Seder Kodashim · Massechet Bechorot · Perek Zayin · Mishná 5 de 7

Os lábios e os dentes, o tronco, e o merôach ashech da Torá

שְׂפָתוֹ הָעֶלְיוֹנָה עוֹדֶפֶת עַל הַתַּחְתּוֹנָה
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

Os lábios desalinhados, e os dentes caídos por aparência de mácula

Aquele cujo lábio superior excede o inferior, ou cujo lábio inferior excede o superior — eis que isso é mácula. E aquele cujos dentes caíram é desqualificado por aparência de mácula.

— O desalinho entre os dois lábios, quando um se projeta visivelmente além do outro, constitui mácula bíblica plena. Já a perda dos dentes, como a queda dos cílios vista na mishná anterior, não é mácula da Torá, mas desqualificação decretada pelos sábios por aparência de mácula.

שְׂפָתוֹ הָעֶלְיוֹנָה עוֹדֶפֶת עַל הַתַּחְתּוֹנָה, וְהַתַּחְתּוֹנָה עוֹדֶפֶת עַל הָעֶלְיוֹנָה, הֲרֵי זֶה מוּם. וְשֶׁנִּטְּלוּ שִׁנָּיו, פָּסוּל, מִפְּנֵי מַרְאִית הָעָיִן:
O tronco, a epilepsia, a melancolia, e as três definições do merôach ashech

Aquele cujos peitos são caídos como os de uma mulher; aquele cujo ventre está inchado; aquele cujo umbigo se projeta para fora; o epiléptico, ainda que caia apenas uma vez em muitos dias; aquele sobre quem vem um espírito de melancolia; o meushcan; e o baal guêver. Aquele que não tem testículos, ou que tem apenas um testículo — este é o merôach ashech mencionado na Torá. Rabi Yishmael diz: todo aquele cujos testículos foram esmagados. Rabi Akiva diz: todo aquele que tem vento em seus testículos. Rabi Chanina ben Antigonos diz: todo aquele cuja aparência é escurecida.

— A mishná passa ao tronco e aos órgãos internos: peitos caídos como os de uma mulher, ventre inchado e saliente, umbigo que se projeta para fora do corpo. Segue-se a epilepsia, que desqualifica mesmo quando as crises são raras — uma única vez a cada longo período — e a condição descrita como “espírito de melancolia”, entendida pelos comentaristas como um distúrbio do humor causado por excesso de bile negra. O meushcan tem a bolsa escrotal alongada até os joelhos; o baal guêver tem o membro viril alongado até o mesmo ponto. Por fim, a mishná retorna ao merôach ashech de Vayikrá 21:20, e relata três leituras tanaíticas: a anônima o identifica com a falta de um ou dos dois testículos; Rabi Yishmael, com testículos esmagados; Rabi Akiva, com testículos inchados por acúmulo de ar; e Rabi Chanina ben Antigonos rompe com os três, lendo merôach não como referência aos testículos, mas à aparência escurecida da pele do sacerdote.

דַּדָּיו שׁוֹכְבִים כְּשֶׁל אִשָּׁה, כְּרֵסוֹ צָבָה, טַבּוּרוֹ יוֹצֵא, נִכְפֶּה אֲפִלּוּ אַחַת לְיָמִים, רוּחַ קַצְרִית בָּאָה עָלָיו, הַמְאֻשְׁכָּן, וּבַעַל גֶּבֶר. אֵין לוֹ בֵיצִים, אוֹ אֵין לוֹ אֶלָּא בֵיצָה אַחַת, זֶהוּ מְרוֹחַ אָשֶׁךְ הָאָמוּר בַּתּוֹרָה. רַבִּי יִשְׁמָעֵאל אוֹמֵר, כֹּל שֶׁנִּמְרְחוּ אֲשָׁכָיו. רַבִּי עֲקִיבָא אוֹמֵר, כֹּל שֶׁרוּחַ בַּאֲשָׁכָיו. רַבִּי חֲנִינָא בֶּן אַנְטִיגְנוֹס אוֹמֵר, כֹּל שֶׁמַּרְאָיו חֲשׁוּכִין:

Halachot · הֲלָכוֹת

Rambam · Perush HaMishná, Bechorot 7:5
שפתו העליונה עודפת על התחתונה כו': דדיו שוכבין כשל אשה כרסו צבה טבורו יוצא כו': אין לו ביצים או אין לו אלא ביצה אחת זהו כו': נכפה ידוע, ונקרא כך לפי שמתהפך שלא ברצונו בשעה שהוא כורע. ורוח קצרית, מקרה מחמת מרה השחורה... שגברה עליהן המרה השחורה כל כך עד שנפסדו פעולות הגוף וכחותיו. ומאושכן, הוא מי שכיס הבצים שלו ארוך עד שמגיע לארכבותיו... ובעל גבר... הוא מי שהאבר שלו ארוך עד שמגיע לארכבותיו, וזה חולי מתחלואי האבר... ומה שאמר בכאן אין לו ביצים או אין לו אלא אחת, אין אומרים כן על דעת שאלו המומין הן הנקראים בתורה מרוח אשך, אלא שנחלקו אלו התנאים על איזה האלו המומים הוא שאמרה עליו התורה מרוח אשך: ומראיו חשוכים ר"ל השחור, ואע"פ שאינו שחור בתכלית:

