Seder Kodashim · Massechet Bechorot · Perek Zayin · Mishná 3 de 7

O charum: as posições anômalas dos olhos, e os cílios caídos

הֶחָרוּם, פָּסוּל
Mishná (ed. Torat Emet, domínio público) · tradução original PT-BR

A Mishná · הַמִּשְׁנָה

O charum, e as diversas posições anômalas dos olhos

O charum é desqualificado. Quem é o charum? Aquele que pinta os seus dois olhos como um só. Aquele cujos dois olhos estão para cima, ou cujos dois olhos estão para baixo; aquele cujo um olho está para cima e um olho está para baixo; aquele que vê o quarto de baixo e o andar de cima como se fossem um só; o que não suporta olhar para o sol; o zugdos; e o tsiran. E aquele cujos cílios caíram é desqualificado por aparência de mácula.

— O charum bíblico (Vayikrá 21:18) é definido pela mishná por um teste prático: seu nariz é tão achatado, sem qualquer saliência entre os olhos, que ele consegue passar o pincel de maquiagem de um olho a outro num único traço contínuo, sem que o nariz o interrompa. A ele se somam outras posições anômalas dos olhos — ambos deslocados para cima ou para baixo, ou um em cada posição — e a peculiar condição de quem, apesar de os olhos estarem no lugar certo, enxerga simultaneamente o andar térreo e o superior, como quem fala com alguém e parece, ao mesmo tempo, estar olhando para outra pessoa. Somam-se ainda: aquele que não suporta a luz do sol e precisa semicerrar os olhos para olhá-lo; o zugdos, cujo par de olhos ou de sobrancelhas não é simétrico (um escuro e outro claro, por exemplo); e o tsiran, cujos olhos lacrimejam continuamente. Por fim, a queda dos cílios não é, por si, uma mácula bíblica plena, mas os sábios a desqualificaram por decreto, “por aparência de mácula” — ou seja, por parecer aos olhos de quem vê semelhante a uma mácula real, ainda que tecnicamente não o seja.

הֶחָרוּם, פָּסוּל. אֵיזֶהוּ חָרוּם, הַכּוֹחֵל שְׁתֵּי עֵינָיו כְּאֶחָת. שְׁתֵּי עֵינָיו לְמַעְלָה, וּשְׁתֵּי עֵינָיו לְמַטָּה, עֵינוֹ אַחַת לְמַעְלָה, וְעֵינוֹ אַחַת לְמַטָּה, רוֹאֶה אֶת הַחֶדֶר וְאֶת הָעֲלִיָּה כְּאֶחָת, סָכֵי שֶׁמֶשׁ, זוּגְדוֹס, וְהַצִּירָן. וְשֶׁנָּשְׁרוּ רִיסֵי עֵינָיו, פָּסוּל, מִפְּנֵי מַרְאִית הָעָיִן:

Halachot · הֲלָכוֹת

Rambam · Perush HaMishná, Bechorot 7:3
החרום פסול איזהו חרום הכוחל שתי עיניו כו': חרום הוא שגובה חוטמו שפל מאד... וסכי שמש כבר אמרו שהן שונאי השמש, והכוונה בזה שבשעה שרוצה להביט אל השמש או לירח מאמץ ומקבץ עפעפי עיניו ומקטין אותן... זוגדס, ענינו בעל שנוי בשני הדברים שאין ראוין שיהא בהן שנוי. וצירן, מי שעיניו דומעות או שנוזלים קצת עיניו תמיד... וההפרש שיש בין המומין שכוללים האדם והבהמה ובין המומין המיוחדים לאדם והמומין שנאסר להם משום מראית העין הוא זה: שכל מי שיש בו מהמומין הכוללין אדם ובהמה, אם עבר חלל עבודתו; ומי שיש בו מום מן המיוחדים לאדם, לא חלל עבודתו אבל הוא לוקה; ומי שהוא פסול מפני מראית העין, לא חלל ואינו לוקה ואפי' עבר ועבד:

Rambam explica cada termo tecnicamente: charum é quem tem a altura do nariz extremamente baixa; sachêi shemesh (“inimigo do sol”) é quem precisa apertar e reduzir as pálpebras para conseguir olhar para o sol ou a lua; zugdos designa qualquer assimetria entre dois órgãos pareados que deveriam ser iguais; tsiran é quem tem os olhos lacrimejando continuamente. E fecha com uma distinção fundamental de três graus: as máculas comuns ao homem e ao animal invalidam retroativamente o serviço já realizado; as máculas exclusivas do homem não invalidam o serviço, mas o sacerdote recebe açoites por tê-lo realizado; e as máculas desqualificadas apenas por aparência não geram nem invalidação nem açoites, mesmo que ele tenha servido.

