Seder Nezikin · Massechet Avot · Perek Vav · Mishná 11 de 11

Encerramento: tudo foi criado para a glória Divina — Rabi Chananiá ben Akashiá

כָּל מַה שֶּׁבָּרָא הַקָּדוֹשׁ בָּרוּךְ הוּא בְּעוֹלָמוֹ, לֹא בְרָאוֹ אֶלָּא לִכְבוֹדוֹ...
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · המִשְׁנָה

Encerra o tratado: tudo o que D’us criou foi para Sua glória; e a célebre máxima final de Rabi Chananiá ben Akashiá sobre a multiplicação da Torá e dos preceitos para dar mérito a Israel — recitada tradicionalmente ao final de cada capítulo de Avot.
Tudo o que o Santo, bendito seja, criou em Seu mundo, não o criou senão para Sua glória, como está dito: “Todo o que se chama por Meu nome e para Minha glória o criei, o formei, e também o fiz” (Isaías 43:7); e diz: “O Eterno reinará para sempre” (Êxodo 15:18).

Rabi Chananiá ben Akashiá dizia: quis o Santo, bendito seja, dar mérito a Israel; por isso lhes multiplicou a Torá e os preceitos, como está dito: “O Eterno quis, por amor de Sua justiça, engrandecer a Torá e torná-la gloriosa” (Isaías 42:21).
כָּל מַה שֶּׁבָּרָא הַקָּדוֹשׁ בָּרוּךְ הוּא בְּעוֹלָמוֹ, לֹא בְרָאוֹ אֶלָּא לִכְבוֹדוֹ, שֶׁנֶּאֱמַר (ישעיה מג), כֹּל הַנִּקְרָא בִשְׁמִי וְלִכְבוֹדִי בְּרָאתִיו יְצַרְתִּיו אַף עֲשִׂיתִיו, וְאוֹמֵר (שמות טו), יְהֹוָה יִמְלֹךְ לְעֹלָם וָעֶד.

רַבִּי חֲנַנְיָא בֶּן עֲקַשְׁיָא אוֹמֵר, רָצָה הַקָּדוֹשׁ בָּרוּךְ הוּא לְזַכּוֹת אֶת יִשְׂרָאֵל, לְפִיכָךְ הִרְבָּה לָהֶם תּוֹרָה וּמִצְוֹת, שֶׁנֶּאֱמַר (ישעיה מב) ה' חָפֵץ לְמַעַן צִדְקוֹ יַגְדִּיל תּוֹרָה וְיַאְדִּיר:

Fontes bíblicas · מְקוֹרוֹת

Isaías 43:7
כֹּל הַנִּקְרָא בִשְׁמִי וְלִכְבוֹדִי בְּרָאתִיו יְצַרְתִּיו אַף עֲשִׂיתִיו
“Todo o que se chama por Meu nome e para Minha glória o criei, o formei, e também o fiz” — fundamento bíblico de que toda a criação existe para a glória Divina.
Isaías 42:21
ה' חָפֵץ לְמַעַן צִדְקוֹ יַגְדִּיל תּוֹרָה וְיַאְדִּיר
“O Eterno quis, por amor de Sua justiça, engrandecer a Torá e torná-la gloriosa” — versículo clássico citado ao final de cada capítulo de Avot, e ao término do estudo de cada tratado talmúdico.

Perush — os Mefarshim · המְּפָרְשִׁים

Rashi רַשִׁ״י
Rashi sobre Avot, Perek Vav, Mishná 11
אֶלָּא לִכְבוֹדוֹ. לְשִׁבְחוֹ:

