A Mishná · המִשְׁנָה
Ensino sobre o amor de Deus ao homem criado à imagem, a Israel chamado filho, e a Israel presenteado com o instrumento precioso da Torá.
Ele dizia: amado é o homem, pois foi criado à imagem [de Deus]. Amor ainda maior lhe foi dado a conhecer, que foi criado à imagem, como está dito: “pois à imagem de Deus fez Ele o homem” (Gênesis 9:6). Amado é Israel, pois foram chamados filhos ao Onipresente. Amor ainda maior lhes foi dado a conhecer, que foram chamados filhos ao Onipresente, como está dito: “filhos sois vós ao Eterno, vosso Deus” (Deuteronômio 14:1). Amado é Israel, pois lhes foi dado um instrumento precioso. Amor ainda maior lhes foi dado a conhecer, que lhes foi dado o instrumento precioso com o qual o mundo foi criado, como está dito: “pois boa instrução vos dei; não abandoneis a Minha Torá” (Provérbios 4:2).
הוּא הָיָה אוֹמֵר, חָבִיב אָדָם שֶׁנִּבְרָא בְצֶלֶם. חִבָּה יְתֵרָה נוֹדַעַת לוֹ שֶׁנִּבְרָא בְצֶלֶם, שֶׁנֶּאֱמַר (בראשית ט) כִּי בְּצֶלֶם אֱלֹהִים עָשָׂה אֶת הָאָדָם. חֲבִיבִין יִשְׂרָאֵל שֶׁנִּקְרְאוּ בָנִים לַמָּקוֹם. חִבָּה יְתֵרָה נוֹדַעַת לָהֶם שֶׁנִּקְרְאוּ בָנִים לַמָּקוֹם, שֶׁנֶּאֱמַר (דברים יד) בָּנִים אַתֶּם לַה' אֱלֹהֵיכֶם. חֲבִיבִין יִשְׂרָאֵל שֶׁנִּתַּן לָהֶם כְּלִי חֶמְדָּה. חִבָּה יְתֵרָה נוֹדַעַת לָהֶם שֶׁנִּתַּן לָהֶם כְּלִי חֶמְדָּה שֶׁבּוֹ נִבְרָא הָעוֹלָם, שֶׁנֶּאֱמַר (משלי ד) כִּי לֶקַח טוֹב נָתַתִּי לָכֶם, תּוֹרָתִי אַל תַּעֲזֹבוּ:
Fontes bíblicas · מְקוֹרוֹת
Gênesis 9:6
כִּי בְּצֶלֶם אֱלֹהִים עָשָׂה אֶת הָאָדָם
“Pois à imagem de Deus fez Ele o homem.” Fonte de que todo homem é amado por ter sido criado à imagem Divina.
Deuteronômio 14:1
בָּנִים אַתֶּם לַה' אֱלֹהֵיכֶם
“Filhos sois vós ao Eterno, vosso Deus.” Fonte de que Israel é amado por ser chamado filho do Onipresente.
Provérbios 4:2
כִּי לֶקַח טוֹב נָתַתִּי לָכֶם, תּוֹרָתִי אַל תַּעֲזֹבוּ
“Pois boa instrução vos dei; não abandoneis a Minha Torá.” Fonte de que Israel é amado por ter recebido o instrumento precioso da Torá.
Halachot · הֲלָכוֹת
Rambam · Perush HaMishná, Avot 3:14
הוא היה אומר שהודעת מה שהטיבו לו שיעור הטובה היא הטבה אחרת כי פעמים שיגמול אדם טובה לאיש מבני אדם על דרך רחמנות ולא יודיעהו שיעור מה שעשה עמו מפני שהוא נבזה בעיניו:
Rambam explica que dar a conhecer a alguém a extensão do bem que se lhe fez é, em si, um bem adicional — pois às vezes alguém beneficia outra pessoa por compaixão, sem lhe fazer saber a real medida do favor, por considerá-la de pouco valor a seus próprios olhos. Por isso, o fato de Deus ter feito saber ao homem que foi criado à Sua imagem constitui um amor ainda maior do que a própria criação.
Bartenura · Avot 3:14
חִבָּה יְתֵרָה נוֹדַעַת לוֹ. רַמְבַּ"ם פֵּרֵשׁ, חִבָּה יְתֵרָה הֶרְאָה הַקָּדוֹשׁ בָּרוּךְ הוּא לָאָדָם שֶׁהוֹדִיעוֹ וְאָמַר לוֹ רְאֵה שֶׁבְּרָאתִיךָ בְּצֶלֶם... וְיֵשׁ לְפָרֵשׁ, חִבָּה יְתֵרָה נוֹדַעַת לוֹ, חִבָּה גְּלוּיָה וּמְפֻרְסֶמֶת...
Bartenura traz a explicação de Rambam (citada acima) e acrescenta uma segunda leitura: “amor ainda maior lhe foi dado a conhecer” significaria um amor manifesto e público, não apenas oculto — Deus não só amou o homem em segredo, mas tornou esse amor conhecido e evidente a todos.
Perush — os Mefarshim · המְּפָרְשִׁים
Rashi רַשִׁ״י
Rashi sobre Avot, Perek Guimel, Mishná 14
חביב אדם שנברא בצלם. לכן מוטל עליו לעשות רצון קונו... פירוש כלי חמדה התורה כלי גדול וחשוב הוא שבו נברא העולם שנאמר ואהיה אצלו אמון אמרה תורה אני הייתי כלי אומנותו וכו' שנאמר בראשית ברא אלהים ואין ראשית אלא תורה שנא' ה' קנני ראשית דרכו וגו':
Rashi explica que, por ter sido criado à imagem Divina, recai sobre o homem a obrigação de cumprir a vontade de seu Criador. E sobre o “instrumento precioso”, explica que a Torá é o instrumento grande e importante com o qual o mundo foi criado, pois ela mesma diz “e Eu era junto a Ele um instrumento de trabalho” — sendo “bereshit” (no princípio) uma referência à própria Torá, chamada “o princípio de Seu caminho” (Provérbios 8:22).
Rambam רַמְבַּ״ם
Perush HaMishná, Avot 3:14
כי פעמים שיגמול אדם טובה לאיש מבני אדם על דרך רחמנות ולא יודיעהו שיעור מה שעשה עמו מפני שהוא נבזה בעיניו:
Ver acima, em Halachot: para Rambam, o próprio ato de informar o beneficiado sobre a grandeza do bem recebido já constitui, por si, um bem adicional e maior.