Bartenura · Bechorot 7:3
הַכּוֹחֵל שְׁתֵּי עֵינָיו כְּאֶחָת. שֶׁחָטְמוֹ שֶׁבֵּין עֵינָיו שָׁקוּעַ וְאֵינוֹ בּוֹלֵט כְּלָל, עַד שֶׁכְּשֶׁהוּא בָּא לְהַעֲבִיר מִכְחוֹל בְּעֵינָיו יָכוֹל לִמְשֹׁךְ הַמִּכְחוֹל בֵּין עַיִן לְעַיִן וְאֵין הַחֹטֶם מְעַכְּבוֹ: רוֹאֶה אֶת הַחֶדֶר וְאֶת הָעֲלִיָּה כְאֶחָד. שֶׁעֵינָיו עוֹמְדוֹת בִּמְקוֹמָן הָרָאוּי, אֲבָל עֵינוֹ אַחַת רוֹאָה לְמַעְלָה וְעֵינוֹ אַחַת לְמַטָּה... שֶׁמְּדַבֵּר עִם חֲבֵרוֹ וְנִרְאֶה כְאִלּוּ מַבִּיט בִּפְנֵי אָדָם אַחֵר: זוּגְדוֹס. זוּג שְׁנַיִם, דּוֹס בִּלְשׁוֹן רוֹמִי שְׁנַיִם, כְּלוֹמַר הַזּוּג שֶׁל עֵינַיִם אוֹ שֶׁל גְּבִינֵי הָעַיִן שֶׁדַּרְכָּם לִהְיוֹת שָׁוִין חָלוּק לִשְׁנֵי עִנְיָנִים: וּשְׁלֹשָׁה דִינִים חֲלוּקִים יֵשׁ בְּמוּמֵי אָדָם. הַמּוּמִין הַשָּׁוִין בָּאָדָם וּבַבְּהֵמָה, כֹּהֵן שֶׁעָבַר וְעָבַד בָּהֶן לוֹקֶה וַעֲבוֹדָתוֹ מְחֻלֶּלֶת. וְהַמּוּמִין הַיְתֵרִים בָּאָדָם וְאֵינָן בַּבְּהֵמָה, לוֹקֶה אִם עָבַד וְאֵין עֲבוֹדָתוֹ מְחֻלֶּלֶת. וְהַמּוּמִין שֶׁהֵן מִפְּנֵי מַרְאִית הָעַיִן, אִם עָבַר וְעָבַד אֵינוֹ לוֹקֶה:

Bartenura explica o teste do charum: o nariz é tão sem saliência entre os olhos que o pincel de maquiagem passa livremente de um olho a outro. Sobre quem vê o quarto e o andar superior como um só, esclarece que os olhos estão fisicamente no lugar certo, mas cada um vê para um lado diferente — dando a impressão, quando fala com alguém, de estar olhando para outra pessoa. Explica zugdos como qualquer par de órgãos que deveria ser simétrico e não é. E confirma os três graus jurídicos das máculas explicados por Rambam.

Perush — os Mefarshim · פֵּרוּשׁ הַמְּפָרְשִׁים

Rashi רַשִׁ"י
Sobre a Guemará, Bechorot 43b–44a
מַתְנִי' הַכּוֹחֵל שְׁתֵּי עֵינָיו כְּאַחַת — שֶׁאֵין לוֹ כְּלָל חוֹטֶם בֵּין שְׁתֵּי עֵינָיו, וּכְשֶׁהוּא כּוֹחֵל עֵינָיו בְּמִכְחוֹל יָכוֹל לִמְשֹׁךְ הַמִּכְחוֹל מֵעַיִן לְעַיִן וְאֵין הַחֹטֶם מְעַכְּבוֹ: סָכֵי שֶׁמֶשׁ — שֶׁאֵינוֹ יָכוֹל לְהִסְתַּכֵּל כְּנֶגֶד הַחַמָּה: זַגְדָּן וְצִיָּרָן — מְפָרֵשׁ בַּגְּמָ': רִיסֵי עֵינָיו — שְׂעָרוֹת שֶׁבְּבַבַּת עֵינָיו: מִפְּנֵי מַרְאִית הָעַיִן — אַנָּשְׁרוּ רִיסֵי עֵינָיו קָאֵי:

Rashi confirma a leitura literal do teste do charum e explica sachêi shemesh como quem não consegue encarar o sol. Remete zugdos e tsiran à explicação da Guemará, define os “cílios” (risei einav) como os pelos ao redor da pupila, e fixa que a ressalva “por aparência de mácula” se refere especificamente à queda desses pelos — e não ao conjunto de máculas anteriores da mishná, que são desqualificações bíblicas plenas.