Seder Kodashim · Massechet Chulin · Perek Bet · Mishná 3 de 10

A decepação da cabeça de uma só vez, o comprimento da faca, e as interrupções que invalidam o abate

הִתִּיז אֶת הָרֹאשׁ בְּבַת אַחַת
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

A decepação de uma ou duas cabeças de uma só vez; o comprimento da faca

Se decepou a cabeça de uma só vez, é inválido.Quem corta o pescoço inteiro num único golpe seco, sem o movimento de puxar a faca para frente e para trás, realiza uma dressá — e não um abate propriamente dito; por isso, é inválido, mesmo que o corte tenha atingido corretamente os dois símanim.

Se estava abatendo e decepou a cabeça de uma só vez, se há na faca o comprimento de um pescoço inteiro, é válido.Se o abatedor já havia começado o corte da maneira correta, com vaivém, e ao final decepou a cabeça de um só golpe, o abate ainda é válido — desde que o comprimento da lâmina exceda o do próprio pescoço, pois esse excedente é sinal de que, apesar da aparência de um só golpe, a lâmina de fato deslizou o suficiente para constituir um corte próprio, e não uma decepação seca.

Se estava abatendo e decepou duas cabeças de uma só vez, se há na faca o comprimento de um pescoço inteiro, é válido.O mesmo vale quando duas behemot são abatidas lado a lado e as duas cabeças caem num só golpe final: basta que a faca exceda o comprimento de um único pescoço — não sendo necessário o comprimento de dois pescoços inteiros.

Em que caso se disse isto? Quando puxou para frente sem puxar para trás, ou puxou para trás sem puxar para frente; mas se puxou para frente e para trás, mesmo com qualquer comprimento, mesmo com um bisturi, é válido.Toda essa exigência do comprimento mínimo da faca vale apenas quando o movimento final foi unidirecional — só para frente, ou só para trás. Mas se o abatedor completou o corte com o vaivém pleno, puxando a faca em ambas as direções, o abate é válido com qualquer comprimento de lâmina, ainda que seja um bisturi minúsculo.

הִתִּיז אֶת הָרֹאשׁ בְּבַת אַחַת, פְּסוּלָה. הָיָה שׁוֹחֵט וְהִתִּיז אֶת הָרֹאשׁ בְּבַת אַחַת, אִם יֵשׁ בַּסַּכִּין מְלֹא צַוָּאר, כְּשֵׁרָה. הָיָה שׁוֹחֵט וְהִתִּיז שְׁנֵי רָאשִׁים בְּבַת אַחַת, אִם יֵשׁ בַּסַּכִּין מְלֹא צַוָּאר אֶחָד, כְּשֵׁרָה. בַּמֶּה דְבָרִים אֲמוּרִים. בִּזְמַן שֶׁהוֹלִיךְ וְלֹא הֵבִיא, אוֹ הֵבִיא וְלֹא הוֹלִיךְ. אֲבָל אִם הוֹלִיךְ וְהֵבִיא, אֲפִלּוּ כָל שֶׁהוּא, אֲפִלּוּ בְאִזְמֵל, כְּשֵׁרָה.
A faca que caiu sozinha; as interrupções que invalidam o abate

Se a faca caiu e abateu, ainda que tenha abatido do seu modo próprio, é inválido, pois foi dito: “E abaterás e comerás” — o que tu abates, tu comes.Se a faca cai por si só e, ao cair, corta os símanim do modo tecnicamente correto, o abate ainda assim é inválido, pois a Torá exige um abate realizado por ação humana deliberada — e não um corte fortuito, ainda que tecnicamente perfeito.

Se a faca caiu e ele a levantou, se suas vestes caíram e ele as levantou, se afiou a faca e cansou-se, e veio outro e abateu — se demorou o tempo de um abate, é inválido. Rabi Shimon diz: se demorou o tempo de uma inspeção.Quando o abatedor interrompe o corte no meio — para apanhar a faca caída, recolher suas vestes caídas, ou por ter-se cansado ao afiar a lâmina — e outra pessoa vem completar o abate, a validade depende da duração da pausa: se durou o tempo suficiente para abater outra behêmá inteira, o abate é inválido, pois a interrupção quebra a unidade do ato. Rabi Shimon é mais rigoroso, invalidando já a partir de uma pausa do tamanho do tempo de uma simples inspeção da faca.

