Seder Moed · Massechet Pessachim · Perek Vav · Mishná 3 de 6

Quando se traz a chagigá com o Pessach

אֵימָתַי מֵבִיא חֲגִיגָה עִמּוֹ
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

Depois de encerrar o debate sobre o que afasta o Shabat, a mishná volta ao korban Pessach em si e estabelece em que circunstâncias se acrescenta a ele a chagigá — a oferenda de paz facultativa de catorze de Nisan.

Quando se traz chagigá com ele? Quando vem em dia comum, em pureza e em pouca quantidade. E quando vem em Shabat, em grande quantidade e em impureza, não se traz com ele chagigá.A chagigá de catorze de Nisan era uma oferenda facultativa, e não obrigatória, trazida junto com o korban Pessach apenas para aumentar a quantidade de carne disponível para a refeição da noite do Seder. Ela só era trazida quando o catorze caía em dia comum — pois em Shabat não se oferecem sacrifícios facultativos —, quando o korban Pessach vinha em pureza — pois em impureza os sábios não quiseram multiplicar sacrifícios facultativos além do estritamente necessário — e quando o grupo reunido para comer o Pessach era pequeno, de modo que precisava da carne adicional da chagigá para se saciar; quando, ao contrário, o catorze caía em Shabat, ou o Pessach vinha em impureza, ou o grupo era grande o bastante para se satisfazer apenas com a carne do próprio korban Pessach, não havia motivo para trazer a chagigá facultativa junto com ele.

אֵימָתַי מֵבִיא חֲגִיגָה עִמּוֹ, בִּזְמַן שֶׁהוּא בָא בְּחֹל, בְּטָהֳרָה וּבְמֻעָט. וּבִזְמַן שֶׁהוּא בָא בְּשַׁבָּת, בִּמְרֻבֶּה וּבְטֻמְאָה, אֵין מְבִיאִין עִמּוֹ חֲגִיגָה:

Fonte na Torá · מָקוֹר בַּתּוֹרָה

Devarim 16:2
וְזָבַחְתָּ פֶּסַח לַה' אֱלֹהֶיךָ צֹאן וּבָקָר, בַּמָּקוֹם אֲשֶׁר יִבְחַר ה' לְשַׁכֵּן שְׁמוֹ שָׁם.
E sacrificarás o Pessach ao Eterno teu D-us, do rebanho e do gado, no lugar que o Eterno escolher para fazer habitar Seu nome ali.

A Guemará deriva daqui a própria existência da chagigá de catorze de Nisan: já que o korban Pessach em si só pode vir do rebanho de ovelhas ou cabras, e nunca do gado, a menção do "gado" junto ao "Pessach" neste versículo só pode referir-se a uma oferenda adicional trazida junto com ele — a chagigá, que, ao contrário do Pessach, pode vir também de bois e vacas. Esse mesmo versículo é a base para a mishná seguinte, que detalha as espécies e o tempo de consumo da chagigá; aqui, ele fundamenta a possibilidade dessa oferenda facultativa acompanhar o Pessach, ficando a critério das circunstâncias — dia comum ou Shabat, pureza ou impureza, grupo pequeno ou grande — se ela de fato é trazida.

Halachot · הֲלָכוֹת

O Rambam, no Perush HaMishná, esclarece que a chagigá de catorze de Nisan é facultativa, e por isso cede diante de qualquer circunstância especial — Shabat, impureza ou fartura — que torne sua adição desnecessária.

Rambam · Perush HaMishná, Pessachim 6:3
חֲגִיגַת יוֹם אַרְבָּעָה עָשָׂר הִיא רְשׁוּת וְלֹא חוֹבָה, וּלְפִיכָךְ אִם הָיָה אַרְבָּעָה עָשָׂר יוֹם שַׁבָּת אוֹ אִם יִהְיֶה יוֹם חֹל וְיִהְיוּ הַפְּסָחִים רַבִּים, אוֹ יִהְיֶה אוֹתוֹ הַפֶּסַח בָּא בְטֻמְאָה כַּאֲשֶׁר יִתְבָּאֵר בַּפֶּרֶק שֶׁלְּאַחַר זֶה, אֵין מְבִיאִין חֲגִיגָה עִם הַפֶּסַח יוֹם י''ד.

A chagigá do dia catorze é facultativa e não obrigatória; por isso, se o catorze fosse Shabat, ou se fosse dia comum e os korbanot Pessach fossem numerosos, ou se aquele Pessach viesse em impureza, como se explicará no perek seguinte, não se traz chagigá com o Pessach no dia catorze.

Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים

Bartenura detalha cada uma das quatro condições da mishná; Rashi, na Guemará, acrescenta de onde a própria existência da chagigá é derivada.