רַבִּי חֲנַנְיָא בֶּן עֲקַשְׁיָא אוֹמֵר וְכוּ'. לֹא אָמַר לְמִלְּתֵיהּ גַּבֵּי מַסֶּכֶת אָבוֹת, אֶלָּא בְּמַסֶּכֶת מַכּוֹת בְּאֵלּוּ הֵן הַלּוֹקִין, וּלְפִי שֶׁיֵּשׁ בָּהּ סִיּוּם נָאֶה נָהֲגוּ כָּל הָעָם לְאָמְרוֹ בְּסוֹף כָּל פֶּרֶק וּפֶרֶק, לְפִי שֶׁאֵין אוֹמְרִים קַדִּישׁ עַל הַמִּשְׁנָה אֶלָּא עַל הָאַגָּדָה, דְּאָמַר מַר [סוֹטָה מט.] וִיהֵא שְׁמֵיהּ רַבָּא דְּאַגַּדְתָּא. וְנִקְרְאוּ אֵלּוּ פִּרְקֵי אָבוֹת מִפְּנֵי שֶׁנִּסְדְּרוּ הֵנָּה דִּבְרֵי אָבוֹת הָרִאשׁוֹנִים שֶׁקִּבְּלוּ אֶת הַתּוֹרָה זֶה מִזֶּה, כְּגוֹן מֹשֶׁה וִיהוֹשֻׁעַ וְהַזְּקֵנִים זֶה מִזֶּה עַד אַנְשֵׁי כְּנֶסֶת הַגְּדוֹלָה וְשַׁמַּאי וְהִלֵּל רַבָּן יוֹחָנָן בֶּן זַכַּאי וְתַלְמִידָיו, וְהוֹדִיעָנוּ רַבִּי אֵיךְ הָיוּ מַעֲשֵׂיהֶם נְכוֹנִים וְהָיוּ מַזְהִירִים לְאַנְשֵׁי דּוֹרָם וּמַדְרִיכִים אוֹתָם בְּדֶרֶךְ יְשָׁרָה, כְּמוֹ כֵן רָאוּי לְכָל חָכָם לְהַזְהִיר אֶת בְּנֵי דּוֹרוֹ וּלְהוֹדִיעָם דֶּרֶךְ יְשָׁרָה:

Rashi explica que “para Sua glória” significa “para Seu louvor”. E sobre a declaração de Rabi Chananiá ben Akashiá, observa que ele originalmente não a disse a propósito do tratado Avot, mas do tratado Makot, no capítulo “Estes são os que recebem açoites”; e, por ter um final tão belo, o povo todo se acostumou a recitá-la ao final de cada capítulo — pois não se diz Cadish sobre a Mishná, mas sobre a Agadá, como disse o mestre (Sotá 49a): “e seja engrandecido Seu grande Nome” refere-se à Agadá. E explica que estes capítulos se chamam “Pirkei Avot” (Capítulos dos Pais) porque neles se ordenaram as palavras dos primeiros pais que receberam a Torá uns dos outros — como Moshé e Josué e os anciãos, um do outro, até os homens da Grande Assembleia, e Shamai e Hilel, e Rabam Yochanan ben Zakai e seus discípulos; e Rabi (Yehudá HaNassi, que redigiu a Mishná) nos deu a conhecer como suas ações eram corretas, e como advertiam os homens de sua geração e os guiavam pelo caminho reto — assim como convém a todo sábio advertir os homens de sua geração e ensinar-lhes o caminho reto.

Encerramento do tratado · סִיּוּם הַמַּסֶּכֶת

הֲדַרָן עֲלָךְ פֶּרֶק קִנְיַן תּוֹרָה, וּסְלִיקָא לַהּ מַסֶּכֶת אָבוֹת

Com esta décima primeira mishná do Perek Vav, encerra-se o Perek “קִנְיַן תּוֹרָה” (“Aquisição da Torá”, também chamado Baraita de Rabi Meir) — e com ele, toda a Massechet Avot. A fórmula tradicional de encerramento, “hadran alach” (“voltaremos a ti”), expressa o compromisso de retornar ao estudo deste tratado mesmo depois de concluído, seguida da declaração “vessalika lah massechet Avot”, “e assim se encerra o tratado Avot”.

Ao longo de seus seis perakim e cento e oito mishnayot, Avot percorreu toda a cadeia de transmissão da Torá desde Moshé até os sábios da Mishná (Perek Alef); os ensinamentos de Rabam Yochanan ben Zakai e seus cinco discípulos, e dos cinco pares (zugot) que os precederam (Perakim Alef–Bet); as máximas avulsas de dezenas de sábios sobre humildade, estudo, trabalho e temor Divino (Perek Guimel); os ensinamentos sobre honra, riqueza verdadeira e as fases da vida (Perek Dalet); as dez mishnayot numéricas sobre a criação do mundo, os justos e os ímpios, e os quatro tipos de discípulos e de doadores de caridade (Perek Hei); e, neste último capítulo — uma baraita tardia, tradicionalmente anexada ao tratado sob o nome de Kinyan Torá — a recompensa de quem se ocupa da Torá por si mesma, a célebre lista dos quarenta e oito modos pelos quais ela se adquire, e a declação final sobre a honra que D’us concedeu ao mundo por meio da Torá e dos preceitos.

Com a conclusão de Massechet Avot, completa-se o nono tratado da Seder Nezikin — depois de Bava Kamma, Bava Metzia, Bava Batra, Sanhedrin, Makot, Shevuot, Eduyot e Avodá Zará —, a quarta das seis Ordens da Mishná. Falta apenas Massechet Horayot para que toda a Ordem Nezikin esteja completa. O estudo da Mishná prossegue agora nesse último tratado da Ordem.