נָפְלָה סַכִּין וְשָׁחֲטָה, אַף עַל פִּי שֶׁשָּׁחֲטָה כְדַרְכָּהּ, פְּסוּלָה, שֶׁנֶּאֱמַר (דברים יב), וְזָבַחְתָּ וְאָכַלְתָּ, מַה שֶּׁאַתָּה זוֹבֵחַ, אַתָּה אוֹכֵל. נָפְלָה הַסַּכִּין וְהִגְבִּיהָהּ, נָפְלוּ כֵלָיו וְהִגְבִּיהָן, הִשְׁחִיז אֶת הַסַּכִּין וְעָף, וּבָא חֲבֵרוֹ וְשָׁחַט, אִם שָׁהָה כְדֵי שְׁחִיטָה, פְּסוּלָה. רַבִּי שִׁמְעוֹן אוֹמֵר, אִם שָׁהָה כְדֵי בִקּוּר:

Fontes bíblicas · מְקוֹרוֹת מִן הַתּוֹרָה

Devarim 12:21 — a fonte de que o abate exige ação humana deliberada
כִּי יִרְחַק מִמְּךָ הַמָּקוֹם אֲשֶׁר יִבְחַר יְהֹוָה אֱלֹהֶיךָ לָשׂוּם שְׁמוֹ שָׁם, וְזָבַחְתָּ מִבְּקָרְךָ וּמִצֹּאנְךָ אֲשֶׁר נָתַן יְהֹוָה לְךָ כַּאֲשֶׁר צִוִּיתִךָ, וְאָכַלְתָּ בִּשְׁעָרֶיךָ בְּכֹל אַוַּת נַפְשֶׁךָ.
“Quando o lugar que o Eterno teu Deus escolher para ali pôr o Seu nome estiver longe de ti, então abaterás do teu gado e do teu rebanho que o Eterno te deu, conforme te ordenei, e comerás nas tuas cidades, conforme todo o desejo da tua alma.”
Nota: a justaposição “abaterás... e comerás” é lida pela mishná como uma equivalência: aquilo que tu, com ação própria, abates, é que podes comer — excluindo o que foi cortado pela queda acidental de uma faca, por mais tecnicamente correto que o corte tenha sido.

Halachot · הֲלָכוֹת

Rambam · Perush HaMishná, Chulin 2:3
התיז את הראש בבת אחת פסולה היה שוחט כו': אחד מלמעלן ואחד מלמטן... נפלה סכין ושחטה אע"פ ששחטה כדרכה כו': נפלה סכין והגביהה נפלו כליו והגביהן כו': זה ענין השהייה הנזכרת למעלה השחיז את הסכין ועף פירושו שאם העביר הסכין מעל הצואר הנשחט ונסתלק קודם שיגמר השחיטה: וכדי שחיטה אחרת הוא כדי שיגביה הבהמה וירביצנה וישחוט ואפילו היה הנשחט עוף ואמר כדי שחיטת בהמה דקה ואפילו לעוף ומה שאמר כדי ביקור טבח לחכם ר"ל כדי שיעור בדיקת השחיטה לדעת אם נשחט השיעור שחייב או לא ואין הלכה כר"ש:

Rambam define a shehiyá (interrupção) mencionada na mishná anterior a partir destes casos: sempre que a faca é retirada do pescoço já sendo abatido, e o abatedor se afasta antes de concluir o corte. O tempo de “outro abate” é medido pelo tempo necessário para levantar outra behêmá, deitá-la e abatê-la — mesmo que o animal em questão seja uma ave, mede-se pelo tempo de abate de uma behêmá miúda. E o tempo de “inspeção”, segundo Rabi Shimon, é o tempo que um abatedor experiente leva para examinar se a faca está própria — mas a lei não segue Rabi Shimon.