Rambam · פֵּרוּשׁ הַמִּשְׁנָה
Comentário à Mishná, Pessachim 6:3
אֵימָתַי מֵבִיא חֲגִיגָה עִמּוֹ כוּ': חֲגִיגַת יוֹם אַרְבָּעָה עָשָׂר הִיא רְשׁוּת וְלֹא חוֹבָה, וּלְפִיכָךְ אִם הָיָה אַרְבָּעָה עָשָׂר יוֹם שַׁבָּת אוֹ אִם יִהְיֶה יוֹם חֹל וְיִהְיוּ הַפְּסָחִים רַבִּים, אוֹ יִהְיֶה אוֹתוֹ הַפֶּסַח בָּא בְטֻמְאָה כַּאֲשֶׁר יִתְבָּאֵר בַּפֶּרֶק שֶׁלְּאַחַר זֶה, אֵין מְבִיאִין חֲגִיגָה עִם הַפֶּסַח יוֹם י''ד.

"Quando se traz chagigá com ele etc.": a chagigá do dia catorze é facultativa e não obrigatória; por isso, se o catorze fosse Shabat, ou se fosse dia comum e os korbanot Pessach fossem numerosos, ou se aquele Pessach viesse em impureza, como se explicará no perek seguinte, não se traz chagigá com o Pessach no dia catorze.

Bartenura · בַּרְטְנוּרָא
Comentário à Mishná, Pessachim 6:3
אֵימָתַי מְבִיאִים עִמּוֹ חֲגִיגָה. עִם הַפֶּסַח בְּאַרְבָּעָה עָשָׂר בְּנִיסָן: בִּזְמַן שֶׁהוּא בָא בְּחֹל וּבְטָהֳרָה. דְּאַף עַל גַּב דְּפֶסַח דָּחֵי שַׁבָּת וְטֻמְאָה, חֲגִיגָה לֹא דַחְיָא שַׁבָּת: וּבְמֻעָט. שֶׁהָיָה פֶסַח מֻעָט לַאֲכִילַת בְּנֵי חֲבוּרָה, וְאוֹכְלִין הַחֲגִיגָה תְחִלָּה כְּדֵי שֶׁיִּהְיֶה הַפֶּסַח גְּמַר שְׂבִיעָתָן: בִּמְרֻבֶּה. שֶׁהָיְתָה הַחֲבוּרָה מֻעֶטֶת וְדַי לָהֶן בַּפֶּסַח לְבַדּוֹ: וּבְטֻמְאָה. שֶׁרֹב צִבּוּר טְמֵאִין: אֵין מְבִיאִין עִמּוֹ חֲגִיגָה. שֶׁחֲגִיגַת יוֹם אַרְבָּעָה עָשָׂר רְשׁוּת הִיא וְלֹא חוֹבָה.

"Quando se traz chagigá com ele" — com o Pessach, em catorze de Nisan. "Quando vem em dia comum e em pureza" — pois embora o Pessach afaste o Shabat e a impureza, a chagigá não afasta o Shabat.

"E em pouca quantidade" — quando o Pessach era pouco para a alimentação dos membros do grupo, e comem primeiro a chagigá para que o Pessach seja o encerramento de sua saciedade. "Em grande quantidade" — quando o grupo era pequeno e lhes bastava o próprio Pessach. "E em impureza" — quando a maioria do público estava impura.

"Não se traz com ele chagigá" — pois a chagigá do dia catorze é facultativa e não obrigatória.

Rashi · רַשִׁ״י
Comentário à Guemará, Pessachim 69b
מַתְנִי' אֵימָתַי מְבִיאִין עִמּוֹ חֲגִיגָה — בַּגְּמָרָא בָּעֵי מַאי תָּנָא לְעֵיל דְּקָתָנֵי חֲגִיגָה: עִמּוֹ — עִם הַפֶּסַח בְּאַרְבָּעָה עָשָׂר בְּנִיסָן כִּדְיָלִיף בַּגְּמָרָא: בִּזְמַן שֶׁבָּא בְּחֹל וּבְטָהֳרָה — דְּאַף עַל גַּב דְּפֶסַח דָּחֵי שַׁבָּת וְטֻמְאָה, חֲגִיגָה לֹא דָחְיָא שַׁבָּת: וּבְמֻעָט — שֶׁהָיָה הַפֶּסַח מֻעָט לַאֲכִילַת בְּנֵי הַחֲבוּרָה, וְאוֹכְלִין הַחֲגִיגָה תְּחִלָּה כְּדֵי שֶׁיְּהֵא פֶּסַח גְּמַר שְׂבִיעָתָן וְתֵיחָשֵׁב לָהֶן אֲכִילָה: בִּמְרֻבֶּה — שֶׁהָיְתָה חֲבוּרָה מֻעֶטֶת וְדַי לָהֶם פֶּסַח לְבַדּוֹ:

"Nossa Mishná: quando se traz chagigá com ele" — na Guemará se pergunta de onde a mishná anterior ensinou "chagigá". "Com ele" — com o Pessach, em catorze de Nisan, como se deriva na Guemará. "Quando vem em dia comum e em pureza" — pois embora o Pessach afaste o Shabat e a impureza, a chagigá não afasta o Shabat.

"E em pouca quantidade" — quando o Pessach era pouco para a alimentação dos membros do grupo, e comem primeiro a chagigá para que o Pessach seja o encerramento de sua saciedade, e seja considerado como a refeição. "Em grande quantidade" — quando o grupo era pequeno e lhes bastava o próprio Pessach.