Seder Moed · Massechet Beitzá · Perek Guimel · Mishná 6 de 8

Repartir o animal sem fixar preço, e pesar carne contra um utensílio

אֵין נִמְנִין עַל הַבְּהֵמָה
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

A mishná proíbe fixar o preço da parte de cada um num animal comprado em sociedade no próprio dia de festa — por ser um ato comercial —, mas permite abatê-lo e repartir a carne quando o preço já foi acertado na véspera, discutindo em seguida como pesar as porções sem usar a balança como instrumento de comércio.

Não se inscrevem pessoas num animal, de início, em dia de festa, mas se inscrevem nele desde a véspera da festa, e o abatem e repartem entre si.Combinar quantas pessoas vão se juntar para comprar um animal, fixando o valor da parte de cada uma, é um ato comercial próprio de dia útil e por isso proibido em dia de festa; mas se esse acordo já foi feito na véspera, é permitido abater o animal no dia de festa e repartir a carne entre os sócios, pois o ato de repartir, em si, não constitui comércio.

Rabi Yehudá diz: pode-se pesar carne contra o utensílio ou contra o cutelo. E os sábios dizem: não se dá atenção alguma à balança.Rabi Yehudá permite que, para dividir a carne com justiça entre os sócios sem usar pesos comerciais, coloque-se a carne num dos pratos da balança e, do outro lado, um utensílio ou o próprio cutelo de açougueiro como contrapeso, apenas para igualar visualmente as porções — sem que isso seja considerado um verdadeiro ato de pesar; os sábios discordam e proíbem qualquer uso da balança, mesmo dessa forma indireta, por se assemelhar demais ao comércio de dia útil.

אֵין נִמְנִין עַל הַבְּהֵמָה לְכַתְּחִלָּה בְּיוֹם טוֹב, אֲבָל נִמְנִין עָלֶיהָ מֵעֶרֶב יוֹם טוֹב וְשׁוֹחֲטִין וּמְחַלְּקִין בֵּינֵיהֶן. רַבִּי יְהוּדָה אוֹמֵר, שׁוֹקֵל אָדָם בָּשָׂר כְּנֶגֶד הַכְּלִי אוֹ כְנֶגֶד הַקּוֹפִיץ. וַחֲכָמִים אוֹמְרִים, אֵין מַשְׁגִּיחִין בְּכַף מֹאזְנַיִם כָּל עִקָּר:

Fonte na Torá · מָקוֹר בַּתּוֹרָה

Nechemiá 13:16
וְהַצֹּרִים יָשְׁבוּ בָהּ מְבִיאִים דָּאג וְכָל מֶכֶר, וּמֹכְרִים בַּשַּׁבָּת לִבְנֵי יְהוּדָה וּבִירוּשָׁלִָם.
E os tírios que habitavam ali traziam peixe e toda mercadoria, e vendiam em Shabat aos filhos de Judá e em Jerusalém.

Este relato, que Nechemyá denuncia como profanação do dia sagrado, é a base histórica do princípio de que qualquer ato com aparência de comércio — fixar preços, pesar, negociar — está fora do espírito do dia santo, mesmo quando o próprio ato físico envolvido, como abater ou repartir alimento, é permitido. Por isso a mishná distingue: fixar o valor da parte de cada sócio no animal é comércio propriamente dito, e permanece proibido mesmo em dia de festa; mas repartir a carne já comprada, ainda que exija alguma forma de equilíbrio entre as porções, não constitui negócio e pode ser feito, desde que sem os instrumentos próprios do comércio de dia útil.

Halachot · הֲלָכוֹת

O Rambam explica o sentido de "inscrever-se" e fixa a halachá conforme os sábios; Bartenura detalha a distinção entre pesar em libra — proibido — e usar a balança apenas para igualar porções.

Rambam · Perush HaMishná, Beitzá 3:6
אֵין נִמְנִין פֵּרוּשׁ שֶׁלֹּא יִפְסֹק דָּמִים בְּיוֹם טוֹב וְיֹאמַר זֹאת הַבְּהֵמָה בְּעֲשָׂרָה פְּשִׁיטִין דֶּרֶךְ מָשָׁל לִקַּח אוֹתָהּ עֲשָׂרָה בְּנֵי אָדָם פָּשׁוּט לְכָל אֶחָד: אֵין מַשְׁגִּיחִין בְּכַף מֹאזְנַיִם כָּל עִקָּר שֶׁאָסוּר לְהִשְׁתַּמֵּשׁ בָּהּ וַאֲפִלּוּ שֶׁלֹּא לִשְׁקוֹל, כְּגוֹן לָתֵת שׁוּם חֵפֶץ בְּכַף מֹאזְנַיִם אוֹ לְכַסּוֹת בָּהֶן כְּלִי. וְהַהֲלָכָה כַּחֲכָמִים:

“Não se inscrevem” — significa que não se fixa o preço em dia de festa, dizendo: este animal vale dez moedas, por exemplo, para que dez pessoas o comprem, uma moeda cada uma. “Não se dá atenção alguma à balança” — pois é proibido usá-la mesmo sem pesar, como para colocar algum objeto num de seus pratos ou para cobrir com ela um utensílio. E a halachá segue os sábios.