Bartenura · Chulin 2:3
הִתִּיז אֶת הָרֹאשׁ. כְּאָדָם הַמַּתִּיז קָנֶה אוֹ דְּלַעַת... וְזוֹ הִיא דְּרָסָה: נָפְלָה סַכִּין וְשָׁחֲטָה. טַעֲמָא דְנָפְלָה, הָא הִפִּילָהּ הוּא, כְּשֵׁרָה. וְאַף עַל גַּב דְּלֹא אִיכַּוֵּן לִשְׁחֹט, דְּלֹא בָעִינַן כַּוָּנָה בִּשְׁחִיטָה... שְׁמַע מִנַּהּ דִּבְחֻלִּין לֹא בָעִינַן כַּוָּנָה: כְּדֵי שְׁחִיטָה אַחֶרֶת. כְּדֵי שֶׁיִּשְׁחֹט רֹב שְׁנַיִם בִּבְהֵמָה אַחֶרֶת כְּמוֹתָהּ כְּשֶׁהִיא רְבוּצָה, גַּסָּה לְגַסָּה, וְדַקָּה לְדַקָּה, וְעוֹף לְעוֹף... כְּדֵי בִקּוּר. כְּשִׁעוּר שֶׁהַטַּבָּח בּוֹדֵק וּמְבַקֵּר אֶת סַכִּינוֹ. וְאֵין הֲלָכָה כְּרַבִּי שִׁמְעוֹן:

Bartenura explica que, se o abatedor deliberadamente derrubasse a faca sobre o pescoço, o abate ainda seria válido — o que a mishná invalida é apenas a queda verdadeiramente acidental, sem qualquer intenção; e daí se aprende que, no abate comum, não se exige intenção deliberada de abater, ao contrário do que se exige nas oferendas consagradas. Detalha ainda a medida de “outro abate” — o tempo de abater a maioria dos dois símanim de uma behêmá equivalente, deitada, graúda com graúda, miúda com miúda, ave com ave — e a medida de “inspeção”, segundo a opinião rejeitada de Rabi Shimon.

Perush — os Mefarshim · פֵּרוּשׁ הַמְּפָרְשִׁים

Rashi רש״י
Chulin 30b:12, sobre a primeira parte desta mishná
מתני' שנים אוחזין בסכין ושוחטין — בהמה אחת: התיז את הראש בבת אחת — כאדם המתיז קנה או דלעת דוחק הסכין בכח ופוסק והיא דרסה: אם יש בסכין מלא צואר אחד — מפרש בגמרא חוץ לשני הצוארים דיש בו שיעור שלשה צוארין: איזמל — תער דק וקטן מאד:

Rashi compara a decepação de um só golpe ao gesto de quem corta um caniço ou uma abóbora, empurrando a faca com força — e identifica esse gesto como a própria dressá que invalida o abate. Explica que a exigência de “o comprimento de um pescoço inteiro” para o caso de dois pescoços cortados juntos significa, segundo a Guemará, o comprimento de três pescoços ao todo (o dobro do pescoço, mais o excedente exigido). E define o izmel como uma navalha fina e muito pequena.

Rashi רש״י
Chulin 32a:4, sobre a segunda parte desta mishná
מתני' נפלה סכין והגביהה — ושהה בהגבהה זו: כליו — בגדיו: או שהשחיז את הסכין — קודם שחיטה: ועף — נתייגע וכשהתחיל לשחוט לא היה בו כח ופסק שחיטתו ובא חבירו ושחט: כדי ביקור — מפרש בגמרא:

Sobre a segunda metade da mishná, Rashi explica que a faca caída e levantada implica uma demora precisamente nesse ato de recolhê-la; que kelav significa suas próprias vestes; e que af (cansou-se) descreve o abatedor que, tendo afiado a faca antes do abate, perde as forças ao começar a cortar, interrompendo o processo até que outro venha completá-lo.