Rambam explica nichpê (epiléptico) pela reviravolta involuntária do corpo durante a crise, e rúach katsrit (“espírito curto”) como uma aflição causada pelo excesso de bile negra, a ponto de prejudicar as funções e forças do corpo. Descreve meushcan e baal guêver como condições em que a bolsa escrotal ou o membro se alongam até os joelhos — doenças médicas já registradas pelos médicos da época. E esclarece o ponto central da disputa: os quatro tanaítas não discordam sobre se essas condições são máculas, mas sobre qual delas exatamente a Torá designou pelo termo merôach ashech; Rabi Chanina ben Antigonos entende “escurecido” como a cor escura da pele, ainda que não tão escura quanto a de um cuchi.

Bartenura · Bechorot 7:5
דַּדָּיו שׁוֹכְבִים. גְּדוֹלִים עַד שֶׁנִּרְאִים שׁוֹכְבִים כְּדַדֵּי אִשָּׁה: נִכְפֶּה. נוֹפֵל מֵחֲמַת חֹלִי: רוּחַ קַצְרִית. שֶׁרוּחוֹ קְצָרָה מֵחֲמַת מָרָה הַשְּׁחֹרָה הַגּוֹבֶרֶת עָלָיו לִפְרָקִים, וְנִשְׁאָר בְּלֹא הֶרְגֵּשׁ: הַמְאֻשְׁכָּן. שֶׁכִּיס שֶׁל בֵּיצִים שֶׁלּוֹ אָרֹךְ עַד שֶׁמַּגִּיעַ לָאַרְכּוּבָה: וּבַעַל גֶּבֶר. בַּעַל אֵבָר, שֶׁנִּתְאָרֵךְ הַגִּיד שֶׁלּוֹ עַד שֶׁמַּגִּיעַ לְאַרְכֻּבּוֹתָיו: שֶׁמַּרְאָיו חֲשׁוּכִין. שֶׁהוּא שָׁחֹר, וְאַף עַל פִּי שֶׁאֵינוֹ שָׁחֹר כְּכוּשִׁי... וּבְעִקַּר הַדִּין לֹא פְלִיגֵי, שֶׁכָּל אֶחָד מֵהֶם מוֹדֶה בְּמוּם שֶׁמּוֹנֶה חֲבֵרוֹ דַּהֲוֵי מוּם, וְלֹא נֶחְלְקוּ אֶלָּא בְּפֵרוּשׁוֹ שֶׁל מִקְרָא:

Bartenura explica cada termo do tronco e confirma, como Rambam, que os quatro tanaítas concordam entre si que todas as quatro condições descritas são máculas verdadeiras — a disputa é exclusivamente sobre a interpretação do versículo, isto é, sobre qual delas a Torá quis designar pelo termo merôach ashech.

Perush — os Mefarshim · פֵּרוּשׁ הַמְּפָרְשִׁים

Rashi רַשִׁ"י
Sobre a Guemará, Bechorot 44b
מַתְנִי' דַּדִּין שׁוֹכְבִין — גְּדוֹלִים: נִכְפֶּה — נוֹפֵל מֵחֲמַת חֳלִי: אַחַת לְיָמִים — שֶׁאֵינוֹ נוֹפֵל אֶלָּא פַּעַם אַחַת לְיָמִים, שֶׁתָּבֹא לִזְמַן קָבוּעַ: רוּחַ קְצָרָה — רוּחַ שֵׁד: מְאוּשְׁבָּן — בֵּיצָיו גְּדוֹלִים: בַּעַל גֶּבֶר — גִּידוֹ גָּדוֹל: מַתְנִי' שֶׁנִּמְרְחוּ אֲשָׁכָיו — שֶׁנִּמּוֹחוּ בֵּיצָיו: שֶׁהָרוּחַ בַּאֲשָׁכָיו — שֶׁבֵּיצָיו נְפוּחִים: שֶׁמַּרְאָיו חֲשׁוּכִים — שֶׁהוּא שָׁחֹר כַּכּוּשִׁי, וְלֹא בְּבֵיצִים מִשְׁתַּעֵי כְּלָל:

Rashi lê rúach ktsará (“espírito curto”) como um espírito de possessão (rúach shed), e traduz meushcan e baal guêver simplesmente pelo tamanho aumentado dos testículos e do membro, respectivamente. Sobre a disputa final, esclarece a leitura de Rabi Yishmael (testículos triturados), a de Rabi Akiva (testículos inchados por ar) e a de Rabi Chanina ben Antigonos, que rompe com a leitura anatômica ao ler merôach como a cor escura da pele — e não como referência alguma aos testículos.