Seder Nezikin · Massechet Avot · Perek Dalet · Mishná 9 de 22
Quem cumpre a Torá na pobreza a cumprirá na riqueza
כָּל הַמְקַיֵּם אֶת הַתּוֹרָה מֵעֹנִי
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR
A Mishná · המִשְׁנָה
Rabi Yonatan ensina que quem cumpre a Torá apesar da pobreza acabará por cumpri-la na riqueza; e quem a anula por causa da riqueza acabará por anulá-la na pobreza.
Rabi Yonatan dizia: todo aquele que cumpre a Torá em meio à pobreza, no final a cumprirá em meio à riqueza; e todo aquele que anula a Torá em meio à riqueza, no final a anulará em meio à pobreza.
רַבִּי יוֹנָתָן אוֹמֵר, כָּל הַמְקַיֵּם אֶת הַתּוֹרָה מֵעֹנִי, סוֹפוֹ לְקַיְּמָהּ מֵעשֶׁר. וְכָל הַמְבַטֵּל אֶת הַתּוֹרָה מֵעשֶׁר, סוֹפוֹ לְבַטְּלָהּ מֵעֹנִי׃
Halachot · הֲלָכוֹת
Bartenura · Avot 4:9
הַמְקַיֵּם אֶת הַתּוֹרָה מֵעֹנִי. שֶׁהוּא דָּחוּק לִמְזוֹנוֹת וּמִתְבַּטֵּל מִמְּלַאכְתּוֹ כְּדֵי לַעֲסֹק בַּתּוֹרָה. הַמְבַטֵּל אֶת הַתּוֹרָה מֵעֹשֶׁר. מֵחֲמַת רֹב הַמָּמוֹן צָרִיךְ לִתֵּן לִבּוֹ פַּעַם לְכָאן וּפַעַם לְכָאן וְאֵין לוֹ פְּנַאי לַעֲסֹק בַּתּוֹרָה׃
Bartenura descreve o pobre que, mesmo pressionado pela necessidade, abre mão de seu ofício para se dedicar à Torá — a esse é prometido que, no fim, cumprirá a Torá com fartura. E descreve o rico que, absorvido pela administração de seus muitos bens, não encontra tempo para o estudo — a esse é advertido que, no fim, sua riqueza se esvairá e ele se verá obrigado a negligenciar a Torá também por pobreza.
Perush — os Mefarshim · המְּפָרְשִׁים
Rashi רַשִׁ״י
Rashi sobre Avot, Perek Dalet, Mishná 9
כָּל הַמְבַטֵּל אֶת הַתּוֹרָה מֵעֹשֶׁר. שֶׁמִּתּוֹךְ עָשְׁרוֹ אֵין לוֹ פְּנַאי לַעֲסֹק׃
Rashi resume a segunda cláusula: é a própria abundância de riqueza — e as preocupações que ela traz — que rouba do rico o tempo livre necessário para o estudo, levando-o a negligenciar a Torá.
Rambam רמב״ם
Perush HaMishná, Avot 4:9
אָמַר כִּי הָעוֹסֵק בַּתּוֹרָה וְהוּא עָנִי וְדַל, וְעִם כָּל זֶה יְצַעֵר נַפְשׁוֹ לַעֲסֹק בָּהּ, לְסוֹף יַעֲסֹק בָּהּ מֵעֹשֶׁר...
O Rambam entende a promessa e a advertência quase como leis de causa e efeito moral: quem persiste em estudar apesar do sofrimento da pobreza acaba, com o tempo, alcançando condição de estudá-la com fartura; e quem, tendo fartura, não a aproveita para estudar — ocupado com comida, bebida e descanso — acaba empobrecendo e sendo forçado a abandonar o estudo também por necessidade.