Bartenura · Beitzá 3:6
אֵין נִמְנִין. אֵין פּוֹסְקִים דָּמִים לִהְיוֹת שְׁנַיִם שְׁלֹשָׁה בְּנֵי אָדָם אוֹמְרִים בְּהֵמָה זוֹ בִּשְׁלֹשָׁה זוּזִים, זוּז לְכָל אֶחָד. וְשׁוֹחֲטִים וּמְחַלְּקִים בֵּינֵיהֶן. לְמֶחֱצָה לִשְׁלִישׁ וְלִרְבִיעַ, וְאֵין מַזְכִּירִין פִּסּוּק דָּמִים. שׁוֹקֵל אָדָם בָּשָׂר. אַף עַל פִּי שֶׁאָסוּר לִשְׁקֹל בְּלִיטְרָא, דַּהֲוֵי מַעֲשֵׂה חֹל, מֻתָּר לִשְׁקֹל כְּנֶגֶד הַכְּלִי וּכְנֶגֶד הַקּוֹפִיץ, וּלְמָחָר יִרְאוּ הַקּוֹפִיץ וְהַכְּלִי כַּמָּה מִשְׁקָלוֹ. חֲכָמִים אוֹמְרִים אֵין מַשְׁגִּיחִין. אֵין מְעַיְּנִין בְּכַף מֹאזְנַיִם כָּל עִקָּר, וַאֲפִלּוּ לִשְׁמֹר הַבָּשָׂר מִן הָעַכְבָּרִין אָסוּר לָשׂוּם אוֹתוֹ בְּכַף מֹאזְנַיִם. וַהֲלָכָה כַּחֲכָמִים:

“Não se inscrevem” — não se fixam preços para que dois ou três homens digam: este animal vale três dinares, um dinar para cada um. “E o abatem e repartem entre si” — pela metade, pelo terço ou pelo quarto, sem mencionar o preço fixado. “Pode-se pesar carne” — embora seja proibido pesar em libra, por ser ato de dia útil, é permitido pesar contra o utensílio e contra o cutelo, e no dia seguinte verão quanto pesam o cutelo e o utensílio. “Os sábios dizem: não se dá atenção” — não se examina a balança de forma alguma, e mesmo para proteger a carne dos ratos é proibido colocá-la num prato da balança. E a halachá segue os sábios.

Perush — os Mefarshim · הַמְּפָרְשִׁים

Rashi explica como se procede na prática o abate sem preço fixado — trazendo dois animais de valor equivalente — para que a divisão seja justa sem qualquer aparência de comércio.

Rashi · רַשִׁ״י
Comentário à Guemará, Beitzá 27b
גְּמָ' אֵין פּוֹסְקִין דָּמִים — דְּמִקָּח וּמִמְכָּר בְּשַׁבָּת וּבְיוֹם טוֹב אָסוּר, בְּסֵפֶר עֶזְרָא. הֵיכִי עָבִיד — דְּקָתָנֵי שׁוֹחֵט הוּא וּמְחַלְּקִין בֵּינֵיהֶן, הֵיכִי עָבִיד שֶׁיֵּדְעוּ לְמָחָר כַּמָּה הָיְתָה שָׁוָה לִפְסֹק דָּמֶיהָ. מֵבִיא — לָהֶם בְּיוֹם טוֹב שְׁתֵּי בְּהֵמוֹת שָׁווֹת, וְיֹאמַר: רְאוּ שֶׁזּוֹ כָּזוֹ, וּלְמָחָר שָׁמִין אֶת הַנּוֹתֶרֶת.

“Gemará: não se fixam preços” — pois compra e venda em Shabat e em dia de festa é proibido, conforme o Livro de Ezra. “Como se procede” — visto que a mishná ensina que se abate e se reparte entre si, como se procede para que soubessem no dia seguinte quanto valia, a fim de fixar seu preço? “Ele traz” — para eles, em dia de festa, dois animais de valor equivalente, e diz: vejam que este é como aquele; e no dia seguinte avaliam o que restou.