Seder Nezikin · Massechet Bava Kamma · Perek Bet · Mishná 3 de 6

O cão e o cabrito avisados: o salto do telhado, o bolo e a meda

הַכֶּלֶב וְהַגְּדִי שֶׁקָּפְצוּ מֵרֹאשׁ הַגָּג
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

A mishná aplica os princípios da pata e do dente a dois casos concretos: o cão e o cabrito que saltam do telhado e quebram objetos — dano completo, por serem avisados a saltar; e o cão que rouba um bolo com brasa grudada e, ao levá-lo até uma meda de trigo, come o bolo (dano completo, como dente) e incendeia a meda (metade, como pata/pedras).

O cão e o cabrito que saltaram do alto do telhado e quebraram os utensílios, paga-se o dano completo, porque são avisados. O cão que tomou um bolo e foi até a meda, comeu o bolo e incendiou a meda, pelo bolo paga o dano completo, e pela meda paga metade do dano.A mishná traz dois exemplos concretos que ilustram os princípios já estabelecidos. No primeiro caso, saltar do telhado é considerado costume natural desses animais — cães e cabritos saltam com frequência —, e por isso, ao quebrarem utensílios nesse salto (um ato classificado como "descendente" da pata, no domínio do prejudicado), o dono paga o dano completo, como em qualquer dano de pata cometido no domínio próprio da vítima. No segundo caso, mais elaborado, um cão furta um bolo que tinha uma brasa grudada nele, e o carrega até uma meda de trigo alheia: ao comer o bolo — ato típico do dente, que come o que lhe é próprio (o bolo, como alimento) — paga-se o dano completo, pois o furto e consumo do bolo se deu no domínio do prejudicado; mas quando a brasa que estava grudada ao bolo incendeia a meda, esse dano não é direto — é como as pedras lançadas pela pata, um efeito indireto da ação do cão, sem que ele tenha "tocado" diretamente no fogo — por isso paga-se apenas metade do dano pela meda incendiada.

הַכֶּלֶב וְהַגְּדִי שֶׁקָּפְצוּ מֵרֹאשׁ הַגָּג וְשִׁבְּרוּ אֶת הַכֵּלִים, מְשַׁלֵּם נֶזֶק שָׁלֵם, מִפְּנֵי שֶׁהֵן מוּעָדִין. הַכֶּלֶב שֶׁנָּטַל חֲרָרָה וְהָלַךְ לַגָּדִישׁ, אָכַל הַחֲרָרָה וְהִדְלִיק הַגָּדִישׁ, עַל הַחֲרָרָה מְשַׁלֵּם נֶזֶק שָׁלֵם, וְעַל הַגָּדִישׁ מְשַׁלֵּם חֲצִי נֶזֶק:

Halachot · הֲלָכוֹת

Rambam explica por que comer o bolo é dano completo e incendiar a meda é apenas metade; Bartenura confirma a classificação do salto como "descendente" da pata.

Rambam · Perush HaMishná, Bava Kamma 2:3
הַכֶּלֶב וְהַגְּדִי שֶׁקָּפְצוּ מֵרֹאשׁ הַגָּג כוּ׳: חֲרָרָה עוּגָה דַּקָּה וּפְעָמִים שֶׁהַגֶּחָלִים נִדְבָּקִים בָּהּ וּכְשֶׁאָכַל אוֹתָהּ בַּגָּדִישׁ וְהִדְלִיק הַגָּדִישׁ בְּאוֹתָהּ הַגַּחֶלֶת הִנֵּה בְּאָכְלוֹ הָעוּגָה עוֹשֶׂה כְּדַרְכּוֹ וּמְשַׁלֵּם נֶזֶק שָׁלֵם וּבְהַדְלִיק אֶת הַגָּדִישׁ מְשֻׁנֶּה וּלְפִיכָךְ יְשַׁלֵּם חֲצִי נֶזֶק

Rambam explica que "bolo" (charará) é um pão fino assado sobre brasas, e às vezes as brasas ficam grudadas nele. Quando o cão o come junto à meda e incendeia a meda com essa mesma brasa, ao comer o bolo ele age em seu costume — por isso paga o dano completo; mas o ato de incendiar a meda é algo incomum — por isso paga apenas metade do dano.

Bartenura · Bava Kamma 2:3
מִפְּנֵי שֶׁהֵן מוּעָדִין. לִקְפֹּץ. וּבִרְשׁוּת הַנִּזָּק קָאָמַר, דְּתוֹלָדָה דְּרֶגֶל הִיא. חֲרָרָה. עוּגָה שֶׁנֶּאֱפֵית עַל גַּבֵּי גֶּחָלִים. עַל הַחֲרָרָה מְשַׁלֵּם נֶזֶק שָׁלֵם. דַּהֲוֵי שֵׁן בִּרְשׁוּת הַנִּזָּק. וְעַל הַגָּדִישׁ מְשַׁלֵּם חֲצִי נֶזֶק. דַּהֲוֵי כְּמוֹ צְרוֹרוֹת, דְּהִלְכָתָא גְּמִירֵי לַהּ שֶׁמְּשַׁלֵּם חֲצִי נֶזֶק

Bartenura explica que "porque são avisados" refere-se a saltar, e que a mishná fala do domínio do prejudicado, pois o salto é classificado como "descendente" da pata. "Bolo" é um pão assado sobre brasas. Pelo bolo paga-se o dano completo, pois se trata de dano do dente no domínio do prejudicado; e pela meda paga-se apenas metade, pois é equiparada às pedras lançadas pela pata, cuja halachá de metade do dano é recebida por tradição.

Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים

O perush de Rashi sobre a Guemará (Bava Kamma 18a e 21b), explicando o pagamento completo pelo bolo e a classificação do salto entre os "descendentes" da pata.

Rashi · רש״י
Bava Kamma 18a, s.v. ועל החררה נזק שלם; Bava Kamma 21b, s.v. מתני' מפני שהן מועדין
וְעַל הַחֲרָרָה נֶזֶק שָׁלֵם - דְּהַיְנוּ שֵׁן וְהַדְלָקַת גָּדִישׁ הָוֵי צְרוֹרוֹת דְּאֵינוֹ אֶלָּא כֹּחוֹ שֶׁהוּא מַנִּיחַ כָּאן הַגַּחֶלֶת וְהוּא הוֹלֵךְ וְדוֹלֵק לוֹ לְמָקוֹם אַחֵר וְהָא מַתְנִיתִין הִיא בְּפִרְקִין: מַתְנִי׳ מִפְּנֵי שֶׁהֵן מוּעָדִין - לִקְפֹּץ וּבִרְשׁוּת הַנִּזָּק קָאָמַר דְּתוֹלָדָה דְּרֶגֶל הִיא

Rashi explica que o pagamento completo pelo bolo se deve a ser este um caso da categoria do dente, enquanto o incêndio da meda é equiparado às pedras lançadas pela pata — pois o cão apenas depositou a brasa naquele lugar, e o fogo, por si, foi e se propagou a outro lugar; e observa que este é o próprio ensinamento desta mishná, no capítulo em que estamos. Sobre a abertura da mishná, explica que "porque são avisados" refere-se ao ato de saltar, tratando-se do domínio do prejudicado, pois o salto é um "descendente" da categoria da pata.