Seder Moed · Massechet Beitzá · Perek Bet · Mishná 5 de 10

Aquecer água para os pés e a fogueira para se aquecer

לֹא יָחֵם אָדָם חַמִּין לְרַגְלָיו
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

A mishná volta ao tema do fogo em dia de festa, agora tratando de seu uso para conforto do corpo — aquecer água para lavar os pés — e distinguindo esse caso do uso do fogo simplesmente para se aquecer perto dele.

Bet Shamai diz: não se pode aquecer água para os pés a menos que seja própria para beber. E Bet Hilel permite.Segundo Bet Shamai, acender fogo em dia de festa só se justifica para preparo de comida — "melechet ochel nefesh" —, e por isso a água aquecida só pode ser usada para lavar os pés se, incidentalmente, também servir para beber; Bet Hilel amplia a permissão do fogo da festa também para necessidades do corpo que não envolvem comida.

Faz-se uma fogueira e se aquece perto dela.Unanimemente, é permitido acender uma grande fogueira em dia de festa e aquecer-se junto a ela, pois esse uso do fogo — sem cozinhar nada nele — é reconhecido por todos como uma necessidade legítima do corpo na festa.

בֵּית שַׁמַּאי אוֹמְרִים, לֹא יָחֵם אָדָם חַמִּין לְרַגְלָיו, אֶלָּא אִם כֵּן רְאוּיִין לִשְׁתִיָּה. וּבֵית הִלֵּל מַתִּירִין. עוֹשֶׂה אָדָם מְדוּרָה וּמִתְחַמֵּם כְּנֶגְדָּהּ:

Fonte na Torá · מָקוֹר בַּתּוֹרָה

Shemot 12:16
כָּל מְלָאכָה לֹא יֵעָשֶׂה בָהֶם, אַךְ אֲשֶׁר יֵאָכֵל לְכָל נֶפֶשׁ, הוּא לְבַדּוֹ יֵעָשֶׂה לָכֶם.
Nenhum trabalho se fará neles, exceto o que se come, por toda pessoa; somente isso se fará para vós.

Este versículo, que permite em dia de festa apenas o trabalho de "melechet ochel nefesh" — o preparo daquilo que se come —, é o cerne da disputa entre Bet Shamai e Bet Hilel nesta mishná. Bet Shamai lê o versículo restritivamente: o fogo aceso em dia de festa só se justifica quando produz algo comestível, por isso a água quente precisa ser própria para beber. Bet Hilel entende que, uma vez permitido acender fogo para comida, ele também se libera para outras necessidades do corpo — e é esse mesmo raciocínio amplo que permite a todos, sem disputa, a fogueira para simplesmente se aquecer.

Halachot · הֲלָכוֹת

O Rambam resume as posições sobre até que ponto se pode usar água aquecida no dia de festa; Bartenura detalha a razão de Bet Hilel para estender a permissão do fogo além da comida.

Rambam · Perush HaMishná, Beitzá 2:4
כְּלַל הַדְּבָרִים: כִּי חַמִּים שֶׁהוּחַמּוּ בְּיוֹם טוֹב, שֶׁרוֹחֵץ בָּהֶן פָּנָיו יָדָיו וְרַגְלָיו וְאֵינוֹ רוֹחֵץ בָּהֶם כָּל גּוּפוֹ, אֶלָּא אִם כֵּן הוּחַמּוּ מֵעֶרֶב יוֹם טוֹב. וְאוֹסְרִים בֵּית שַׁמַּאי שֶׁיַּבְעִיר אָדָם אֵשׁ לְהִתְחַמֵּם בּוֹ, לְפִי שֶׁעִקָּרָהּ מִמַּה שֶּׁאָמַר אַךְ אֲשֶׁר יֵאָכֵל לְכָל נֶפֶשׁ, אֵינוֹ נִכְנָס תַּחְתָּיו הֲנָאוֹת הַגּוּף מִבַּחוּץ. וּבֵית הִלֵּל אוֹמְרִים כִּי מַאֲמַר הַשֵּׁם אַךְ אֲשֶׁר יֵאָכֵל לְכָל נֶפֶשׁ כָּלַל הֲנָאוֹת הַגּוּף כֻּלָּן.

Em resumo: água aquecida no próprio dia de festa serve para lavar o rosto, as mãos e os pés, mas não o corpo inteiro, a menos que tenha sido aquecida desde a véspera do dia de festa. E Bet Shamai proíbe que se acenda fogo apenas para se aquecer, pois entende que o princípio bíblico "exceto o que se come, por toda pessoa" não abrange prazeres externos do corpo. Já Bet Hilel entende que a expressão "exceto o que se come, por toda pessoa" abrange todos os prazeres do corpo.

Bartenura · Beitzá 2:5
לֹא יָחֵם אָדָם חַמִּין לְרַגְלָיו. אֹכֶל נֶפֶשׁ הִתִּירָה הַתּוֹרָה, וְלֹא לְהַבְעִיר אוּר בִּשְׁבִיל רְחִיצָה. וּבֵית הִלֵּל מַתִּירִין. דְּמִתּוֹךְ שֶׁהֻתְּרָה הַבְעָרָה לְצֹרֶךְ אֲכִילָה, הֻתְּרָה נַמִּי שֶׁלֹּא לְצֹרֶךְ אֲכִילָה כְּשֶׁיֵּשׁ בָּהּ צֹרֶךְ יוֹם טוֹב.

“Não se pode aquecer água para os pés” — a Torá permitiu apenas o trabalho de comida, e não acender fogo para lavagem. “E Bet Hilel permite” — pois, uma vez que a Torá permitiu acender fogo para comer, ela também o permitiu para necessidades que não são de comer, desde que sirvam a uma necessidade do dia de festa.

Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים

Rashi explica que a fogueira para se aquecer é comparável ao próprio prazer de comer, e por isso é permitida por todos.

Rashi · רַשִׁ״י
Comentário à Guemará, Beitzá 21b
לֹא יָחֵם אָדָם חַמִּין — לִרְחֹץ רַגְלָיו, אֹכֶל נֶפֶשׁ הִתִּיר הַכָּתוּב וְלֹא לְהַבְעִיר אוּר בִּשְׁבִיל רְחִיצָה. מְדוּרָה — הֶסֵּק גָּדוֹל. הֲנָאַת כָּל גּוּפוֹ — דָּמְיָא לְאֹכֶל נֶפֶשׁ.

“Não se pode aquecer água” — para lavar os pés; a Escritura permitiu o trabalho de comida, e não acender fogo para lavagem. “Fogueira” — um grande aceso. “O prazer de todo o corpo” — assemelha-se ao prazer de comer.