבְלֹעַ מַאֲכָל שֶׁנִּתְחַב לוֹ בִּגְרוֹנוֹ וְכַיּוֹצֵא בָזֶה אֵינוֹ מְבָרֵךְ: רַבִּי טַרְפוֹן אוֹמֵר בּוֹרֵא נְפָשׁוֹת רַבּוֹת. מְבָרֵךְ לִפְנֵי שְׁתִיַּת הַמַּיִם. וְאֵין הֲלָכָה כְּרַבִּי טַרְפוֹן, אֶלָּא לִפְנֵיהֶם מְבָרֵךְ שֶׁהַכֹּל וּלְאַחֲרֵיהֶם בּוֹרֵא נְפָשׁוֹת רַבּוֹת:

"Abençoa depois deles três bênçãos": porque tudo que é das sete espécies, abençoa-se depois dele três bênçãos, pois entende Rabán Gamliel que "e comerás, e te fartarás, e abençoarás" não se refere apenas ao pão, mas a todas as sete espécies mencionadas anteriormente na passagem.

"E os Sábios dizem: uma bênção": que resume as três bênçãos. Se comeu uvas, figos, romãs, azeitonas e tâmaras, abençoa "Al haetz veal pri haetz veal éretz chemdá tová..." e conclui "Al haáretz veal haperot".

"Quem bebe água para sua sede": especificamente nesse caso abençoa "shehacol". Mas quem bebe água para engolir um alimento que se entalou em sua garganta, e semelhantes, não abençoa.

"Rabi Tarfon diz: 'Borê nefashot rabot'": abençoa antes de beber a água. E a halachá não segue Rabi Tarfon, mas antes se abençoa "shehacol" e depois "Borê nefashot rabot".